Совместное заявление Президента Республики Казахстан К.К.Токаева и Президента Российской Федерации В.В.Путина о семи основах дружбы и добрососедства народов Казахстана и России
Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К.Тоқаевтың және Ресей Федерациясының Президенті В.В.Путиннің «Қазақстан және Ресей халықтары арасындағы достық пен тату көршіліктің жеті негізі туралы» бірлескен мәлімдемесі
Working brief
What matters in this document
Связь между нашими странами зиждется именно на этих подходах с опорой на тесные исторические узы, взаимовыручку и обоюдовыгодное сотрудничество.
Сегодня мир переживает глубокие и стремительные перемены.
Казахстан и Россия убеждены в безальтернативности формирования более справедливого миропорядка, который открывает возможности для устойчивого развития и способен вывести международную обстановку на траекторию…
Сегодня мир переживает глубокие и стремительные перемены. Система международных отношений сталкивается с серьезными вызовами и угрозами, усиливаются глобальная нестабильность и кризис доверия, пересматриваются привычные подходы к обеспечению безопасности и устойчивого развития.
Казахстан и Россия убеждены в безальтернативности формирования более справедливого миропорядка, который открывает возможности для устойчивого развития и способен вывести международную обстановку на траекторию стабилизации и кардинального оздоровления.
В такие периоды особую ценность приобретают прочные и проверенные временем принципы межгосударственного взаимодействия, основанные на взаимном уважении, добрососедстве, учете национальных интересов и равноправном партнерстве.
Связь между нашими странами зиждется именно на этих подходах с опорой на тесные исторические узы, взаимовыручку и обоюдовыгодное сотрудничество. Ввиду этого усилия будут приложены к упрочению следующих основ дружбы и добрососедства народов Казахстана и России.
Первая основа – общность истории и ответственное отношение к ее объективному осмыслению в духе дружбы и добрососедства
В современную эпоху возрастает значение ответственного отношения к исторической памяти, ее объективного осмысления и использования во благо укрепления дружбы и добрососедства между народами Казахстана и России.
В данном контексте признаем уникальный путь формирования национальной государственности Республики Казахстан и Российской Федерации.
История двух стран складывалась в тесной взаимосвязи. Наши народы вместе проходили различные этапы, преодолевая тяжелые испытания, добивались значимых свершений. Этот исторический опыт стал важной основой взаимного уважения и добрососедства, воплотился в величайших достижениях, таких как первый полет человека в космос, который совершил Юрий Гагарин с космодрома «Байконур» ровно 65 лет назад.
Особое место в общей памяти занимает Победа в Великой Отечественной войне. Наши народы плечом к плечу сражались против нацизма, проявляли мужество на фронте, самоотверженно трудились в тылу, отстаивали право на жизнь, свободу и человеческое достоинство.
Мы склоняем головы перед павшими, отдаем дань уважения ветеранам и всем, кто внес вклад в общую Победу. Наш долг – сохранить и увековечить память о жертвах, понесенных советским народом в годы Великой Отечественной войны. Воспоминания об этих событиях должны оставаться предметом бережного и ответственного отношения, ограждаться от искажения или использования их в конъюнктурных целях, становиться фактором сближения позиций.
Только объективный, взвешенный и конструктивный подход к осмыслению прошлого, включая его трагические страницы, способен укреплять взаимопонимание между народами и служить предостережением от появления новых разделительных линий.
Призываем международное сообщество беречь историческую правду, чтить память о совместной борьбе против нацизма, фашизма и милитаризма в годы Второй мировой войны, противодействовать попыткам пересмотра нравственных и правовых оценок ее итогов, предания забвению уроков этой общечеловеческой трагедии.
Мы обязаны передать будущим поколениям честное и уважительное отношение к нашему общему прошлому.
Вторая основа – общие усилия по развитию евразийской интеграции, формированию в регионе пространства сотрудничества, безопасности и диалога
Рассматриваем Содружество Независимых Государств (СНГ) в качестве важной диалоговой площадки и эффективного механизма сотрудничества по самому широкому кругу направлений. Отмечаем существенную роль СНГ в обеспечении региональной стабильности и безопасности в Евразии. Выражаем заинтересованность в углублении внешнеполитической координации в данном формате. Намерены совместно способствовать расширению внешних связей организации.
