Глава государства выступил на открытии VIII Съезда лидеров мировых и традиционных религий
Қазақстан Президенті Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының VIII съезінің ашылуында сөз сөйледі
The Head of State spoke at the opening of the VIII Congress of Leaders of World and Traditional Religions
Рабочий вывод
Что важно в документе
Все религии провозглашают общие гуманистические ценности.
Послание Президента посвящено тотальной цифровой модернизации экономики и внедрению ИИ.
Религиозные конфессии всегда помогали людям преодолевать трудности.
В начале своей речи Президент поприветствовал авторитетных духовных лидеров мира и других участников, прибывших на форум в Астану. – Сегодняшняя ситуация на планете характеризуется ростом напряженности и ухудшением глобальной повестки. Значительно возросло количество различных конфликтов. Этот нестабильный период тяжело сказывается на всем человечестве. К сожалению, все чаще вспыхивают военные столкновения. Нам следует извлекать верные уроки из прошлого, стремиться к конструктивному и открытому диалогу. Иного способа прийти к согласию не дано. Поэтому роль нынешнего Съезда лидеров мировых и традиционных религий можно назвать исключительной. Вас можно назвать посланниками мира, действующими под знаменем гуманизма. Объединенные общими интересами, вы стремитесь направить человечество на достижение благих целей. Выражаю вам за это искреннюю признательность, – сказал Касым-Жомарт Токаев. По словам Главы государства, с самого начала своей деятельности Съезд служит уникальной площадкой для открытого обсуждения ключевых вызовов современности. В соответствии с рекомендациями участников Секретариат разработал и приступил к реализации Концепции развития Съезда до 2033 года. – Документ определяет наши общие цели – обеспечение мира, созидательное сосуществование, утверждение приемлемых для всех нравственных ориентиров. Все они особенно важны на фоне беспрецедентной геополитической напряженности. Весьма ценно и то, что итоговые декларации Съезда распространяются в качестве официальных документов на Генеральных Ассамблеях ООН. Надеюсь, 80-я юбилейная сессия не станет исключением, – отметил Президент. Касым-Жомарт Токаев обратил внимание на то, что территория Казахстана исторически была перекрестком культур и местом взаимообогащения разных цивилизаций. – На казахской земле сменяли друг друга и мирно сосуществовали все основные мировые религии и конфессии. И в современном Казахстане мы прилагаем все усилия для сохранения и развития этих традиций. Наша страна обладает большим опытом укрепления межэтнического и межрелигиозного согласия. Основа казахстанской модели этнической и религиозной толерантности – это универсальный принцип «единства в многообразии». Данный подход в полной мере нашел отражение в деятельности уникального даже по мировым меркам института Ассамблеи народа Казахстана. Исторически обусловленные толерантность, солидарность, широта взглядов нашего народа сегодня успешно воплощаются в миролюбивой, сбалансированной внешней политике Казахстана. Эта политика основана на доверии, диалоге и сотрудничестве. Убежден, эти универсальные ценности и принципы важны для всех народов и государств, – подчеркнул Президент. Глава государства сообщил, что накануне в рамках Съезда прошла Специальная сессия Альянса цивилизаций ООН по защите религиозных объектов. Он поблагодарил высокого представителя Альянса Мигеля Анхеля Моратиноса за неизменную приверженность продвижению глобальной гуманистической повестки. – Защищая религиозные святыни и символы, мы, по сути, защищаем саму основу человеческой цивилизации. В Казахстане действуют около четырех тысяч религиозных объединений, представляющих 18 конфессий. У нас бережно сохраняются и поддерживаются такие святыни, как мавзолей Ходжи Ахмеда Яссауи, входящий в список Всемирного наследия ЮНЕСКО, древние и современные мечети, православные и католические храмы, буддийский центр в Алматы и синагоги, включая «Бейт Рахель Хабад Любавич». Государство заботится о сохранности всех сакральных мест, представляющих особую ценность для верующих. В этой связи отмечу подземную мечеть Бекет Ата в Мангистау, буддийские петроглифы Тамгалы-Тас на берегу реки Или, могилу раввина Леви-Ицхака Шнеерсона в Алматы, озеро Мариямколь в Северном Казахстане, особо почитаемое у католиков. Святые места объединяют людей разных вероисповеданий, сохраняя связь поколений и духовную преемственность. Поэтому для нас это не просто памятники архитектуры и истории, а символы мира, взаимного уважения и культурного многообразия нашего народа, – сказал он. По словам Касым-Жомарта Токаева, со времени проведения предыдущего Съезда в мире набрали обороты крайне негативные тенденции, которые некоторые политики и эксперты уже назвали кризисом цивилизаций. – Как по Киплингу: «Запад есть Запад, Восток есть Восток, и они никогда не сойдутся вместе». На поверхности, если следовать последним событиям в ряде крупнейших государств, такой вывод может показаться верным. Но никогда нельзя сбрасывать со счетов и политический фактор или, другими словами, концепцию и практику государственного строительства правящих властей. Их политика далеко не всегда является рациональной, конструктивной в плане развития мирного диалога и взаимодействия культур, религий, мировоззрений. Серьезную обеспокоенность вызывает набирающая силу тенденция практического сращивания ультранационализма и патриотизма. Происходящее на наших глазах смещение понятий дезориентирует молодежь. С другой стороны, мы наблюдаем тревожную тенденцию столкновения правоконсервативной и либеральной идеологий, что приводит к политической дестабилизации в ряде государств. В Казахстане всем этим по сути мировым проблемам уделяется повышенное внимание, они стоят в самом центре нашей внутренней политики. Считаю принципиально важным проводить политику межэтнической, межрелигиозной, межнациональной толерантности и взаимного уважения. Все попытки подорвать, очернить такую политику «единства в многообразии», включая свободное применение на государственной службе и в общественных местах языков постоянно проживающих в нашей стране народов, пресекаются и будут получать должную правовую оценку в соответствии с концепцией «Закон и Порядок», – отметил Глава государства. Далее Президент остановился на масштабных преобразованиях, осуществляемых в Казахстане в последние годы и направленных на формирование более устойчивой, открытой и справедливой политической системы. – Значительно усилена сфера защиты прав человека: создан Конституционный Суд, укреплен институт омбудсмена, принят ряд специальных законов и указов. Своеобразным венцом политических реформ стала конституционная реформа 2022 года, поддержанная на общенациональном референдуме большинством граждан. Во главу угла мы поставили формулу «сильный Президент – влиятельный Парламент – подотчетное Правительство». Принципиальными новеллами стали введение однократного семилетнего срока для Президента, а также запрет близким родственникам Главы государства занимать политические должности. Кроме того, в недавнем Послании народу Казахстана мною выдвинута инициатива формирования в стране однопалатного Парламента. Данное предложение базируется на стремлении продолжить модернизацию политической системы в соответствии с чаяниями граждан. Обеспечение стабильности в обществе и безопасности граждан на основе концепции «Закон и Порядок» – это ключевой момент нашей внутренней политики, – заявил Касым-Жомарт Токаев. Глава государства отметил, что сквозной линией его Послания стала идея тотальной цифровой модернизации национальной экономики с фокусом на широкое внедрение инноваций, прежде всего, технологии искусственного интеллекта. – Представленные мною в Послании планы развивают начатые в последние годы структурные реформы в казахстанской экономике. Речь идет о создании в стране нового индустриального каркаса. Начата поэтапная модернизация энергетической и коммунальной инфраструктуры. Территория Казахстана, по сути, является ключевым сухопутным коридором между Востоком и Западом, Севером и Югом. Поэтому особое внимание уделяется укреплению нашего транспортно-транзитного потенциала. Ставка сделана на запуск нового инвестиционного цикла и поддержку предпринимательской инициативы граждан. Для этого государство совершенствует инвестиционный климат и бизнес-среду. В развитии национальной экономики мы сочетаем масштабные государственные вливания и крупные частные инвестиции. При этом исходим из того, что главное богатство страны – это люди. Поэтому государством приняты комплексные меры для укрепления человеческого потенциала. На новый уровень вышла всесторонняя поддержка педагогов, врачей, ученых, инженеров, молодежи. Этот год в Казахстане объявлен Годом рабочих профессий. Данное решение подчеркивает важность утверждения в нашем обществе трудолюбия как важнейшего принципа жизнедеятельности. Мы вкладываем значительные средства в строительство новых школ, развитие высшего образования, науки, спорта, креативной индустрии, модернизацию системы здравоохранения и социальной защиты. Принимаются меры для повышения экологической культуры в обществе. В прошлом году запущен общенациональный проект «Таза Қазақстан» («Чистый Казахстан»), в этой акции на регулярной основе участвуют миллионы наших граждан. Во всей этой работе нашим главным ориентиром и образом будущего является идея построения Справедливого, Чистого, Безопасного, Сильного, Цифрового Казахстана – государства ответственных граждан, страны возможностей и прогресса, – сказал Президент. Касым-Жомарт Токаев указал на то, что в мире не только усиливаются межкультурные противоречия, но и не спадает накал торговых и санкционных войн, вместо всеобщего разоружения разворачивается новая гонка вооружений. – Ведущиеся в разных уголках планеты гибридные войны не имеют четких линий фронта, но несут значительные человеческие жертвы, провоцируют многочисленные потоки беженцев, наносят огромный ущерб мировой экономике. Сильное беспокойство вызывает риск ядерного конфликта, вероятность такого Армагеддона оценивается экспертами как максимально высокая за последние десятилетия. К большому сожалению, в мире вместо конструктивных инициатив и политики разрядки набирает обороты конфронтационное мышление, расширяются геополитические разломы, растет социальное напряжение. В таких непростых реалиях на первом плане должна быть конструктивная дипломатия как главный инструмент развития диалога, преодоления взаимного отчуждения и повышения доверия на международной арене, – подчеркнул он. По словам Главы государства, большие надежды возлагаются на религиозных лидеров, которые несут особую ответственность за развитие межцивилизационных обменов и укрепление доверия между людьми и обществами. – Уверен, религиозные лидеры сделают все возможное, чтобы предотвратить скатывание мира в пучину хаоса, напомнив многим политикам о здравом смысле, доброй воле и нравственной ответственности. На глобальном уровне уже есть такие вдохновляющие примеры. Съезд лидеров мировых и традиционных религий, Документ о человеческом братстве, Мекканская декларация, Бахрейнский форум, Дом семьи Авраама в Объединенных Арабских Эмиратах – все эти инициативы показывают, что религия становится мощной консолидирующей силой, когда мы действуем сообща. Такой опыт нужно развивать и масштабировать, – призвал Касым-Жомарт Токаев. Затем Глава государства представил видение Казахстаном перспективных направлений укрепления межрелигиозного и межкультурного диалога. Первым приоритетом Президент считает важность задействовать потенциал духовной дипломатии на уровне международных и региональных организаций. – Предлагаю обсудить ранее обнародованную мною идею «Движения за мир» под эгидой Съезда. Религиозные иерархи могли бы стать моральным ядром данного движения с нейтральным, неполитизированным призывом к прекращению насилия и поиску мирных решений. Эта инициатива, основанная на общечеловеческих ценностях святости жизни, сострадания и милосердия, может объединить не только широкие массы верующих, но и политиков, представителей международных организаций, негосударственных структур, экспертов, молодежь. Голос в защиту мира должен звучать настойчивее, и такие площадки, как Съезд, призваны этому способствовать. Большие надежды по-прежнему возлагаются на Организацию Объединенных Наций, которая остается незаменимой глобальной платформой. Пользуясь случаем, хочу выразить благодарность государствам – членам ООН за поддержку предложения Казахстана о создании в Алматы Регионального центра ООН по целям устойчивого развития для Центральной Азии и Афганистана. Важно также усиливать роль таких региональных структур, как СВМДА, ОИС, ОБСЕ, ШОС, СНГ, Ассоциация государств Юго-Восточной Азии, Лига арабских государств, – заявил он. Касым-Жомарт Токаев считает, что религиозные конфессии во все времена помогали людям преодолевать жизненные трудности и невзгоды. Поэтому, говоря о высоких духовных материях, нельзя упускать из виду и вопросы, связанные с «хлебом насущным». – Несмотря на значительный прогресс, человечество продолжает сталкиваться с множеством гуманитарных вызовов. Миллионы людей все еще страдают от голода, эпидемий, деградации окружающей среды и изменений климата. Казахстан прилагает серьезные усилия для сокращения бедности, решения экологических проблем и оказания гуманитарной помощи. Данные проблемы планируются обсудить в ходе Регионального саммита в Астане по вопросам экологии и устойчивого развития в апреле следующего года. Наша страна – самая северная и самая большая по территории часть исламского мира. Тридцать лет назад мы вступили в Организацию исламского сотрудничества. В рамках этого авторитетного объединения Казахстан стал инициатором создания Исламской организации по продовольственной безопасности. Религиозные деятели исстари вдохновляют и наставляют людей на благие дела и проявление сострадания к нуждающимся. Религиозные общины вносят большой вклад в достижение Целей устойчивого развития, запуская гуманитарные миссии и добровольческие программы, открывая школы и больницы, поддерживая молодежь и уязвимые группы, продвигая климатическую повестку и вопросы миграции. Это еще раз доказывает, что у религий и в XXI веке есть мощный созидательный потенциал, который необходимо использовать в полной мере, – отметил Президент. Глава государства напомнил, что духовные традиции всех народов учат беречь природу и жить в гармонии с окружающим миром. По его словам, климатические изменения и их пагубные последствия – это не столько научный или экономический вопрос, сколько фундаментальный нравственный вызов. – Перед лицом потенциальной экологической катастрофы критически важно усилить международное единство и координацию усилий на глобальном и региональном уровнях. Поэтому предлагаю в рамках Съезда обсудить инициативу о разработке совместного документа о роли религиозных лидеров в борьбе с климатическими изменениями. В документе можно было бы зафиксировать общие принципы экологической ответственности, базирующиеся на духовных традициях с особым акцентом на поддержку уязвимых регионов, – сказал Касым-Жомарт Токаев. Президент также прокомментировал вопрос о соблюдении этических норм в условиях начала новой технологической эпохи. – Искусственный интеллект, большие данные, биоинженерия и другие революционные новации кардинально меняют все сферы жизнедеятельности людей. Но этические нормы не успевают адаптироваться к высокой динамике технологического прогресса. Возникают такие новые вызовы, как защита свободы выбора и приватности частной жизни, обеспечение цифрового равенства и безопасности использования искусственного интеллекта и многие другие дилеммы. Убежден, что религиозные лидеры как хранители нравственных ценностей и идеалов должны участвовать в обсуждении цифрового будущего человечества. Любая технология должна работать на благо людей, для этого необходим постоянный диалог духовных лидеров, ученых и технократов-инженеров. В развитии искусственного интеллекта мы видим хорошую возможность для динамичного прогресса страны. Вместе с тем прекрасно осознаем особую важность соблюдения этических норм, поэтому открыты к широкому сотрудничеству в данной сфере. Предлагаю создать Межрелигиозную комиссию по этике развития искусственного интеллекта, которая займется разработкой свода универсальных принципов ответственного использования нейросетей и других прорывных технологий. Речь идет о своеобразных «заповедях для алгоритмов», которые подразумевают уважение к человеческому достоинству, недопустимость дискриминации, контроль над решениями, носящими судьбоносный характер, – отметил Глава государства. Как подчеркнул Президент, все основные религиозные традиции провозглашают общие гуманистические ценности: милосердие, справедливость, любовь к ближнему, миролюбие. Казахстан подтверждает приверженность этим ценностям, отвергая любые попытки использовать религии для оправдания насилия, экстремизма и ненависти. – Сегодня все больше мыслителей говорят о постсекулярной эпохе – времени, когда религия вновь станет важным фактором общественной и политической жизни. Наш Съезд старается идти в ногу со временем. Мы усиливаем диалог представителей религий с научно-экспертным сообществом. Синтез духовной мудрости и экспертных знаний может стать ключом к нахождению эффективных решений актуальных глобальных и региональных проблем, – заявил Касым-Жомарт Токаев. Глава государства отметил, что возлагает большие надежды на молодежь. – Подрастающее поколение должно расти в духе глубокого уважения к представителям всех религий и культур. Современная молодежь сталкивается с множеством вызовов. Несмотря на различия в убеждениях и мировоззрении, молодых людей объединяют общие заботы. И это значит, что искать пути решения нужно сообща. Именно поэтому в рамках Съезда уже во второй раз проводится Форум молодых религиозных лидеров. Его участники продемонстрировали готовность к открытому обмену мнениями и совместной работе. Мы видим, как формируется новое поколение духовных лидеров, и наша общая обязанность – оказать им поддержку. У нашего народа есть хорошая пословица: «Төртеу түгел болса, төбедегі келеді» («Тем, кто сплочен, покорятся даже самые высокие вершины»). Действительно, только объединив усилия, мы сможем противостоять глобальным вызовам. Мы собрались в Астане уже в восьмой раз. Это свидетельствует об общих устремлениях религиозных лидеров и подтверждает их готовность сообща противостоять угрозам, стоящим перед всем человечеством. Пусть атмосфера уважения и дружбы, царящая здесь, ведет весь мир к согласию! Давайте вместе идти к достижению благих целей, – подытожил Президент. Акорда https://www.akorda.kz/ru/glava-gosudarstva-vystupil-na-otkrytii-viii-sezda-liderov-mirovyh-i-tradicionnyh-religiy-1783911
Қасым-Жомарт Тоқаев Астана төрінде бас қосқан әлемнің ең беделді рухани көшбасшылары мен басқа да қатысушыларға ілтипат білдіріп, Съезд жұмысына қолдау көрсеткендері үшін алғыс айтты.
– Қазір жер жүзінде сын-қатерлер көбейіп, халықаралық ахуал ушығып тұр. Соның салдарынан түрлі қақтығыстар көбеюде. Алмағайып кезең ешкімге оңай болып жатқан жоқ. Өкінішке қарай, соғыстың сипаты мен болмысы белең алуда. Дегенмен біз өткен заманнан дұрыс сабақ алып, сындарлы әрі ашық келіссөздерге ұмтылуымыз керек. Мәмілеге балама жоқ. Бұл тұрғыдан алғанда, бүгінгі Съездің мән-маңызы айрықша. Дін басшыларын гуманистік көзқарастарды ту еткен Бейбітшілік елшілері деп айтуға болады. Сіздер ортақ мүдде үшін бірігіп, әлем жұртшылығын игі мақсат жолында жұмылдыруға ниет білдіріп отырсыздар. Баршаңызға шынайы ризашылығымды білдіремін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысының айтуынша, Съезд алғаш қызметін бастаған сәттен бері қазіргі заман сын-қатерлерін ашық талқылайтын бірегей алаңға айналды. Конгреске қатысушылардың ұсынымдарына сәйкес, Съездің 2033 жылға дейінгі даму тұжырымдамасы әзірленіп, ол жүзеге асырылып жатыр.
– Аталған құжат біздің бейбітшілікті сақтау, тату-тәтті өмір сүру және баршаға ортақ адамгершілік құндылықтарын берік орнықтыру секілді ортақ мақсатымызды айқындайды. Геосаяси шиеленіс ушыққан заманда мұның бәрі айрықша маңызды. Съездің қорытынды декларациясы ресми құжат ретінде БҰҰ Бас Ассамблеяларында таралады. Бұл съезд жұмысына берілген жоғары баға. Алдағы мерейтойлық 80-ші сессияда да аталған үрдіс жалғасады деп үміттенемін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент Қазақстан территориясы ежелден түрлі мәдениеттер тоғысып, өркениеттер өзара біте қайнасқан мекен екеніне назар аударды.
– Қазақ даласында әлемдегі ең негізгі діндер мен конфессиялардың барлығы дерлік тараған және бір-бірімен жарасым тапқан. Біз қазіргі Қазақстанда да осы игі дәстүрді сақтап, одан әрі дамытуға бар күш-жігерімізді саламыз. Еліміздің этносаралық және дінаралық келісімді нығайтуда тәжірибесі мол. Қазақстанның этностық әрі діни толеранттық моделі «Бірлігіміз – әралуандықта» қағидатына сүйенеді. Бұл ұстаным тіпті әлемдік өлшем тұрғысынан бірегей саналатын Қазақстан халқы ассамблеясының қызметінде де көрініс тапқан. Тарихтың өзі қалыптастырған халқымыздың төзімі, ынтымақ-бірлігі мен кең дүниетанымы бүгінде еліміздің бейбітсүйгіш, теңгерімді сыртқы саясатынан анық аңғарылады. Бұл саясат сенімге, диалогқа және ынтымақтастыққа негізделген. Жалпыға ортақ осы құндылықтар мен қағидаттар барша халықтар мен мемлекеттер үшін де маңызды екеніне сенімім кәміл, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев кеше Съезд аясында БҰҰ Өркениеттер альянсының діни нысандарды қорғау жөнінде арнаулы сессиясы ұйымдастырылғанын атап өтіп, жаһандағы гуманистік күн тәртібін ілгерілетуге сіңірген еңбегі үшін Альянстің жоғарғы өкілі Мигель Анхель Моратиносқа ризашылығын білдірді.
– Киелі діни орындар мен нышандарды қорғау арқылы біз, шын мәнінде, адамзат өркениетінің қайнар көзін сақтаймыз. Қазақстанда 18 конфессияға тиесілі төрт мыңға жуық діни бірлестік бар. Біз ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енген Қожа Ахмет Ясауи кесенесі секілді киелі жерлерді, ертеде және қазіргі заманда бой көтерген мешіттерді, православие мен католик шіркеулерін, Алматыдағы будда орталығы мен «Бейт Рахель Хабад Любавич» сияқты синагогаларды қорғап, қолдау көрсетеміз. Мемлекет діни қауым үшін ерекше маңызға ие барлық қасиетті орындардың сақталуын өз қамқорлығына алған. Маңғыстаудағы Бекет ата мешіті, Іле өзенінің жағасындағы Тамғалы тас будда петроглифтері, Алматыдағы Леви-Исхак Шнеерсонның қабірі, католиктер айрықша ардақтайтын Солтүстік Қазақстандағы Мәриямкөл – осының жарқын мысалы. Киелі жерлер наным-сенімі әртүрлі адамдарды біріктіріп, ұрпақтар сабақтастығы мен рухани байланысты сақтайды. Сондықтан біз үшін бұл жай ғана сәулеттік немесе тарихи ескерткіш емес, бейбітшіліктің, өзара құрмет пен халқымыздың мәдени саналуандығының символы, – деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, соңғы өткен Съезден бері әлемде өте жағымсыз үрдістер белең алды. Кейбір саясаткерлер мен сарапшылар бұған «өркениеттер дағдарысы» деп айдар тақты.
– Киплингше айтсақ, «Батыстың аты – Батыс, Шығыстың аты – Шығыс. Олар ешқашан бір арнада тоғыспайды». Бірқатар ірі мемлекетте орын алған кейінгі уақиғаларды шолып өтсек, мұндай ұйғарымның дұрыс көрінуі мүмкін. Бірақ саяси факторды ешқашан естен шығаруға болмайды. Басқаша айтқанда, басқарушы биліктің мемлекеттік құрылым туралы тұжырымы мен тәжірибесін қаперде ұстаған жөн. Олар жүргізетін саясаттың бейбіт диалогты қолдау, мәдениеттердің, түрлі дін мен дүниетанымның ықпалдастығы тұрғысынан әрдайым орынды әрі конструктивті бола бермейтінін көріп отырмыз. Әсіреұлтшылдық пен жалған патриотизмнің күн санап белең алуы алаңдатпай қоймайды. Қалыптасқан түсініктердің көз алдымызда өзгеруі жастарды адастырады. Бір жағынан біз құқықтық консервативті және либералды идеологиялардың қақтығысына куәміз. Бұл бірқатар елді саяси тұрақсыздыққа әкеледі. Қазақстанда осы тектес жаһандық проблемаларға жіті назар аударылады. Бұл – ішкі саясатымыздың негізгі өзегі. Түрлі этнос, дін және ұлт өкілдері арасында толеранттылық пен өзара құрмет саясатын жүргізу маңызды деп санаймын. «Бірлігіміз – әралуандықта» ұстанымына зиян келтіріп, оған күйе жаққысы келетін, соның ішінде мемлекеттік қызметте және қоғамдық орында елімізді тұрақты мекен ететін халықтардың тілін еркін қолдануға қарсы әрекеттерге қатаң тосқауыл қойылады. Оған «Заң және тәртіп» қағидатына сай құқықтық баға беріледі, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент Қазақстанда соңғы жылдары анағұрлым орнықты, ашық әрі әділ саяси жүйе қалыптастыруға бағытталған ауқымды өзгерістер дәйекті түрде жүргізілгенін атап өтті.
– Адам құқығын қорғау саласы айтарлықтай күшейді: Конституциялық сот құрылып, омбудсмен институты нығайды, арнайы заңдар мен жарлықтар шығарылды. Жалпыұлттық референдум кезінде азаматтарымыздың басым бөлігі қолдаған 2022 жылғы конституциялық реформа саяси жүйемізді түбегейлі жаңғыртты. Біз «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» қағидатын басшылыққа алдық. Президентті жеті жылға бір рет сайлау тәртібі бекітіліп, сондай-ақ Мемлекет басшысының жақын туыстарына саяси лауазым атқаруға тыйым салатын нормалар енгізілді. Бұдан бөлек, жақында Қазақстан халқына арнаған Жолдауымда елімізде бірпалаталы Парламент құру бастамасын көтердім. Аталған ұсыныс халық мүддесіне сай саяси жүйені жаңғырту ниетінен туындап отыр. «Заң және тәртіп» тұжырымдамасы негізінде қоғамның тұрақтылығы мен азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге ішкі саясатымызда ерекше мән беріледі, – деді Президент.
Мемлекет басшысы инновацияны, соның ішінде жасанды интеллектіні кеңінен енгізуге тоқталып, ұлттық экономиканы жаппай цифрландыру идеясы биылғы Жолдауының арқауы болғанына назар аударды.
– Соңғы жылдары Қазақстан экономикасын реформалауға қатысты ауқымды жұмыс атқарылып жатыр. Мен Жолдауда ұсынған жоспарлар аталған бастаманы одан әрі өрбітеді. Бұл жерде еліміздің жаңа индустриалды қалыбын құру жөнінде сөз болып отыр. Энергетика және коммуналдық инфрақұрылым біртіндеп жаңғыртыла бастады. Қазақстан Шығыс пен Батыс, Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы негізгі құрлық дәлізі саналады. Сондықтан көлік-транзит әлеуетімізді арттыруға айрықша күш саламыз. Жаңа инвестициялық кезеңді бастауға және азаматтардың кәсіпкерлік бастамаларын қолдауға ерекше көңіл бөлінеді. Осы орайда мемлекет инвестициялық ахуал мен іскерлік ортаны жетілдіруге кірісті. Ұлттық экономиканы дамыту ісінде мемлекеттің ауқымды қаржылық мүмкіндігін жұмылдырумен қатар, ірі инвестиция тартуға тырысамыз. Дегенмен біздің басты байлығымыз – адам. Сол себепті мемлекет адам әлеуетін нығайту бағытында кешенді шара қабылдады. Ұстаздарды, дәрігерлерді, ғалымдар мен инженерлерді, жастарды қолдау тетіктері жаңа деңгейге көтерілді. Биыл Қазақстанда «Жұмысшы мамандықтары жылы» деп жарияланды. Бұл шешім қоғамда еңбекқорлық культінің маңызды екенін көрсетеді. Біз жаңа мектептер құрылысына, жоғары білім, ғылым, спорт және креативті индустрия салаларын дамытуға, денсаулық сақтау мен әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерін жаңғыртуға қомақты қаржы бөліп отырмыз. Қоғамның экологиялық мәдениетін арттыру үшін жан-жақты шаралар қабылданды. Былтыр «Таза Қазақстан» жалпыұлттық акциясы басталып, оған миллиондаған отандасымыз қатысты. Мұның бәрі Әділетті, Таза, Қауіпсіз, Қуатты, Цифрлық Қазақстанды – жауапкершілігі жоғары азаматтардың мемлекетін, мүмкіндіктер мен прогрестер елін құру жолындағы басты бағдар саналады, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев әлемде мәдениеттер арасындағы қарама-қайшылық күшейіп, сауда және санкция текетірестері бәсеңдемей тұрғанына, жаппай қарусызданудың орнына әскерді жарақтандыру жарысы басталып кеткеніне тоқталды.
– Дүние жүзінің әртүрлі аймағында жүріп жатқан гибридті соғыстардың майдан шебі айқын емес. Алайда қисапсыз адам шығынына ұшыратып, толассыз босқындар нөпіріне түрткі болуда. Экономикаға орасан зор залал тигізіп отыр. Ядролық қақтығыс қаупі қатты алаңдатады. Сарапшылар зұлымдық пен мейірімділік тартысқа түсетін мұндай шешуші сәттің болу ықтималдығы соңғы он жылда күрт артқанын жиі айта бастады. Өкінішке қарай, әлемде конструктивті ұсыныстарды ортаға салып, саяси ұстамдылық танытудан гөрі өшпенділік өршіп, геосаяси жіктің арасы алшақтап, әлеуметтік шиеленіс одан сайын ушығып барады. Менің ойымша, мұндай қилы кезеңде диалогқа шақыратын, бірін-бірі жатсынуды доғаруға үндейтін, халықаралық аренадағы өзара сенімді арттыратын басты амал ретінде конструктивті дипломатия алдыңғы орынға шығуы керек, – деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, өркениеттер байланысын дамытуда, сондай-ақ адамдар мен қоғам арасындағы сенімді нығайтуда айрықша рөл атқаратын дінбасыларына зор үміт артылады.
– Діни қайраткерлер саясаткерлерді парасаттылыққа, ізгілікке және моральдық жауапкершілікке үндеп, әлемнің құрдымға кетуіне жол бермеу үшін қолдан келгеннің бәрін жасайтынына сенімдімін. Дүние жүзінде мұндай үлгі тұтар талпыныстар жоқ емес. Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съезі, Адамзат бауырластығы туралы құжат, Мекке декларациясы, Бахрейн форумы, Біріккен Араб Әмірліктеріндегі «Ибраһим зәузатының үйі» – осы бастамалардың барлығы тізе қосып әрекет етсе, дін ұйыстырушы күшке айналатынын көрсетеді. Мұндай тәжірибені одан әрі дамытып, кеңінен тарату қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Бұдан әрі Президент Қазақстанның дінаралық және мәдениетаралық диалогты нығайтуға қатысты ұстанымымен бөлісті.
– Халықаралық және өңірлік ұйымдар деңгейінде діни дипломатияның әлеуетін пайдалану маңызды. Осыған дейінгі Съезд аясында көтерген «Бейбітшілік қозғалысы» атты идеямды талқылауды ұсынамын. Жоғарғы дін қызметкерлері зорлық-зомбылықты тоқтатуға және бітімге келу жолдарын іздеуге ешқандай саяси реңксіз, бейтарап үндеу жасау арқылы аталған қозғалысқа моральдық тұрғыдан демеу бола алар еді. Адам өмірінің құны, жанашырлық пен мейірбандық секілді жалпыға ортақ құндылықтарға негізделген бұл бастама діндар қауымды ғана емес, саясаткерлерді, халықаралық ұйымдар мен мемлекеттік емес құрылымдар өкілдерін, сарапшыларды, тіпті жастарды да біріктіре алады. Бейбітшілікті қорғау жолындағы үніміз әлдеқайда өршіл болуы қажет. Осы Съезд секілді алаңдар соған септігін тигізеді. Бұл ретте әзірге әлемде баламасы жоқ Біріккен Ұлттар Ұйымына үлкен сенім артамыз. Орайлы сәтті пайдаланып, Алматыда БҰҰ-ның Орталық Азия мен Ауғанстанға арналған Орнықты даму мақсаттары жөніндегі өңірлік орталығын ашу туралы еліміздің ұсынысына қолдау білдіргені үшін Ұйымға мүше барлық мемлекетке ризашылығымды білдіремін. АӨСШК, Ислам ынтымақтастығы ұйымы, ЕҚЫҰ, Шанхай ынтымақтастық ұйымы, Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттерінің ассоциациясы, Араб мемлекеттері лигасы секілді өңірлік құрылымдардың рөлін күшейту қажет, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың пайымдауынша, діни конфессиялар қай заманда да адамдарға түрлі қиындықтар мен тауқыметтерді еңсеруге көмектескен. Сондықтан адамның рухани қажеттілігі туралы сөз қозғалғанда, оның дүниелік мұқтаждықтарын да қаперден шығаруға болмайды.
– Елеулі жетістіктерге қарамастан, адамзат көптеген гуманитарлық сын-қатермен бетпе-бет келіп отыр. Миллиондаған адамдар аштықтан, індеттен, қоршаған ортаның азып-тозуынан және климат өзгерісінен зардап шегуде. Қазақстан кедейлікті азайтуға, экологиялық проблемаларды шешуге және гуманитарлық көмек көрсетуге айтарлықтай күш-жігер жұмылдырады. Бұл мәселелерді келесі жылы сәуір айында Астанада өтетін Экология және орнықты даму өңірлік саммитінде талқылау жоспарланған. Еліміз – мұсылман әлемінің қиыр солтүстіктегі ең үлкен аймағы. Отыз жыл бұрын біз Ислам ынтымақтастығы ұйымының мүшесі атандық. Осы беделді бірлестік аясында Қазақстан Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымының құрылуына бастамашы болды. Дін қайраткерлері әрқашан адамдарды жігерлендіріп, игі іс жасауға, жоқ-жітікке жәрдемдесуге шақырады. Діни қауымдар гуманитарлық миссиялар мен еріктілер бағдарламасын іске қосып, мектеп пен аурухана ашады. Жастар мен әлеуметтік әлсіз топтарға қамқорлық көрсетіп, климат пен миграция мәселесін қозғайды. Бұл XXI ғасырда да діннің жасампаз күшке ие екенін тағы бір дәлелдейді. Оның мүмкіндігін толық пайдалану қажет, – деді Президент.
Мемлекет басшысы әлем күрделі экологиялық қауіп-қатермен бетпе-бет келіп отырғанын, соның ішінде Орталық Азия оны ерекше сезінетінін жеткізді.
– Климат өзгерісі мұнда әлемдік деңгеймен салыстырғанда өте тез жүріп жатыр. Аймақта құрғақшылық жиі орын алып, мұздықтар еріп, тұщы судың қоры азайып келеді. Кез келген халықтың рухани дәстүрі табиғатты аялауға, қоршаған ортамен үйлесімді өмір сүруге үйретеді. Өйткені Жер – Жаратушы сыйлаған ортақ үйіміз. Оған қамқорлық таныту – парызымыз. Климаттағы өзгерістер мен оның ауыр салдары – тек ғылыми немесе экономикалық мәселе емес, іргелі адамгершілік құндылықтар үшін сынақ. Ықтимал экологиялық апаттардың алдын алу үшін халықаралық ынтымақты нығайту, сондай-ақ жаһандық және өңірлік деңгейде үйлесімді әрекет ету маңызды. Сондықтан Съезд аясында климат өзгерістеріне қарсы күрестегі дін көшбасшыларының рөлі туралы бірлескен құжат әзірлеуді ұсынамын. Аталған құжатта рухани дәстүрлерге негізделген және климат өзгерістеріне осал өңірлерді қолдауға ерекше мән беретін экологиялық жауапкершіліктің жалпыға бірдей қағидаттарын бекітуге болады, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Сонымен қатар Президент әлемнің жаңа технологиялық дәуірге қадам басқанына назар аударды.
– Жасанды интеллект, үлкен дерекқор, биоинженерия және басқа да революциялық жаңашылдықтар адамның тұрмыс-тіршілігін түбегейлі өзгертті. Бірақ этикалық нормалар технологиялық прогрестің қарқынына ілесе алмай жатыр. Таңдау құқығы мен жеке өмірдің құпиялығын қорғау, цифрлық теңдікті және жасанды интеллектіні пайдалану қауіпсіздігін қамтамасыз ету секілді көптеген дилемма салдарынан жаңа сын-қатерлер туындады. Дін көшбасшылары адамгершілік құндылықтар мен асқақ мұраттардың сақшысы ретінде адамзаттың цифрлық келешегі туралы пікірталасқа атсалысуы керек деп ойлаймын. Кез келген технология адам игілігіне қызмет етуге тиіс. Ол үшін дін көшбасшыларының, ғалымдар мен технократ-инженерлердің тұрақты диалогын ұйымдастыру қажет. Жасанды интеллект еліміздің қарқынды дамуына жол ашады. Әйтсе де этикалық нормаларды сақтаудың маңызын жақсы түсінеміз. Сондықтан бұл бағытта кеңінен ынтымақтастық орнатуға әзірміз. Жасанды интеллектіні дамыту этикасы жөніндегі дінаралық комиссия құруды ұсынамын. Ол нейрожелілер мен басқа да серпінді технологияларды жауапкершілікпен пайдаланудың әмбебап қағидаттарын әзірлеумен айналысады. Бұл жерде «алгоритмдерге арналған қағидалар» жинағын әзірлеу туралы сөз болып отыр. Онда адамның қадір-қасиетін құрметтеу, дискриминацияға жол бермеу, аса маңызды шешімдерді бақылауда ұстау мәселелері ескерілуге тиіс, – деді Мемлекет басшысы.
Президент барлық негізгі діни дәстүрлер мейірімділік, әділдік, жақыныңа жанашырлық, бейбітсүйгіш қасиет секілді жалпы гуманистік құндылықтарды дәріптейтініне назар аударып, Қазақстанның осы ұстанымға бейіл екенін атап өтті. Сондықтан еліміз зорлық-зомбылықты, экстремизмді және өшпенділікті ақтап алу үшін дінді пайдалануға үзілді-кесілді қарсы деп мәлімдеді.
– Бүгінде көптеген ойшылдар постсекулярлық дәуірдің басталғанын жиі айтады. Яғни мұндай кезеңде дін қайтадан қоғамдық және саяси өмірдің маңызды факторына айналады. Біздің Съезд замана көшінен қалмауға тырысады. Сондықтан дін өкілдерінің диалогын ғалымдар мен сарапшылар қауымдастығымен күшейтеміз. Рухани даналық пен сарапшылар білімінің синтезі жаһандық және өңірлік деңгейдегі өзекті проблемалардың тиімді шешімін табуға жол ашуы мүмкін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Бұл ретте Мемлекет басшысы болашақ жастардың қолында екенін жеткізді.
– Өскелең ұрпақ барлық дін және мәдениет өкілдерінің арасындағы өзара құрмет пен сыйластық рухын терең сезініп өсуі керек. Қазіргі жастар көптеген сын-қатермен бетпе-бет келіп отыр. Наным-сенімі, дүниетанымы әртүрлі болса да, оларды толғандыратын мәселелер – ортақ. Демек сол түйткілдердің шешімін де бірлесіп іздеу қажет. Сол себепті, Съезд аясында Жас дін көшбасшылары форумы екінші рет өткізіліп жатыр. Бұл форумға қатысушылар ашық пікір алмасуға, бірлесіп жұмыс істеуге дайын екенін көрсетті. Бәріміз рухани көшбасшылардың жаңа буыны қалыптасып жатқанын көріп отырмыз. Оларға қолдау көрсету – баршамызға ортақ парыз. Қазақ халқында «Төртеу түгел болса, төбедегі келеді» деген сөз бар. Шын мәнінде, бәріміз күш-жігерімізді біріктірсек, жаһандық сын-қатерлерге төтеп бере аламыз. Біз Астана төрінде осымен сегізінші мәрте бас қосып отырмыз. Бұл дін басшыларының арман-мұраты ортақ екенін аңғартады. Бүкіл адамзатқа төнген түрлі қауіптерге бірігіп қарсы тұруға дайын екенін көрсетеді. Осы дөңгелек үстелдегі құрмет пен достық рухы дүние жүзін ынтымаққа бастасын! Игі мақсаттарға бірге жетейік, – деп түйіндеді сөзін Мемлекет басшысы.
https://www.akorda.kz/kz/kazakstan-prezidenti-alemdik-zhane-dasturli-dinder-koshbasshylarynyn-viii-sezinin-ashyluynda-soz-soyledi-1784517
At the beginning of his speech, the President welcomed the authoritative spiritual leaders of the world and other participants who had arrived for the forum in Astana.
– Today's situation on the planet is characterized by growing tension and a deteriorating global agenda. The number of various conflicts has significantly increased. This unstable period is taking a heavy toll on all of humanity. Unfortunately, military clashes are breaking out more and more frequently. We should learn the right lessons from the past, strive for a constructive and open dialogue. There is no other way to reach an agreement. Therefore, the role of the current Congress of Leaders of World and Traditional Religions can be called exceptional. You can be called envoys of peace, acting under the banner of humanism. United by common interests, you strive to guide humanity towards achieving noble goals. I express my sincere gratitude to you for this, – said Kassym-Jomart Tokayev.
According to the Head of State, from the very beginning of its activity, the Congress has served as a unique platform for an open discussion of the key challenges of our time. In accordance with the recommendations of the participants, the Secretariat has developed and begun implementing the Concept for the Development of the Congress until 2033.
– The document defines our common goals – ensuring peace, creative coexistence, and the establishment of moral guidelines acceptable to all. All of them are especially important against the backdrop of unprecedented geopolitical tension. It is also very valuable that the final declarations of the Congress are distributed as official documents at the UN General Assemblies. I hope the 80th anniversary session will not be an exception, – noted the President.
Kassym-Jomart Tokayev drew attention to the fact that the territory of Kazakhstan has historically been a crossroads of cultures and a place of mutual enrichment of different civilizations.
– On Kazakh land, all the main world religions and confessions have succeeded each other and coexisted peacefully. And in modern Kazakhstan, we are making every effort to preserve and develop these traditions. Our country has extensive experience in strengthening inter-ethnic and inter-religious harmony. The basis of the Kazakhstani model of ethnic and religious tolerance is the universal principle of «unity in diversity». This approach is fully reflected in the activities of the Assembly of People of Kazakhstan, an institution unique even by world standards. The historically conditioned tolerance, solidarity, and breadth of views of our people are today successfully embodied in the peace-loving, balanced foreign policy of Kazakhstan. This policy is based on trust, dialogue, and cooperation. I am convinced that these universal values and principles are important for all peoples and states, – emphasized the President.
The Head of State reported that on the eve of the Congress, a Special Session of the UN Alliance of Civilizations on the protection of religious sites was held. He thanked the High Representative of the Alliance, Miguel Ángel Moratinos, for his unwavering commitment to promoting the global humanistic agenda.
– By protecting religious shrines and symbols, we are, in fact, protecting the very foundation of human civilization. In Kazakhstan, there are about four thousand religious associations representing 18 confessions. We carefully preserve and support such shrines as the Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi, which is on the UNESCO World Heritage List, ancient and modern mosques, Orthodox and Catholic churches, a Buddhist center in Almaty, and synagogues, including «Beit Rachel Chabad Lubavitch». The state takes care of the preservation of all sacred places that are of particular value to believers. In this regard, I will note the underground mosque of Beket Ata in Mangistau, the Buddhist petroglyphs of Tamgaly-Tas on the banks of the Ili River, the grave of Rabbi Levi Yitzchak Schneerson in Almaty, Lake Mariamkol in Northern Kazakhstan, which is especially revered by Catholics. Holy places unite people of different faiths, preserving the connection of generations and spiritual continuity. Therefore, for us, these are not just monuments of architecture and history, but symbols of peace, mutual respect, and the cultural diversity of our people, – he said.
According to Kassym-Jomart Tokayev, since the previous Congress, extremely negative trends have gained momentum in the world, which some politicians and experts have already called a crisis of civilizations.
– As Kipling said: «West is West, and East is East, and never the twain shall meet». On the surface, if we follow recent events in a number of major states, such a conclusion may seem correct. But one must never discount the political factor or, in other words, the concept and practice of state-building of the ruling authorities. Their policies are not always rational or constructive in terms of developing peaceful dialogue and interaction of cultures, religions, and worldviews. The growing trend of the practical fusion of ultranationalism and patriotism is of serious concern. The blurring of concepts happening before our eyes disorients the youth. On the other hand, we are observing an alarming trend of a clash between right-wing conservative and liberal ideologies, which leads to political destabilization in a number of states. In Kazakhstan, all these essentially global problems are given increased attention; they are at the very center of our domestic policy. I consider it fundamentally important to pursue a policy of inter-ethnic, inter-religious, and inter-national tolerance and mutual respect. All attempts to undermine or tarnish such a policy of «unity in diversity», including the free use of the languages of the peoples permanently residing in our country in public service and public places, are suppressed and will receive a proper legal assessment in accordance with the «Law and Order» concept, – noted the Head of State.
Further, the President focused on the large-scale transformations being carried out in Kazakhstan in recent years, aimed at forming a more stable, open, and just political system.
– The sphere of human rights protection has been significantly strengthened: the Constitutional Court has been created, the ombudsman institution has been reinforced, and a number of special laws and decrees have been adopted. A kind of crown of political reforms was the constitutional reform of 2022, supported in a national referendum by the majority of citizens. We have prioritized the formula «a strong President – an influential Parliament – an accountable Government». The fundamental novelties were the introduction of a single seven-year term for the President, as well as a ban on close relatives of the Head of State holding political positions. In addition, in a recent Address to the people of Kazakhstan, I put forward an initiative to form a unicameral Parliament in the country. This proposal is based on the desire to continue the modernization of the political system in accordance with the aspirations of citizens. Ensuring stability in society and the security of citizens based on the «Law and Order» concept is a key moment of our domestic policy, – stated Kassym-Jomart Tokayev.
The Head of State noted that the overarching theme of his Address was the idea of total digital modernization of the national economy with a focus on the widespread introduction of innovations, primarily artificial intelligence technology.
– The plans I presented in the Address develop the structural reforms in the Kazakhstani economy initiated in recent years. We are talking about creating a new industrial framework in the country. A phased modernization of the energy and utility infrastructure has begun. The territory of Kazakhstan is, in fact, a key land corridor between East and West, North and South. Therefore, special attention is paid to strengthening our transport and transit potential. The emphasis is on launching a new investment cycle and supporting the entrepreneurial initiative of citizens. For this, the state is improving the investment climate and the business environment. In the development of the national economy, we combine large-scale state injections and large private investments. At the same time, we proceed from the fact that the main wealth of the country is its people. Therefore, the state has taken comprehensive measures to strengthen human potential. Comprehensive support for teachers, doctors, scientists, engineers, and youth has reached a new level. This year in Kazakhstan has been declared the Year of Working Professions. This decision emphasizes the importance of establishing diligence in our society as the most important principle of life. We are investing significant funds in the construction of new schools, the development of higher education, science, sports, the creative industry, and the modernization of the healthcare and social protection system. Measures are being taken to increase the ecological culture in society. Last year, the national project «Taza Qazaqstan» («Clean Kazakhstan») was launched, and millions of our citizens participate in this action on a regular basis. In all this work, our main guide and vision of the future is the idea of building a Fair, Clean, Safe, Strong, Digital Kazakhstan – a state of responsible citizens, a country of opportunities and progress, – said the President.
Kassym-Jomart Tokayev pointed out that not only are intercultural contradictions intensifying in the world, but the intensity of trade and sanctions wars is not subsiding, and a new arms race is unfolding instead of general disarmament.
– The hybrid wars being waged in different parts of the world do not have clear front lines, but they cause significant human casualties, provoke numerous flows of refugees, and cause enormous damage to the world economy. The risk of a nuclear conflict is of great concern; the probability of such an Armageddon is assessed by experts as the highest in recent decades. Unfortunately, instead of constructive initiatives and a policy of détente, confrontational thinking is gaining momentum in the world, geopolitical faults are widening, and social tension is growing. In such difficult realities, constructive diplomacy must be at the forefront as the main tool for developing dialogue, overcoming mutual alienation, and increasing trust in the international arena, – he emphasized.
According to the Head of State, great hopes are placed on religious leaders, who bear a special responsibility for the development of inter-civilizational exchanges and the strengthening of trust between people and societies.
– I am confident that religious leaders will do everything possible to prevent the world from sliding into the abyss of chaos, reminding many politicians of common sense, goodwill, and moral responsibility. There are already such inspiring examples at the global level. The Congress of Leaders of World and Traditional Religions, the Document on Human Fraternity, the Makkah Declaration, the Bahrain Forum, the Abrahamic Family House in the United Arab Emirates – all these initiatives show that religion becomes a powerful consolidating force when we act together. Such experience needs to be developed and scaled, – urged Kassym-Jomart Tokayev.
Then the Head of State presented Kazakhstan's vision of promising directions for strengthening interreligious and intercultural dialogue. The first priority, the President believes, is the importance of using the potential of spiritual diplomacy at the level of international and regional organizations.
– I propose to discuss the idea of a «Movement for Peace» under the auspices of the Congress, which I announced earlier. Religious hierarchs could become the moral core of this movement with a neutral, non-politicized call to end violence and seek peaceful solutions. This initiative, based on the universal human values of the sanctity of life, compassion, and mercy, can unite not only the broad masses of believers, but also politicians, representatives of international organizations, non-governmental structures, experts, and youth. The voice in defense of peace must sound more insistent, and platforms like the Congress are designed to facilitate this. Great hopes are still placed on the United Nations, which remains an indispensable global platform. Taking this opportunity, I want to express my gratitude to the UN member states for supporting Kazakhstan's proposal to establish a UN Regional Center for Sustainable Development Goals for Central Asia and Afghanistan in Almaty. It is also important to enhance the role of such regional structures as CICA, OIC, OSCE, SCO, CIS, the Association of Southeast Asian Nations, and the League of Arab States, – he stated.
Kassym-Jomart Tokayev believes that religious confessions have always helped people overcome life's difficulties and hardships. Therefore, when speaking of high spiritual matters, one should not lose sight of issues related to "daily bread".
– Despite significant progress, humanity continues to face many humanitarian challenges. Millions of people still suffer from hunger, epidemics, environmental degradation, and climate change. Kazakhstan is making serious efforts to reduce poverty, solve environmental problems, and provide humanitarian aid. These problems are planned to be discussed during the Regional Summit in Astana on ecology and sustainable development in April of next year. Our country is the northernmost and largest part of the Islamic world in terms of territory. Thirty years ago, we joined the Organization of Islamic Cooperation. Within this authoritative association, Kazakhstan initiated the creation of the Islamic Organization for Food Security. Since ancient times, religious figures have inspired and instructed people to do good deeds and show compassion for the needy. Religious communities make a great contribution to achieving the Sustainable Development Goals by launching humanitarian missions and volunteer programs, opening schools and hospitals, supporting youth and vulnerable groups, promoting the climate agenda and migration issues. This once again proves that religions in the 21st century have a powerful creative potential that must be used to the fullest, – noted the President.
The Head of State recalled that the spiritual traditions of all peoples teach us to protect nature and live in harmony with the surrounding world. According to him, climate change and its harmful consequences are not so much a scientific or economic issue as a fundamental moral challenge.
– In the face of a potential environmental catastrophe, it is critically important to strengthen international unity and coordinate efforts at the global and regional levels. Therefore, I propose to discuss within the framework of the Congress the initiative to develop a joint document on the role of religious leaders in the fight against climate change. The document could fix the general principles of environmental responsibility based on spiritual traditions with a special emphasis on supporting vulnerable regions, – said Kassym-Jomart Tokayev.
The President also commented on the issue of observing ethical norms in the context of the beginning of a new technological era.
– Artificial intelligence, big data, bioengineering, and other revolutionary innovations are radically changing all spheres of human life. But ethical norms are not keeping pace with the high dynamics of technological progress. New challenges are emerging, such as protecting freedom of choice and privacy, ensuring digital equality and the security of using artificial intelligence, and many other dilemmas. I am convinced that religious leaders, as guardians of moral values and ideals, should participate in the discussion of the digital future of humanity. Any technology should work for the benefit of people, and for this, a constant dialogue between spiritual leaders, scientists, and technocrat-engineers is necessary. In the development of artificial intelligence, we see a good opportunity for the dynamic progress of the country. At the same time, we are well aware of the special importance of observing ethical norms, so we are open to broad cooperation in this area. I propose to create an Interreligious Commission on the Ethics of Artificial Intelligence Development, which will develop a set of universal principles for the responsible use of neural networks and other breakthrough technologies. We are talking about a kind of «commandments for algorithms», which imply respect for human dignity, the inadmissibility of discrimination, and control over decisions of a fateful nature, – noted the Head of State.
As the President emphasized, all major religious traditions proclaim common humanistic values: mercy, justice, love for one's neighbor, and peacefulness. Kazakhstan confirms its commitment to these values, rejecting any attempts to use religions to justify violence, extremism, and hatred.
– Today, more and more thinkers are talking about a post-secular era – a time when religion will once again become an important factor in public and political life. Our Congress is trying to keep up with the times. We are strengthening the dialogue between representatives of religions and the scientific and expert community. The synthesis of spiritual wisdom and expert knowledge can be the key to finding effective solutions to current global and regional problems, – stated Kassym-Jomart Tokayev.
The Head of State noted that he has high hopes for the youth.
– The younger generation should grow up in a spirit of deep respect for representatives of all religions and cultures. Modern youth face many challenges. Despite differences in beliefs and worldview, young people are united by common concerns. And this means that we need to look for solutions together. That is why the Forum of Young Religious Leaders is being held for the second time within the framework of the Congress. Its participants demonstrated their readiness for an open exchange of views and joint work. We see how a new generation of spiritual leaders is being formed, and it is our common duty to support them. Our people have a good proverb: «Törteý túgel bolsa, tóbedegi keledi» («Those who are united will conquer even the highest peaks»). Indeed, only by joining forces can we withstand global challenges. We have gathered in Astana for the eighth time. This testifies to the common aspirations of religious leaders and confirms their readiness to jointly confront the threats facing all of humanity. May the atmosphere of respect and friendship that reigns here lead the whole world to harmony! Let us go together to achieve noble goals, – the President concluded.