Проектный офис: льготы по НДПИ для аграриев и освобождение списанных долгов от ИПН
Жобалық кеңсе: шаруалар үшін ПҚӨС бойынша жеңілдіктер және есептен шығарылған қарыздарды ЖТС-дан босату
Working brief
What matters in this document
Вице-премьер Серик Жумангарин поддержал стимулирование использования подземных источников, подчеркнув необходимость комплексного и сбалансированного подхода.
19 Август 2026, 09:02 Проектный офис: льготы по НДПИ для аграриев и освобождение списанных долгов от ИПН На 25-м заседании Проектного офиса по внедрению Налогового кодекса под председательством заместителя Премьер-министра – министра национальной экономики Серика Жумангарина рассмотрены вопросы снижения нагрузки на сельхозтоваропроизводителей при использовании подземных вод, правила налогообложения при списании кредитов физических лиц и порядок учета дисконта по долговым ценным бумагам. Министерство водных ресурсов и ирригации (МВРИ) в рамках Концепции комплексного использования и управления подземными водами на 2027–2040 годы предложило оптимизировать налоговые механизмы для вовлечения подземных источников в хозяйственный оборот. Сейчас потенциал подземных вод страны используется менее чем на 3,5%, а в сфере орошения – менее чем на 2%. При этом, по информации МВРИ, действующие ставки налога на добычу полезных ископаемых (НДПИ) и подписной бонус остаются значимой составляющей в структуре затрат аграриев. Для решения этих задач и перевода водопользователей в легальное поле министерство предлагает установить отдельную сниженную ставку НДПИ на добычу подземных вод для орошения земель в размере 0,0006 МРП (2,6 тенге) за 1 м3 и освободить сельхозтоваропроизводителей, использующих подземные воды исключительно для полива, от уплаты подписного бонуса. По оценкам МВРИ, вовлечение хотя бы 10% от утвержденных запасов подземных вод позволит ввести в оборот порядка 116,7 тыс. га орошаемых земель, привлечь инвестиции в агроиндустриальные кластеры и повысить объемы производства высокой переработки. Вице-премьер Серик Жумангарин поддержал стимулирование использования подземных источников, подчеркнув необходимость комплексного и сбалансированного подхода. «Мы поддерживаем подход по стимулированию использования подземных вод, особенно в регионах с дефицитом поверхностных источников. Однако конечные решения должны опираться не только на стоимость воды, но и на весь экономический эффект, включая урожайность, объемы инвестиций и создание рабочих мест. Вода является ограниченным ресурсом, поэтому крайне важно обеспечить ее рациональный учет. Правительством формируется дорожная карта по развитию орошения, где будут учтены все типы водных источников. Данный механизм необходимо предварительно обсудить с экспертным и научным сообществом. Ученые должны дать четкую оценку восполняемости запасов и безопасному уровню добычи, чтобы экономический рост не шел в ущерб экологии», — отметил вице-премьер. По итогам обсуждения поручено доработать вопрос, подкрепить его расчетами и оценкой ученых, а затем включить в дорожную карту по развитию орошения. Вторым вопросом стало налогообложение индивидуальным подоходным налогом (ИПН) сумм кредитной задолженности граждан при ее прощении банками. По действующему Налоговому кодексу сумма списанного долга признается доходом заемщика, что влечет обязанность по уплате ИПН. При этом освобождение предусмотрено только в отдельных случаях по статье 368. Агентство по регулированию и развитию финансового рынка (АРРФР) совместно с Ассоциацией финансистов Казахстана предложили сохранить полное освобождение граждан от ИПН при списании безнадежных кредитов, включая мошеннические займы. Серик Жумангарин подчеркнул необходимость разграничить коммерческие риски банков и тяжелые жизненные обстоятельства заемщиков. Речь идет о ситуациях, наступивших по независящим от человека причинам, когда он объективно теряет возможность