Казахстан и Россия формируют ядро евразийской экономической интеграции, несущей конструкцией которой является Евразийский экономический союз (ЕАЭС). Подтверждаем растущий авторитет объединения и признаем, что его эффективное функционирование оказывает значительное положительное влияние на благосостояние граждан. Исходим из важности продолжения работы по развитию общих рынков ЕАЭС и свободы перемещения товаров, услуг, капиталов и рабочей силы через полноценную реализацию интеграционных возможностей и решение общих задач по повышению конкурентоспособности национальных экономик. Убеждены, что председательство Казахстана в ЕАЭС придаст организации позитивный импульс.
Признаем ключевую роль Организации Договора о коллективной безопасности (ОДКБ) в обеспечении региональной стабильности и подчеркиваем нацеленность на дальнейшее совершенствование потенциала ОДКБ, в том числе в рамках текущего председательства Российской Федерации.
Готовы сообща на благо народов наших стран способствовать совершенствованию механизмов кризисного реагирования ОДКБ, повышению боеспособности ее Коллективных сил, углублению внешнеполитической координации, усилению борьбы с общими вызовами и угрозами безопасности.
Третья основа – общая граница как пространство добрососедства и сотрудничества
Наши страны объединены самой протяженной непрерывной сухопутной границей в мире. Ее значение выходит далеко за рамки географии. Она служит фактором стабильности, взаимосвязанности экономик, углубления межрегионального сотрудничества. Интенсивность приграничных процессов продиктована жизнью и должна определяться внимательным отношением к потребностям населения приграничных территорий, сохранением и приумножением многочисленных исторически сложившихся связей, стремлением создать для такого населения режим наибольшего благоприятствования и конструктивным взаимодействием в миграционной сфере.
Приграничное сотрудничество способствует развитию торговли, транспорта, предпринимательства, образовательных и культурных обменов, укрепляет связи между регионами и создает дополнительные возможности для социально-экономического роста. Мы убеждены, что нерушимая граница между Казахстаном и Россией должна и впредь оставаться границей доверия, добрососедства и взаимной выгоды.
Приветствуем сложение экономических потенциалов Казахстана и России в целях упрочения на пространстве Евразии общей взаимосвязанности как основы благополучия и процветания на нашем континенте всех стран и объединений.
Продолжим взаимодействовать в рамках таких инициатив, как «Трансалтайский диалог» и Международный координационный совет «Наш общий дом – Алтай», которые направлены на углубление межрегиональной кооперации.
Неотъемлемой частью обоюдных усилий является общая ответственность за экологическое благополучие приграничных территорий. Речь идет о сохранении экосистем, предотвращении промышленного загрязнения, защите биоразнообразия и бережном отношении к природным ресурсам.
Не менее важна тематика трансграничных водных объектов. Рациональное управление ресурсами и использование общих рек, сокращение негативного воздействия на окружающую среду, совместный мониторинг, научное сотрудничество, а также совместная хозяйственная деятельность, улучшение транспортной взаимосвязанности и расширение туристического сектора при соблюдении требований экологической безопасности служат залогом устойчивого развития.
Особое значение имеет координация действий по вопросам Каспийского региона. Каспий является уникальной природной системой, требующей согласованных усилий всех прикаспийских государств. В связи с этим высока актуальность коллективных мер по минимизации социально-экономических последствий, вызванных комплексом экологических проблем, в том числе продолжающимся снижением уровня Каспийского моря.
Четвертая основа – экономическое партнерство
Экономическая кооперация была и остается одной из ключевых опор казахстанско-российских отношений. Экономики наших стран во многом взаимодополняемы, что формирует прочную основу для долгосрочного и устойчивого развития.
Между нами активно развивается взаимная торговля, расширяются транспортно-логистические маршруты, углубляется промышленное взаимодействие, реализуются совместные инвестиционные проекты. Тысячи предприятий задействованы в выстраивании производственных цепочек, создании рабочих мест, внедрении современных технологий.
Особая роль принадлежит малому и среднему бизнесу, который способствует диверсификации двусторонних связей, освоению новых рынков, продвижению инноваций и цифровых решений.
Инвестиционное взаимодействие открывает дополнительные возможности для модернизации промышленности, развития инфраструктуры, энергетики, транспорта и высокотехнологичных отраслей. В условиях глобальной турбулентности именно региональное экономическое партнерство становится важным фактором устойчивости и прогресса.
Мы продолжим совместную работу по укреплению транспортной связанности между Казахстаном и Россией. Для удобства граждан будут предприняты комплексные шаги по модернизации пунктов пропуска через казахстанско-российскую государственную границу, что будет способствовать увеличению скорости грузового сообщения.
Продолжится курс на развитие международного транспортного коридора «Север – Юг» как одного из ключевых логистических путей, проходящих через территории наших стран.
Акцент будет сделан и на повышение эффективности железнодорожных перевозок по маршруту «Россия – Казахстан – Китай».
Особое внимание также уделяем логистике энергетических ресурсов, включая такие традиционные коридоры, как Каспийский трубопроводный консорциум.
Придаем важное значение взаимодействию в финансовой сфере, в том числе наращиванию взаиморасчетов в национальных валютах и развитию устойчивых платежно-расчетных механизмов.
Намерены и далее координировать действия по смягчению и нивелированию негативных последствий односторонних экономических санкций.
Готовы продолжать общими усилиями обеспечивать устойчивость евразийских интеграционных процессов перед лицом нарастающих геополитических вызовов и внешнего давления.
Мы рассматриваем хозяйственные связи не только как инструмент роста национальных экономик, но и как важнейшую основу доверия, стабильности и взаимной заинтересованности в благополучии друг друга.
Пятая основа – языковое и культурное многообразие как общее достояние, традиционные ценности и цивилизационная близость
Придаем большое значение сохранению общего культурного наследия наших стран, поддержанию высокой динамики осуществления гуманитарного обмена и совместных проектов.
Выступая за цивилизационное многообразие, поддерживаем усилия друг друга по сохранению культурно-исторической идентичности и традиционных духовно-нравственных ценностей. Продолжим решительно отстаивать культурный суверенитет без навязывания собственных ценностей, моделей и противоборства в сфере идеологии.
Многоязычие является важным преимуществом и отражает исторически сложившееся взаимное обогащение культур. Оно расширяет возможности общения, образования, профессиональной самореализации и гуманитарного взаимодействия.
Русский язык занимает значимое место в общественной, научно-образовательной и культурной жизни многих стран, в том числе Казахстана, остается важным средством коммуникации и обеспечения широкого доступа к богатому наследию литературы, науки и искусства.
Приветствуем создание Международной организации по русскому языку. Стороны будут содействовать ее деятельности и призывают к этому все заинтересованные государства.
При этом для Казахстана важное значение имеет поступательное развитие казахского языка как государственного с учетом его роли в сохранении культурной самобытности и укреплении единства общества.
С удовлетворением констатируем расширение преподавания казахского языка в российских образовательных организациях, что создает дополнительные благоприятные условия для казахской диаспоры в России.
Убеждены, что его изучение будет способствовать углублению взаимопонимания и укреплению двустороннего сотрудничества в долгосрочной перспективе.
Мы высоко ценим вклад представителей интеллигенции, педагогов, ученых, деятелей культуры и всех, кто способствует сохранению и развитию языков и культур наших народов.
В современную цифровую эпоху значение языка не уменьшается, а возрастает. Поддержка языкового многообразия, цифровизация языкового наследия, уважение к национальным языкам и готовность к изучению других языков должны не противопоставляться, а взаимно дополнять друг друга.
Мы убеждены, что многоязычие является признаком зрелости общества, его открытости и конкурентным преимуществом в современном мире.
Народы Казахстана и России объединяет уважение к семье, старшим поколениям, труду, ответственности, взаимной поддержке и памяти о предках. Эти ценности на протяжении веков служили нравственной опорой наших обществ. Приверженность им помогает сохранять внутреннюю устойчивость, человеческое достоинство и нравственные ориентиры в эпоху быстрых перемен.
Культура, искусство, религиозное многообразие, народные традиции формируют пространство диалога, взаимного уважения и духовного обогащения.
Именно в этом заключается суть цивилизационной близости наших народов.
Шестая основа – молодежное сотрудничество, образовательные обмены и сотрудничество в сфере спорта
Будущее казахстанско-российских отношений во многом зависит от молодого поколения, которому предстоит обеспечивать преемственность, выполнять достигнутые договоренности и наполнять двустороннее взаимодействие новым содержанием.
Академические обмены, совместные образовательные программы, студенческие и научные инициативы, деятельность филиалов высших учебных заведений, создание казахстанско-российских школ на территориях двух стран, проведение олимпиад и развитие прямых контактов между учебными и научными центрами формируют прочную основу гуманитарного партнерства.
С удовлетворением отмечаем выбор все большего числа российских абитуриентов в пользу казахстанских вузов и казахстанских абитуриентов в пользу российских вузов, что стимулирует возникновение профессиональных и человеческих связей, которые служат в дальнейшем важным ресурсом двустороннего сотрудничества.
Мы придаем приоритетное значение расширению возможностей для молодежи, поддержке академической мобильности, реализации совместных исследований и инновационных проектов. Инвестиции в образование и науку – это вклад в технологический прогресс и благополучие наших государств.
Для продвижения здорового образа жизни приветствуем взаимодействие в области развития физической культуры и спорта. Будем способствовать проведению в наших странах крупных международных спортивных мероприятий.
Седьмая основа – совместный взгляд в будущее
Перед нашими государствами стоят общие задачи в сфере технологий, обеспечения экологической безопасности, экономической устойчивости, социальной справедливости и повышения качества жизни граждан. Эффективный ответ на эти вызовы возможен только через постоянный диалог и совместную работу.
Мы видим будущее казахстанско-российских отношений как пространство устойчивого и взаимовыгодного развития, в котором наши страны выступают равноправными партнерами, стратегическими союзниками и добрыми соседями.
При таком взаимодействии ключевые решения продолжат приниматься исходя из взаимного уважения, доверия и учета интересов друг друга, а возникающие разногласия – решаться в духе конструктивного и откровенного диалога.
Последовательно повышая прочность этих семи основ, мы укрепляем доверие и стабильность, расширяем возможности для достойного будущего наших народов.
Мы убеждены, что дружба и добрососедство Казахстана и России, опирающиеся на общую историю и стремление к созиданию, будут надежным фундаментом наших межгосударственных отношений на историческую перспективу.
г.Астана, 28 мая 2026 года
Бүгінде әлем күрделі әрі қарқынды өзгерістерді бастан өткеріп отыр. Халықаралық қатынастар жүйесі ауыр сын-қатерлер мен қауіптерге тап болды, жаһандық тұрақсыздық пен сенім дағдарысы белең алып, қауіпсіздік пен орнықты дамуды қамтамасыз етудің қалыптасқан тәсілдері қайта қаралуда.
Қазақстан мен Ресей орнықты дамуға жол ашатын әрі халықаралық ахуалды тұрақтандырып, түбегейлі сауықтыра алатын неғұрлым әділетті әлемдік тәртіпті қалыптастырудың баламасы жоқ екеніне сенімді.
Осындай кезеңде өзара құрметке, тату көршілікке, ұлттық мүдделерді ескеруге және тең құқылы әріптестікке сүйенген мемлекетаралық ықпалдастықтың берік әрі уақыт сынынан өткен негіздері айрықша маңызға ие.
Елдеріміз арасындағы байланыс дәл осы қағидаттарға негізделген тығыз тарихи тамырластыққа, өзара қолдауға және екіжақты тиімді ынтымақтастыққа сүйенеді. Осыған орай Қазақстан және Ресей халықтары арасындағы достық пен тату көршілік қатынастардың мынадай негіздерін нығайтуға күш-жігер жұмсалады.
Бірінші негіз – тарихи тамырластық және оны достық пен тату көршілік рухында объективті пайымдауға жауапкершілікпен қарау
Қазіргі дәуірде тарихи жадыға жауапкершілікпен қараудың, оны объективті пайымдаудың, сондай-ақ Қазақстан мен Ресей халықтары арасындағы достықты, тату көршілік қатынасты нығайту үшін пайдаланудың маңызы артып келеді.
Екі елдің тарихы өзара тығыз байланыста өрбіді. Халықтарымыз әртүрлі кезеңдерді бірге өткерді, ауыр сынақтарды еңсеріп, елеулі жетістіктерге қол жеткізді. Бұл тарихи тәжірибе өзара құрмет пен тату көршілік байланыстардың маңызды бөлігіне айналып, адамның ғарышқа алғашқы ұшуы сияқты ұлы жетістіктерде көрініс тапты. Осыдан тура 65 жыл бұрын Юрий Гагарин «Байқоңыр» ғарыш айлағынан ғарышқа сапар шекті.
Осы тұрғыда Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясының ұлттық мемлекеттілігін қалыптастырудың бірегей жолын мойындаймыз.
Ұлы Отан соғысындағы Жеңіс ортақ жадымызда ерекше орын алады. Халықтарымыз нацизмге қарсы иық тіресе шайқасты, майданда ерлік көрсетіп, тылда жанқиярлықпен еңбек етті, өмір сүру, бостандық және адам қадір-қасиетін аяққа таптатпау үшін күресіп, құқықтарын қорғады.
Біз майданда қаза тапқандардың алдында басымызды иеміз, ардагерлерге және ортақ Жеңіске үлес қосқан барлық жандарға құрмет көрсетеміз. Ұлы Отан соғысы жылдарындағы кеңес халқының тартқан тақсіретін есте сақтау және мәңгі ұмытпау – парызымыз. Осы оқиғалар туралы естеліктерді аялап сақтап, оған жауапкершілікпен қарау керек. Оны бұрмалауға немесе конъюнктуралық мақсатта пайдалануға жол бермей, ұстанымдарды жақындататын факторға айналдыру қажет.
Өткен тарихты, әсіресе, оның қасіретті беттерін объективті, байыпты әрі сындарлы көзқараспен пайымдау ғана халықтар арасындағы өзара түсіністікті нығайтып, жікке бөлінудің алдын алуға қызмет ете алады.
Халықаралық қоғамдастықты тарихи шындықты сақтауға, Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы нацизмге, фашизмге және милитаризмге қарсы ортақ күресті дәріптеуге, оның қорытындыларына берілген адамгершілік және құқықтық бағаларды қайта қарау әрекеттеріне қарсы тұруға, жалпы адамзатқа қасірет әкелген тарихтың ащы сабағын ұмытпауға шақырамыз.
Біз болашақ ұрпаққа ортақ тарихымызға адал әрі құрметпен қарауды аманаттап қалдыруға міндеттіміз.
Екінші негіз – еуразиялық интеграцияны дамытуға, өңірде ынтымақтастық, қауіпсіздік және диалог кеңістігін қалыптастыруға күш-жігер жұмылдыру
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) маңызды диалог алаңы және кең ауқымды бағыттар бойынша ынтымақтастықтың тиімді тетігі ретінде қарастырамыз. ТМД-ның Еуразиядағы өңірлік тұрақтылық пен қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі елеулі рөлін атап өтеміз. Осы форматтағы үйлесімді сыртқы саясатты тереңдетуге мүдделіміз. Ұйымның сыртқы байланыстарын бірлесе кеңейтуге ниеттіміз.
Қазақстан мен Ресей Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) негізгі тірегі саналатын еуразиялық экономикалық интеграцияның өзегін қалыптастырады. Бірлестіктің беделі артып келе жатқанын растаймыз және оның тиімді жұмыс істеуі азаматтардың әл-ауқатына айтарлықтай оң ықпал ететінін мойындаймыз. ЕАЭО-ның интеграциялық мүмкіндіктерін толық іске асыру және ұлттық экономикалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру жөніндегі міндеттерді бірге шешу арқылы ортақ нарықтардың және тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капитал мен жұмыс күшінің еркін қозғалысын дамыту бойынша жұмысты жалғастыру маңызды деп санаймыз. Қазақстанның ЕАЭО-ға төрағалығы ұйымға оң серпін береді деп сенеміз.
Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымының (ҰҚШҰ) өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз етудегі негізгі рөлін мойындаймыз және Ресей Федерациясының қазіргі төрағалығы шеңберінде де ҰҚШҰ әлеуетін одан әрі жетілдіруге бағытталған ұстанымды атап өтеміз.
Халықтарымыздың игілігі үшін Ұйымның дағдарыстарға ден қою тетіктерін жетілдіруге, оның Ұжымдық күштердің жауынгерлік даярлығын шыңдауға, сыртқы саяси үйлестіруді тереңдетуге, қауіпсіздікке төнген ортақ сын-қатерлер мен қауіптерге қарсы күресті күшейтуге бірлесіп атсалысуға дайынбыз.
Үшінші негіз – ортақ шекара тату көршілік пен ынтымақтастық кеңістігі ретінде
Елдерімізді әлемдегі ең ұзақ және үздіксіз жалғасқан құрлық шекарасы біріктіреді. Оның маңызы географиялық шеңберден әлдеқайда жоғары. Ол тұрақтылықтың, өзара экономикалық байланыстардың, өңіраралық ынтымақтастықты тереңдетудің факторы ретінде қызмет етеді. Шекара маңындағы процестердің қарқыны өмір талабына негізделген және шекара маңындағы елді мекендерде тұратын халықтың мұқтаждықтарына мұқият қарау, тарихи тұрғыдан қалыптасқан сан қырлы байланыстарды сақтау және нығайту, тұрғындар үшін барынша қолайлы жағдай жасау әрі көші-қон саласындағы сындарлы ықпалдастықты сақтау ниетіне сай айқындалуға тиіс.
Шекара маңындағы ынтымақтастық сауда-саттық, көлік, кәсіпкерлік, білім беру салаларының және мәдени алмасулардың жандануына ықпал етеді, өңірлер арасындағы байланыстарды нығайтады және қосымша өсім мүмкіндіктеріне жол ашады. Қазақстан мен Ресей арасындағы мызғымас шекара алдағы уақытта да сенімнің, тату көршілік қатынастардың және ортақ игіліктің шекарасы болып қала беруге тиіс.
Еуразия кеңістігіндегі ортақ өзара байланысты нығайту мақсатында Қазақстан мен Ресейдің экономикалық әлеуетін біріктіруді құптаймыз. Бұл біздің құрлықтағы барлық елдің және бірлестіктердің әл-ауқаты мен өркендеуіне негіз болады.
Өңіраралық кооперацияны тереңдетуге бағытталған «Трансалтай диалогы» және «Біздің ортақ үйіміз – Алтай» халықаралық үйлестіру кеңесі сияқты бастамалар шеңберіндегі өзара іс-қимылды жалғастырамыз.
Шекара маңындағы аумақтардың экологиялық жағдайы үшін ортақ жауапкершілік жүктеу – парызымыз. Яғни экожүйелерді сақтау, өнеркәсіптің табиғатты ластауына жол бермеу, биоалуантүрлілікті қорғау және табиғи ресурстарға ұқыпты қарау бірлескен күш-жігерді қажет етеді.
Трансшекаралық су объектілері мәселесі де маңызды. Ортақ өзендерді пайдалану және оның ресурстарын ұтымды басқару, қоршаған ортаға теріс әсерді азайту, бірлескен мониторинг, ғылыми ынтымақтастық, сондай-ақ экологиялық қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, бірлескен шаруашылық қызметін жүргізу, көлік байланысын жақсарту және туристік секторды кеңейту орнықты дамудың кепілі болады.
Каспий өңіріндегі мәселелерге қатысты іс-қимылды үйлестіру айрықша маңызға ие. Каспий – бірегей табиғи жүйе. Сондықтан Каспий маңындағы мемлекеттер келісіп әрекет етуі қажет. Осы ретте сан салалы экологиялық проблемалар салдарынан, соның ішінде Каспий теңізінің тартыла бастауынан туындаған әлеуметтік-экономикалық түйткілдерді барынша азайтатын ұжымдық шаралардың өзектілігі жоғары.
Төртінші негіз – экономикалық серіктестік
Экономикалық кооперация Қазақстан мен Ресей қарым-қатынастарының негізгі тіректерінің бірі. Лайым солай болады. Көп жағдайда елдеріміздің экономикалары бірін-бірі толықтырады, бұл ұзақмерзімді әрі орнықты дамудың берік негізін қалайды.
Екіжақты сауда белсенді дамып келеді, көлік-логистика бағыттары кеңейіп, өнеркәсіп саласындағы ықпалдастық тереңдеуде, бірлескен инвестициялық жобалар іске асырылуда. Мыңдаған кәсіпорын өндіріс тізбектерін қалыптастыруға, жұмыс орындарын ашуға және заманауи технологияларды енгізуге үлес қосып жатыр.
Бұл жерде шағын және орта бизнестің атқаратын рөлі ерекше, ол екіжақты байланыстарды әртараптандыруға, жаңа нарықтарды игеруге, инновациялар мен цифрлық шешімдерді ілгерілетуге ықпал ететін болады.
Инвестициялық өзара іс-қимыл өнеркәсіпті жаңғыртуға, инфрақұрылым, энергетика, көлік және жоғары технология салаларын дамытуға қосымша мүмкіндік береді. Дүрбелеңге толы дүниеде осы өңірлік экономикалық серіктестік орнықтылық пен прогрестің маңызды факторына айналуда.
Қазақстан мен Ресей арасындағы көлік байланысын нығайту жөніндегі бірлескен жұмысты жалғастырамыз. Азаматтарға қолайлы жағдай жасау мақсатында Қазақстан-Ресей мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу бекеттерін жаңғырту бойынша кешенді қадамдар қабылданады, бұл жүк тасымалын жеделдетуге жәрдемдеседі.
Елдеріміздің аумағы арқылы өтетін негізгі логистикалық жолдың бірі – «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту ісі жалғасады.
«Ресей – Қазақстан – Қытай» бағыты бойынша теміржол тасымалының тиімділігін арттыруға да басымдық беріледі.
Қаспий құбыр консорциумы сияқты бұрыннан қалыптасқан дәліздерді қоса алғанда, энергетикалық ресурстардың логистикасына ерекше назар аударамыз.
Қаржы саласындағы серіктестікке, соның ішінде ұлттық валюталармен өзара есеп айырысу көлемін ұлғайтуға және орнықты төлем-есеп айырысу тетіктерін дамытуға мән береміз.
Біржақты экономикалық санкциялардың теріс салдарын жұмсарту және ретке келтіру жөніндегі іс-қимылды одан әрі үйлестіруге ниеттіміз.
Күшейіп келе жатқан геосаяси сын-қатерлер мен сыртқы қысым жағдайында еуразиялық интеграциялық процестердің орнықтылығын қамтамасыз ету үшін күш-жігер жұмылдыруға дайынбыз.
Біз шаруашылық байланыстарды тек ұлттық экономикалардың өсім құралы ретінде ғана емес, сенімнің, тұрақтылықтың және бір-біріміздің әл-ауқатымызға өзара мүдделіліктің аса маңызды негізі ретінде де қарастырамыз.
Бесінші негіз – тілдік және мәдени әралуандылық ортақ игілік ретінде, дәстүрлі құндылықтар мен өркениеттер жақындығы
Елдеріміздің ортақ мәдени мұрасын сақтауға, гуманитарлық алмасулар мен бірлескен жобаларды іске асырудың жоғары қарқынын қолдауға ерекше мән береміз.
Өркениеттер әралуандылығын қолдай отырып, бір-біріміздің мәдени-тарихи бірегейлік пен дәстүрлі рухани-адамгершілік құндылықтарды сақтауға бағытталған әрекеттерімізді қолдаймыз. Өз құндылықтарымызды, модельдерімізді таңуға және идеологиялық текетіреске жол бермей, мәдени дербестікті табанды түрде қорғауды жалғастырамыз.
Көптілділік маңызды артықшылық саналады әрі тарихи тұрғыда мәдениеттер бірін бірі байытқанын көрсетеді. Ол қарым-қатынас жасау, білім алу, кәсіби тұрғыдан кемелдену және гуманитарлық ықпалдастық мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Орыс тілі көптеген елдің, соның ішінде Қазақстанның қоғамдық, ғылыми-білім беру және мәдени өмірінде маңызды орын алады. Сондай-ақ коммуникацияға пайдаланатын әрі әдебиеттің, ғылым мен өнердің бай мұрасына қолжетімділікті қамтамасыз ететін маңызды құрал болып қала береді.
Орыс тілі жөніндегі халықаралық ұйымның құрылуын құптаймыз. Тараптар оның қызметіне жәрдемдесетін болады және барлық мүдделі мемлекетті осыған шақырады.
Осы орайда Қазақстан үшін қазақ тілін мәдени болмыс-бітімін сақтауда және қоғам бірлігін нығайтуда атқаратын рөлін ескере отырып, мемлекеттік тіл ретінде дәйекті түрде дамытудың маңызы зор.
Ресейдің білім беру ұйымдарында қазақ тілін оқыту кеңейіп келе жатқанын қанағаттанушылықпен атап өтеміз, бұл Ресейдегі қазақ диаспорасы үшін қосымша қолайлы жағдай жасайды.
Оны оқып-үйрену ұзақмерзімді перспективада өзара түсіністікті тереңдетуге және екіжақты ынтымақтастықты нығайтуға ықпал ететініне сенімдіміз.
Біз зиялы қауым өкілдерінің, педагогтардың, ғалымдардың, мәдениет қайраткерлерінің және халықтарымыздың тілдері мен мәдениеттерін сақтауға әрі дамытуға ықпал етіп жүрген барша жанның үлесін жоғары бағалаймыз.
Қазіргі цифрлық дәуірде тілдің маңызы кемімейді, керісінше арта түседі. Тілдік әралуандылықты қолдау, тілдік мұраны цифрландыру, ұлт тіліне құрметпен қарау және басқа тілдерді үйрену ниеті бір-біріне қарсы қойылмай, керісінше бірін бірі өзара толықтыра түсуге тиіс.
Көптілділік қоғамның кемелдігінің, ашықтығының нышаны және қазіргі әлемде бәсекелестік артықшылық саналатынына сенімдіміз.
Қазақстан мен Ресей халықтарын отбасыға, аға буынға, еңбекке, жауапкершілікке, өзара қолдауға және ата-баба аманатына деген құрмет біріктіреді. Бұл құндылықтар ғасырлар бойы біздің қоғамдарымыздың адамгершілік тірегі болып келді. Оған адал болу заман жедел өзгеріп жатқан кезде ішкі орнықтылықты, адами қадір-қасиетті және адамгершілік бағдарды сақтауға көмектеседі.
Мәдениет, өнер, діни әралуандылық, халықтық дәстүрлер диалог, өзара құрмет және рухани кемелдену кеңістігін қалыптастырады.
Халықтарымыздың дүниетаным тұрғысынан бір-біріне жақындығының мәні – осыда.
Алтыншы негіз – жастар, білім беру және спорт саласындағы ынтымақтастық
Қазақстан-Ресей қатынастарының болашағы көбіне жас ұрпаққа тәуелді. Олардың алдында сабақтастықты қамтамасыз ету, қол жеткізілген уағдаластықтарды орындау және екіжақты ықпалдастықты жаңа мазмұнмен толықтыру міндеті тұр.
Академиялық алмасулар, бірлескен білім беру бағдарламалары, студенттік және ғылыми бастамалар, жоғары оқу орындары филиалдарының қызметі, екі ел аумағында Қазақстан-Ресей мектептерін ашу, олимпиадалар өткізу, сондай-ақ білім беру және ғылыми орталықтар арасындағы тікелей байланыстарды дамыту гуманитарлық әріптестіктің берік негізін қалыптастырады.
Қазақстандық жоғары оқу орындарын таңдайтын ресейлік талапкерлердің, ресейлік жоғары оқу орындарында оқығысы келетін қазақстандық талапкерлердің саны уақыт өткен сайын артып келе жатқанын ерекше атап өтеміз. Бұл кәсіби және адами байланыстарға ынталандырып, алдағы уақытта екіжақты ынтымақтастықтың маңызды ресурсына айналады.
Жастар үшін мүмкіндіктерді кеңейтуге, академиялық ұтқырлықты қолдауға, бірлескен зерттеулер мен инновациялық жобаларды іске асыруға басымдық береміз. Білім мен ғылымға салынған инвестициялар, бұл – технологиялық прогреске және мемлекеттеріміздің әл-ауқатына қосылған үлес.
Саламатты өмір салтын ілгерілету мақсатында дене шынықтыру мен спортты дамыту саласындағы өзара іс-қимылды құптаймыз. Елдерімізде ірі халықаралық спорттық іс-шараларды өткізуге ықпал ететін боламыз.
Жетінші негіз – болашаққа ортақ көзқарас.
Мемлекеттеріміздің алдында технология, экологиялық қауіпсіздік, экономикалық орнықтылық, әлеуметтік әділдік және азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру салаларын қамтамасыз ету секілді ортақ міндеттер тұр. Бұл сын-қатерлерге тиімді жауап беру тұрақты диалог пен бірлескен жұмыс арқылы ғана мүмкін болады.
Біз Қазақстан-Ресей қатынастарының болашағын елдеріміз тең құқықты серіктестер, стратегиялық одақтастар және тату көршілер ретінде әрекет ететін орнықты әрі өзара тиімді даму кеңістігі ретінде көреміз.
Осы ықпалдастық аясында негізгі шешімдер өзара құрмет, сенім және бір-бірінің мүдделерін ескеру тұрғысынан қабылданады, ал туындаған кез келген келіспеушіліктер сындарлы және ашық диалог рухында шешіледі.
Осы жеті негізді дәйекті түрде бекемдей отырып, біз сенім мен тұрақтылықты нығайтамыз, халықтарымыздың лайықты болашағы үшін мүмкіндіктерді кеңейтеміз.
Қазақстан мен Ресейдің ортақ тарихқа әрі жасампаздыққа ұмтылуға арқа сүйейтін достығы және тату көршілігі келешекте мемлекетаралық қатынастарымыздың сенімді іргетасы болатынына сенімдіміз.
Астана қаласы, 2026 жылғы 28 мамыр