обслуживать кредит. «Граждане, пострадавшие от действий мошенников, а также заемщики, оказавшиеся в действительно тяжелой жизненной ситуации, должны быть полностью освобождены от уплаты ИПН при списании долгов. Здесь позиция государства однозначна. Однако если банк списывает коммерческий кредит для оптимизации собственного баланса и расформирования провизий, бюджет не должен автоматически терять налоговые поступления. Подход должен быть сбалансированным», — подчеркнул Серик Жумангарин. Участники заседания отметили необходимость стимулирования банков к активному применению процедур оздоровления и взыскания задолженности. По итогам рассмотрения вице-премьер поручил уполномоченным государственным органам совместно с АРРФР провести детальные расчеты, законодательно зафиксировать исчерпывающий перечень критериев «тяжелой жизненной ситуации» (инвалидность, утрата трудоспособности, отсутствие имущества и доходов) и представить согласованную позицию на следующем заседании. В ходе заседания рассмотрен порядок налогообложения дисконта по долговым ценным бумагам. По общему определению Налогового кодекса дисконт относится к вознаграждению, однако при погашении ценной бумаги он фактически рассматривается как прирост стоимости, несмотря на отсутствие факта продажи. Это создает разницу в налоговых последствиях для экономически одинакового дохода. Для устранения правовой коллизии предложено доработать редакцию статьи 378 Налогового кодекса и сохранить дисконт при погашении в составе вознаграждения по долговым ценным бумагам. Это позволит обеспечить единый прозрачный подход к налогообложению доходов от купона и дисконта, а также равные условия для инвесторов на казахстанских биржевых площадках. По итогам обсуждения участники заседания поддержали необходимость единого подхода к налогообложению доходов по долговым инструментам и договорились уточнить соответствующие нормы проекта Налогового кодекса. #Налоговая политика #Сельское хозяйство #Серик Жумангарин #Экономика Оставайтесь в курсе событий Премьер-министра и Правительства Казахстана — подписывайтесь на официальный Telegram-канал Подписаться
19 Тамыз 2026, 09:02
Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің төрағалығымен өткен Салық Кодексін енгізу жөніндегі жобалық кеңсенің 25-ші отырысында жер асты суларын пайдалану кезінде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге жүктемені азайту мәселесі, жеке тұлғалардың несиесін есептен шығару кезіндегі салық салу қағидаты және борыштық бағалы қағаз бойынша дисконтты есепке алу тәртібі қаралды.
Су ресурстары және ирригация министрлігі 2027-2040 жылдарға арналған жер асты суларын кешенді пайдалану және басқару тұжырымдамасы шеңберінде жер асты көздерін шаруашылық айналымға тарту үшін салық тетіктерін оңтайландыруды ұсынды. Қазір еліміздің жер асты суларының әлеуеті 3,5%-дан аз, ал суару саласында 2%-дан аз пайдаланылады.
Бұл ретте, СРИМ ақпараты бойынша, пайдалы қазбаларды өндіруге салынатын салықтың (ПҚӨС) қолданыстағы ставкалары және жазылу бонусы аграрлық шығындар құрылымында маңызды құрамдас болып қала береді. Осы міндеттерді шешу және су пайдаланушыларды заңды алаңға ауыстыру үшін министрлік 1 текше метр үшін 0,0006 АЕК (2,6 теңге) мөлшерінде жерасты суларын өндіруге арналған жеке төмендетілген ПҚӨС мөлшерлемесін белгілеуді және жер асты суларын тек суару үшін пайдаланатын ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді жазылу бонусын төлеуден босатуды ұсынады.
СРИМ бағалауы бойынша жер асты суларының бекітілген қорларының кемінде 10%-ын тарту айналымға шамамен 116,7 мың га суармалы жерді енгізуге, агроиндустриялық кластерлерге инвестиция тартуға және жоғары қайта өңдеу өндірісінің көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
Вице-премьер Серік Жұманғарин жер асты су көздерін пайдалануды ынталандыруды қолдап, кешенді және теңдестірілген тәсіл қажет екенін атап өтті.
«Біз жер асты суларын пайдалануды ынталандыру тәсілін қолдаймыз. Ол әсіресе жер үсті су көздері тапшы өңірлерде қажет. Дегенмен, түпкілікті шешімдер судың құнына ғана емес, сонымен қатар өнімділікті, инвестиция көлемін және жұмыс орындарын құруды қосқанда, барлық экономикалық әсерге негізделуі керек. Су шектеулі ресурс, сондықтан оны ұтымды есепке алу өте маңызды. Үкімет суаруды дамыту жөніндегі жол картасын құрып, онда су көздерінің барлық түрі ескерілетін болады. Бұл механизмді алдымен сараптамалық және ғылыми қоғамдастықпен талқылау қажет. Ғалымдар экономикалық өсім экологияға зиян келтірмеуі үшін қорлардың қайта толуы мен өндірудің қауіпсіз деңгейіне нақты баға беруі керек», — деп атап өтті вице-премьер.
Талқылау қорытындысы бойынша мәселені пысықтау, оны ғалымдардың есептеуімен және бағалауымен нығайту, содан кейін ғана суаруды дамыту жөніндегі Жол картасына енгізу тапсырылды. Екінші мәселе жеке табыс салығын (ЖТС) банктер кешірген кезде азаматтардың несиелік берешегі сомасына салық салу туралы болды. Қолданыстағы Салық кодексі бойынша есептен шығарылған борыш сомасы қарыз алушының табысы болып саналып, бұл ЖТС төлеу міндетіне алып келеді. Бұл ретте босату 368-бап бойынша кейбір жағдайларда ғана қарастырылады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығымен бірлесіп, алаяқтық қарыздарды қоса алғанда, үмітсіз кредиттерді есептен шығару кезінде азаматтарды ЖТС-тан толық босатуды ұсынды.
Серік Жұманғарин банктердің коммерциялық тәуекелдері мен қарыз алушылардың қиын өмірлік жағдайларын саралау қажеттігін атап өтті. Мұндағы әңгіме адамға тәуелсіз себептермен несиеге қызмет көрсету мүмкіндігін объективті түрде жоғалтқан жағдайлар туралы болып отыр.
«Алаяқтардың әрекетінен зардап шеккен азаматтар, сондай-ақ өмірлік қиын жағдайға тап болған қарыз алушылар қарызын есептен шығарту кезінде ЖТС төлеуден толық босатылуы тиіс. Мұндағы мемлекеттің ұстанымы айқын. Алайда, егер банк өзінің балансын оңтайландыру және провизияларды тарату үшін коммерциялық несиені есептен шығарса, бюджет салық түсімдерін автоматты түрде жоғалтпауы керек. Тәсіл теңдестірілген болуы керек», — деп атап өтті Серік Жұманғарин.
Отырысқа қатысушылар банктерді сауықтыру және берешекті өндіріп алу рәсімдерін белсенді қолдануға ынталандыру қажеттігін атап өтті. Жиын қорытындысы бойынша вице-премьер уәкілетті мемлекеттік органдарға ҚНРДА-мен бірлесіп егжей-тегжейлі есептеу жүргізуді, «өмірлік қиын жағдай» (мүгедектік, еңбекке қабілеттілігінен айырылу, мүлік пен кірістің болмауы) өлшемдерінің толық тізбесін заңнамалық тұрғыдан бекітуді және келесі отырысқа келісілген ұстанымды ұсынуды тапсырды.
Отырыс барысында, сондай-ақ борыштық бағалы қағаздар бойынша дисконтқа салық салу тәртібі қаралды. Салық кодексінің жалпы анықтамасы бойынша дисконт сыйақыны білдіреді. Бірақ бағалы қағазды өтеу кезінде ол сату фактісінің жоқтығына қарамастан, шын мәнінде құн өсімі ретінде қарастырылады. Бұл экономикалық жағынан бірдей табыс алу үшін салық салдарының айырмашылығын тудырады. Құқықтық қайшылықты жою үшін Салық кодексінің 378-бабының редакциясын пысықтау және борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақы құрамында өтеу кезінде дисконтты сақтау ұсынылды. Бұл купон мен дисконттан түсетін табыстарға салық салудың бірыңғай ашық тәсілін, сондай-ақ қазақстандық биржалық алаңдардағы инвесторлар үшін тең жағдайларды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Талқылау қорытындысы бойынша отырысқа қатысушылар борыштық құралдар бойынша табыстарға салық салудың бірыңғай тәсілінің қажеттілігін қолдап, Салық кодексі жобасының тиісті нормаларын нақтылауға келісті.
Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз