Глава государства провел первое заседание Совета по развитию искусственного интеллекта
Жаңалықтар
Рабочий вывод
Что важно в документе
Необходимо широко внедрять ИИ в образование.
Тема заседания – ИИ в образовании.
ИИ критически важен для глобальной конкурентоспособности Казахстана.
Открывая первое заседание Совета по развитию искусственного интеллекта, Президент Касым-Жомарт Токаев отметил особую важность данного мероприятия. Глава государства подчеркнул, что без развития искусственного интеллекта невозможно выдержать глобальную конкуренцию. По его словам, сегодня цифровые системы и искусственный интеллект стали важнейшим условием суверенитета страны и движущей силой экономического роста. – Поэтому мы поставили перед собой амбициозную цель: в течение трех лет превратить Казахстан в полноценную цифровую страну. Подробно об этом я говорил в своем Послании. В целом, в стране проделана большая работа в этой сфере. Сегодня более 92% государственных услуг доступны в онлайн-формате. В прошлом году доля безналичных платежей в стране превысила 85%. Только за первые шесть месяцев текущего года гражданам Казахстана было оказано 26 млн цифровых услуг, причем половина из них – через смартфоны. Это хорошие результаты. Вместе с тем следует отметить, что развитие ИИ идет очень быстрыми темпами, и это требует постоянного обновления наших подходов, – сказал Глава государства. Касым-Жомарт Токаев объявил, что заседание будет посвящено теме «Искусственный интеллект в образовании: возможности и вызовы». Далее Президент подчеркнул, что мы живем в эпоху глубоких преобразований, когда ИИ оказывает определяющее влияние на развитие экономики, систем государственного управления, науки, и прежде всего, образования. – Использование этой технологии напрямую влияет на национальную конкурентоспособность и суверенитет. Искусственный интеллект станет движущей силой этой трансформации. В этой связи речь идет не о лидерстве в мире или в нашем регионе. Наша главная цель – превратить Казахстан в передовое, цивилизованное государство. Многие ведущие страны уже признали искусственный интеллект стратегическим ресурсом XXI века, направляя на его развитие значительные инвестиции. В Китае, например, действует государственный план «AI+», который предусматривает комплексную интеграцию ИИ-технологий в экономику, науку и социальную сферу. А в США реализуется стратегия закрепления мирового лидерства в этой области. Эти факты подтверждают, что в мире формируется совершенно новая парадигма развития, в центре которой находится искусственный интеллект. Казахстан не должен отставать от этих тенденций. Именно поэтому мы создали Министерство искусственного интеллекта и цифрового развития, которое займется координацией и решением вопросов всестороннего внедрения ИИ-технологий, – сказал он. Глава государства назвал важной задачей всестороннее развитие собственных технологий и подготовку высококвалифицированных IT-специалистов. Он отметил необходимость прежде всего сосредоточиться на повышении качества образования. – Университеты должны подготовить новое поколение отечественных инженеров, исследователей и предпринимателей, способных создавать передовые технологии, соответствующие современным мировым потребностям. В начале этого года мы запустили программу AI-Sana, по которой уже более 440 тысяч студентов получили специальные сертификаты в области искусственного интеллекта. Подобные программы крайне полезны, так как именно на таких платформах лучшие проекты могут сформироваться в стартапы и получить доступ на международный рынок. Однако нельзя забывать, что глобальный спрос на специалистов в области искусственного интеллекта очень высокий и будет продолжать расти, опережая возможности системы образования по их подготовке. Поэтому каждый специалист в своей отрасли в дополнение к своей основной профессии должен освоить цифровые навыки и уметь применять возможности ИИ в своей деятельности, – подчеркнул Президент. Касым-Жомарт Токаев обратил внимание на то, что в настоящее время в стране отсутствует специализированное учебное заведение, ведущее подготовку специалистов в области ИИ, а само обучение сосредоточено лишь в отдельных университетах. В этом контексте он заявил о необходимости принятия конкретных решений. – В мире давно существует подобная практика. Так, в ОАЭ создан Специализированный университет искусственного интеллекта имени Мухаммеда бин Заида. В Казахстане более 63 тысяч студентов обучаются по IT-специальностям в 79 вузах. С прошлого года в учебные программы широко внедряется предмет «Искусственный интеллект». Кроме того, в вузах функционируют научно-исследовательские центры ИИ. В прошлом году отечественные квалифицированные ученые разработали уникальную языковую модель казахского языка KazLLM. Все это, безусловно, – очень важные проекты. Однако нам предстоит проделать еще большую работу, – сообщил Глава государства. По словам Касым-Жомарта Токаева, в первую очередь необходимо создать в стране специализированный исследовательский университет в области ИИ. – Учебному заведению следует присвоить особый статус. В качестве партнеров к этой работе также важно привлекать лучшие мировые вузы. Поручаю Правительству до конца года подготовить конкретные предложения. Может возникнуть вопрос, зачем Казахстану нужен новый университет такого профиля. Главная цель – подготовка квалифицированных специалистов, внедряющих технологии искусственного интеллекта во все отрасли экономики. Исследовательский университет должен функционировать как центр науки, образования, инноваций и международных коммуникаций. Сегодня конкуренция на глобальном рынке знаний и технологий исключительно высока. Поэтому талантливая молодежь должна иметь возможность получать качественное образование мирового уровня не только за рубежом, но и в своей стране. От этого зависит будущее Казахстана, – сказал Президент. Глава государства считает необходимым обеспечить широкое внедрение искусственного интеллекта в систему образования. – Персонализированное обучение – это революционная возможность. Традиционная модель «одна программа для всех» больше не отвечает требованиям времени. Каждый ученик уникален. Одни преуспевают в математике, но нуждаются в дополнительной поддержке при изучении языков; другие демонстрируют выдающиеся результаты в гуманитарных науках, но им нужно больше времени на физику. ИИ способен преодолеть этот барьер. Система знаний на основе ИИ позволяет разрабатывать индивидуальные программы обучения с учетом способностей каждого учащегося. Такой подход помогает раскрыть потенциал молодежи и повысить ее мотивацию к обучению. В этой сфере имеется успешный международный опыт. В США такие платформы, как DreamBox и Knewton, адаптируют курсы математики для каждого ученика, а в Южной Корее ИИ применяется при изучении языков. Для Казахстана особенно важно использовать такие подходы. Как полиэтническое государство мы должны обеспечивать равные условия для всех детей, независимо от их языкового, культурного или образовательного уровня, – сказал Касым-Жомарт Токаев. Еще одним важным приоритетом Президент назвал создание цифровых профилей обучающихся. – Они будут фиксировать академическую успеваемость, сильные стороны и достижения, помогая оптимизировать университетские программы и сократить время обучения. Более того, на основе цифрового профиля ИИ может построить систему профориентации. Учащимся следует предлагать траектории обучения, факультативные курсы и проекты, соответствующие их способностям и потенциалу. Это поможет заранее выявить будущих инженеров, исследователей, врачей, учителей и предпринимателей, что даст возможность каждому реализовать свой потенциал и найти достойное место в жизни. Поручаю Правительству создать национальную систему цифровых профилей учащихся, интегрированную с новым Университетом искусственного интеллекта, – заявил Глава государства. Президент указал на важность применения искусственного интеллекта с целью автоматизации рутинных задач педагогов. – Алгоритмы способны генерировать индивидуальные задания и подготовительные тесты, проверять ответы, ускоряя обратную связь с учащимися. Такое технологическое решение существенно облегчает работу учителей, позволяя им сосредоточиться на главном – наставничестве. Однако важно помнить: никакие технологии не заменят эмпатию и направляющую роль учителя. Человеческая связь между педагогом и учеником должна оставаться основой образования. Поэтому при внедрении ИИ в образовательный процесс Правительство должно руководствоваться принципом максимального освобождения от рутинной нагрузки, а также создавать условия для учителей, – добавил Глава государства. Касым-Жомарт Токаев еще одной актуальной задачей назвал расширение доступа к качественному образованию. – Широкое применение ИИ создаст реальные условия для сокращения разрыва в уровне образования между центром и регионами, между городом и селом. Особенно это касается малокомплектных школ. Внедрение технологий искусственного интеллекта имеет большое значение и для комплексной поддержки детей с особыми образовательными потребностями. Наша цель – сформировать по-настоящему инклюзивную образовательную среду. Это одно из базовых условий построения Справедливого Казахстана, – сказал он. По мнению Главы государства, искусственный интеллект положительно влияет на развитие и распространение знаний. Он подчеркнул, что, овладевая современными технологиями, следует сохранять самобытность, культуру и ценности народа, а также учитывать преимущества и риски, которые несут в себе новые тенденции. По его словам, нарративы, чуждые нашему мировоззрению, не должны проникать в систему образования. В конечном счете искусственный интеллект должен служить интересам народа. – Таким образом, передовые технологии не должны наносить никакого ущерба нашей духовности, историческому наследию и уникальной культуре. Содержание и качество образовательного контента должны быть корректными. Алгоритмы могут выдавать неточную или упрощенную информацию. Повторюсь, искусственный интеллект может использоваться в качестве вспомогательного средства в образовании. Однако именно человек, а не машина, должен нести ответственность за качество и содержание образования. Именно учитель должен оставаться главным гарантом достоверности знаний, обеспечивая соответствие материалов государственным стандартам, научным критериям и культурным ценностям. Поэтому Правительство должно разработать национальную образовательную платформу, которая позволит создавать качественный контент, соответствующий государственным стандартам. Хотел бы подчеркнуть: мы должны использовать собственные разработки в области искусственного интеллекта, – сказал Глава государства. Касым-Жомарт Токаев отметил важность учета рисков внедрения искусственного интеллекта в сферу образования. – Прежде всего, речь идет об этической составляющей, недобросовестном использовании искусственного интеллекта. Полагаясь на ответы нейросетей, учащиеся могут потерять навыки здравого мышления, самостоятельного обучения и анализа. Искусственный интеллект должен усиливать образовательный процесс, а не подменять его фундаментальные основы. Поэтому Правительству предстоит принять комплекс мер по обеспечению академической честности, – поручил Глава государства. Далее Президент указал на необходимость учитывать неизбежную трансформацию рынка труда. – Уже сегодня очевидно, что многие профессии будут постепенно вытесняться автоматизированными системами. Это приведет к высвобождению значительной доли рабочей силы и увеличению числа специалистов с устаревшими навыками. Это очень важная проблема. Если ее не решить, возрастут риски социальных последствий, таких как рост безработицы, снижение качества жизни и усиление неравенства. Тем не менее, ИИ может и способствовать решению проблемы. Технологии ИИ способны анализировать профессиональные компетенции работников, выявлять их сильные стороны и рекомендовать наиболее перспективные пути развития. Нужно действовать на опережение, создавая широкие возможности для переподготовки и повышения квалификации кадров. И здесь нет нужды тратить миллионы бюджетных средств на создание громоздких центров переобучения. Необходимо грамотно использовать потенциал искусственного интеллекта. Главная задача заключается в том, чтобы превратить риск потери рабочих мест в шанс для миллионов граждан. Иными словами, огромный потенциал искусственного интеллекта должен быть использован для создания новых рабочих мест, укрепления человеческого капитала и ускорения социально-экономического развития страны. Поручаю Правительству запустить национальную онлайн-платформу на базе ИИ для переподготовки высвобождаемых работников к будущим профессиям, – сказал Президент. В завершение своего выступления Глава государства подчеркнул, что национальные интересы должны быть главным ориентиром цифровой стратегии Казахстана. – Речь идет не только об искусственном интеллекте. Речь идет о нашем суверенитете и судьбе будущих поколений. Правительство внимательно рассмотрит все прозвучавшие сегодня предложения. В заключение хотел бы отметить, что искусственный интеллект – это главная движущая сила цифровой экономики. Поэтому предлагаю посвятить следующее заседание Совета данной теме, – подытожил Касым-Жомарт Токаев. На заседании Совета также выступили заместитель Премьер-министра – министр искусственного интеллекта и цифрового развития Казахстана Жаслан Мадиев, министр науки и высшего образования Саясат Нурбек, государственный министр ОАЭ по вопросам искусственного интеллекта Омар Аль-Олама, основатель Sinnovation Ventures и 01.ai Ли Кай Фу, генеральный директор Cambrian Futures Олаф Дж. Грот, ректор Калифорнийского университета в Сан-Диего Прадип Кхосла, лауреат премии Тьюринга Джон Хопкрофт, председатель исполнительного совета инициативы ООН «ИИ во благо» Эбтесам Аль-Мазруи, основатель Polynome Group Александр Ханин и генеральный директор Oxford Insights Ричард Стирлинг.
Қасым-Жомарт Тоқаев Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің алғашқы отырысын ашып, бұл жиынның мән-маңызы ерекше екенін атап өтті. Президент жасанды интеллектіні дамытпай, жаһандық бәсекеге төтеп беру мүмкін еместігін еске салды. Цифрлық жүйелер мен жасанды интеллект егемен ел болудың кепіліне, экономикалық дамудың қозғаушы күшіне айналды.
– Сондықтан біз де осы ахуалға сай алдымызға биік мақсат қойдық. Қазақстан үш жыл ішінде толыққанды цифрлық ел болуы керек. Мен бұл туралы халыққа Жолдауымда жан-жақты тарқатып айттым. Жалпы, елімізде осы бағытта біраз жұмыс істелді. Мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтің 92 пайыздан астамы онлайн форматта ұсынылады. Былтыр еліміздегі қолма-қол ақшасыз төлемнің үлесі 85 пайыздан асты. Сондай-ақ биыл алғашқы жарты жыл ішінде Қазақстан азаматтарына 26 миллион цифрлық қызмет көрсетілді. Соның жартысына жуығы смартфон арқылы жасалған. Мұның бәрі де, әрине, жақсы. Дейтұрғанмен жасанды интеллектінің даму жылдамдығы өте тез, қарқыны жоғары. Сондықтан бір орында тоқтап қалмай, бұл іске үнемі жаңа көзқараспен қарау қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы бүгінгі басқосу «Білім беру саласындағы жасанды интеллект: мүмкіндіктер және сын-қатерлер» тақырыбына арналатынын айтты.
Президенттің пікірінше, біз қазір түбегейлі өзгерістер дәуірінде өмір сүріп жатырмыз. Жасанды интеллект бүгінде экономиканың, мемлекеттік басқару жүйесінің, ғылымның, ең бастысы, білім беру саласының келешегін айқындауда.
– Біздің ұлт ретінде бәсекеге қабілеттілігіміз және егемендігіміз осы технологияны қалай пайдаланатынымызға қарай анықталады. Мен жуырдағы Жолдауымда алдағы үш жыл ішінде Қазақстанды толық цифрлық елге айналдыру жөнінде стратегиялық мақсат қойдым. Жасанды интеллект осы трансформацияның қозғаушы күші болуға тиіс. Бұл орайда әлемдегі немесе аймақтағы көшбасшылық туралы сөз қозғалып отырған жоқ. Басты мақсат – Қазақстанды озық, өркениетті елге айналдыру. Көптеген жетекші елдер жасанды интеллектіні XXI ғасырдың стратегиялық ресурсы ретінде мойындады және оны дамытуға қомақты қаржы бөліп отыр. Мысалы, Қытай «ЖИ +» (AI+) атты мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруда. Оның аясында жасанды интеллект технологиясын экономикаға, ғылымға және әлеуметтік салаға кешенді түрде интеграциялау көзделген. Ал Құрама Штаттар аталған салада дүние жүзі бойынша көш бастауды мақсат тұтады. Соған сәйкес стратегиясын іске асыра бастады. Бұл фактілер әлемде мүлдем жаңа даму парадигмасы қалыптасып жатқанын көрсетеді: жаһандағы технологиялық бәсекенің негізгі факторы – жасанды интеллект. Қазақстан бұл үдерістен тыс қала алмайды. Сол себепті біз барлық саладағы интеграцияны үйлестіру үшін Жасанды интеллект министрлігін құрдық,– деді Президент.
Мемлекет басшысы еліміздің алдында тұрған басты мақсат отандық технологияны жан-жақты дамыту және мықты IT мамандарын даярлау екеніне мән берді. Қасым-Жомарт Тоқаев білім беру саласындағы негізгі басымдықтарға тоқталды.
– Университеттер жаңа заманға сай мамандар дайындауға тиіс. Қазақстанның инженерлері, зерттеушілері және кәсіпкерлері бүкіл әлемнің қажетіне жарайтын озық технологияларды ойлап табуға қабілетті болуы керек. Жыл басында елімізде AI-Sana бағдарламасы іске қосылды. Осы жоба аясында 440 мыңнан астам студент жасанды интеллект саласы бойынша арнайы сертификатқа ие болды. Мұндай бағдарламалардың пайдасы мол, себебі дәл осындай алаңдарда ең үздік жобалар өз алдына стартап ретінде қалыптасып, халықаралық нарыққа шыға бастайды. Алайда біз әлемдік нарықта жасанды интеллект мамандарына деген сұраныстың өте жоғары екенін ұмытпауымыз керек және алдағы уақытта бұл сұраныс тек өсе бермек. Мұндай жағдайда, тіпті, білім беру жүйесінің мүмкіндігі де шектеулі болары анық. Сол себепті қазіргі озық технология дәуірінде әр маман иесі өзінің негізгі кәсібімен қатар, цифрлық дағдыларды жетік меңгеріп, жасанды интеллектінің мүмкіндіктерін жұмыс барысында қолдана білгені жөн, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент бүгінде елімізде жасанды интеллект мамандарын оқытатын арнайы оқу орны жоқ екеніне, олар тек жекелеген университеттерде білім алатынына назар аударды.
– Бұл мәселені қолға алып, нақты шешім қабылдау керек. Әлемде мұндай тәжірибе бұрыннан бар. Мысалы, Біріккен Араб Әмірліктерінде Мұхаммед бен Заид атындағы мамандандырылған Жасанды интеллект университеті құрылды. Қазақстанда 79 университетте ІТ мамандығы бойынша 63 мыңнан астам студент оқиды. Былтырдан бері білім беру бағдарламаларына Жасанды интеллект пәні жаппай енгізіліп жатыр. Сондай-ақ университеттерде жасанды интеллект жөніндегі ғылыми-зерттеу орталықтары жұмыс істейді. Білікті ғалымдарымыз былтыр KazLLM атты қазақ тілінің жеке моделін жасап шығарды. Осының бәрі өте маңызды жобалар екені сөзсіз. Бірақ алда ауқымды жұмыс бар, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, алдымен елімізде жасанды интеллект саласына маманданған зерттеу университетін ашу керек.
– Оқу орнына арнайы мәртебе берген жөн. Сондай-ақ бұл жұмысқа әлемдік үздік оқу орындарын серіктес ретінде тарту қажет. Үкімет жыл соңына дейін осы мәселе бойынша нақты ұсыныс беруге тиіс. Осындай жаңа оқу орны бізге не үшін қажет деген сауал да туындауы мүмкін. Басты мақсат – экономиканың барлық саласына жасанды интеллект технологиясын енгізетін білікті мамандарды даярлау. Зерттеу университеті ғылым-білім, инновация және халықаралық байланыс орталығы ретінде жұмыс істеуі керек. Қазіргі жаһандық білім және технология нарығында бәсеке өте жоғары. Дарынды жастарымыз әлемдік деңгейдегі сапалы білімді тек шетелден емес, өз елімізден де алғаны дұрыс. Бұл – Қазақстанның болашағына тікелей әсері бар өте маңызды мәселе, – деді Президент.
Мемлекет басшысы жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне кеңінен енгізу қажет деп санайды.
– Дербес оқыту – революциялық мүмкіндік. Әдеттегі «Барлығына бір бағдарлама» моделі заман талабына сай келмейді. Әр оқушының өзіне тән ерекшелігі бар. Бірі математикаға жүйрік болса да, тіл үйренген кезде қиналады. Енді бірі гуманитарлық пәндерге жетік болса, бірі физикаға шорқақ. Жасанды интеллект арқылы осы олқылықты жоюға болады. ЖИ негізінде құрылған білім жүйесінде әр оқушының қарым-қабілетіне сәйкес жеке оқыту бағдарламасын әзірлей аламыз. Соның нәтижесінде жастардың әлеуеті мен оқуға ынтасы артады. Халықаралық тәжірибеде мұндай сәтті мысалдар жеткілікті. Мәселен, АҚШ-та DreamBox және Knewton сияқты білім беру платформалары математика курсын әр оқушыға бейімдеп оқытады. Оңтүстік Кореяда жасанды интеллектіні тіл үйрену үшін қолданады. Қазақстанда да мұндай тәсілге жүгінудің айрықша маңызы бар. Әсіресе, көпэтносты ел ретінде біз тілдік, мәдени немесе жалпы білім деңгейі әртүрлі балалардың бәріне тең жағдай жасауды ойлауымыз керек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент оқушылардың цифрлық профильдерін қалыптастыруды тағы бір маңызды басымдық ретінде атады.
– Онда әр баланың оқу үлгерімі, мықты қырлары мен жетістіктері тіркеледі. Ал бұл, өз кезегінде, университет бағдарламасын оңтайландырып, жоғары оқу орнын мерзімінен бұрын тәмамдауға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, жасанды интеллект цифрлық профиль негізінде кәсіптік бағдар жүйесін жасақтайды. Оқушыларға қарым-қабілетіне сай даму жолдары, курстар мен жобаларды таңдау еркіндігі ұсынылуы керек. Бұл болашақ инженерлерді, зерттеушілерді, дәрігерлерді, мұғалімдер мен кәсіпкерлерді алдын ала анықтауға жол ашады. Осылайша, әрбір адам өз қабілетін пайдаланып, өмірден лайықты орнын табады. Үкіметке жаңа ЖИ университетімен интеграцияланған оқушылардың ұлттық цифрлық профильдер жүйесін құруды тапсырамын, – деді Мемлекет басшысы.
Президент мұғалімдер көп уақытын жұмсайтын күнделікті күйбең шаруаны жасанды интеллект арқылы автоматтандырудың маңызына назар аударды.
– Алгоритмдер шәкірттерге жеке тапсырмалар мен дайындық тесттерін әзірлеп, жауаптарды тексеріп, олармен жылдам кері байланыс орната алады. Мұндай технологиялық шешім мұғалімдердің жұмысын едәуір жеңілдетіп, ұстаздық қызметімен айналысуына мүмкіндік береді. Бірақ бір нәрсе әрдайым есте болуға тиіс: мұғалімнің жанашырлығын және ақыл-парасатын ешбір технология алмастыра алмайды. Сондықтан мұғалім мен оқушы арасындағы адами қарым-қатынас білім беру үдерісінің өзегі болып қалуға тиіс. Біздің мақсатымыз – педагогтерді басы артық жұмыстан босату, өз миссиясын алаңсыз атқаруына жағдай жасау. Үкімет жасанды интеллектіні білім беру жүйесіне енгізген кезде осы қағиданы ескеруі керек, – деді Мемлекет басшысы.
Қасым-Жомарт Тоқаев білім алу мүмкіндіктерін кеңейту маңызды міндет екеніне мән берді.
– Жасанды интеллектіні кеңінен пайдалану орталық пен аймақ, қала мен ауыл арасындағы білім алшақтығын қысқартуға қолайлы жағдай жасайды. Әсіресе, бұл шағын жинақты мектептерге қатысты мәселе. ЖИ технологияларын енгізу ерекше білім алу қажеттіліктері бар балаларды жан-жақты қолдау үшін өте маңызды. Біздің мақсатымыз – шын мәнінде инклюзивті білім беру ортасын қалыптастыру. Бұл – Әділетті Қазақстан құрудың негізгі алғышарттарының бірі, – деді Президент.
Мемлекет басшысының пікірінше, жасанды интеллект білімді дамытуға және таратуға оң ықпал етеді. Жаңа технологияларды жетік меңгерсек те, өз болмысымызды, яғни төл мәдениетімізді, құндылықтарымызды сақтап қалуға тиіспіз. Заманауи үрдістердің пайдасы мен зиянын ажырата білуіміз қажет. Ұлт дүниетанымына жат нәрселердің білім жүйесіне енуіне жол бермеуіміз керек. Түптеп келгенде, жасанды интеллект ел мүддесіне қызмет еткені дұрыс.
– Бұл – озық технологиялардың ықпалы руханиятымызға, тарихи мұраларымыз бен бірегей мәдениетімізге ешқандай кеселін немесе зиянын тигізбеуі керек деген сөз. Оқушыларға берілетін білімнің мазмұны және оның сапасы дұрыс болуы керек. Ең жақсы алгоритмнің өзі қате немесе жеңіл-желпі материал әзірлеп беруі мүмкін. Қайталап айтамын, жасанды интеллектіні білім беру ісінде көмек құралы ретінде қолдануға болады. Алайда білімнің сапасына және тәрбиелік мағынасына машина емес, адам жауапты болуға тиіс. Оқу материалының мемлекеттік стандартқа сәйкес болуын, оның ғылыми және мәдени талаптарға сай келуін мұғалім қадағалап отыруы керек. Ұстаз сапалы білімнің басты кепілі болып қала береді. Сондықтан Үкімет мемлекеттік стандартқа сәйкес сапалы контент жасауға мүмкіндік беретін ұлттық білім беру платформасын әзірлеуі қажет. Осы тұста бір мәселені арнайы атап өткім келеді: біз жасанды интеллект саласында ең алдымен өз елімізден шыққан өнімдерді пайдалануымыз керек, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев білім беру саласына жасанды интеллектіні кеңінен енгізу барысында оның қауіп-қатерлерін қаперден шығармауды ескертті.
– Ең алдымен, бұл жерде жасанды интеллектіні теріс пиғылда пайдалану секілді этикалық мәселелер сөз болып отыр. Нейрожелі берген жауапқа сеніп, оқушылар сыни пайымдау, іздену және сараптау қабілетінен айырылып қалуы мүмкін. ЖИ білім беру үдерісін жетілдіруге тиіс, бірақ оның іргелі негізін алмастырмауы керек. Сондықтан Үкімет академиялық адалдықты қамтамасыз ету бағытында кешенді шаралар қабылдауы қажет, – деді Президент.
Мемлекет басшысы еңбек нарығы күн өткен сайын өзгеріп жатқанын атап өтті.
– Көптеген кәсіп иелерінің жұмысын енді автоматты жүйе атқаратын болады. Мұндай үрдіс қазірдің өзінде жүріп жатыр. Бұл бірқатар мамандықтың ескіруіне, яғни көптеген адамның жұмыссыз қалуына әкеп соқтырады. Бұл – аса өзекті мәселе. Осы жұмысты қазірден бастап қолға алмасақ, мұндай үрдістің әлеуметтік салдары ауыр болады. Жұмыссыздық белең алып, тұрмыс сапасы төмендеп, әлеуметтік теңсіздік күшеюі мүмкін. Бірақ бұл жерде де жасанды интеллектінің мүмкіндіктерін тиімді пайдалануға болады. Мәселен, ақылды технологиялар қызметкерлердің мықты не әлсіз тұстарын айқындап, кәсіби шеберлігін дамыту үшін нақты ұсыныстар бере алады. Мамандарды қайта даярлауға және біліктілігін арттыруға кең мүмкіндік жасап, күні бұрын әрекет етуге тиіспіз. Бұл ретте тым үлкен қайта даярлау орталықтарын құруға бюджеттен миллиондаған қаржы шығындаудың қажеті жоқ. Жасанды интеллектінің әлеуетін сауатты қолдана білген жөн. Біздің міндетіміз – жұмыссыз қалудың алдында тұрған миллиондаған адамға жаңа мүмкіндік беру. Басқаша айтсақ, жасанды интеллектінің орасан зор әлеуетін жаңа жұмыс орындарын ашуға, адам капиталын күшейтіп, еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуын арттыруға пайдалану керек. Үкіметке жасанды интеллект негізінде әзірленген ұлттық онлайн-платформаны іске қосуды тапсырамын. Сол арқылы жұмыссыз қалған мамандарды болашақта сұранысқа ие болатын кәсіпке бейімдеу қажет, – деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев сөзін қорытындылай келе, біздің цифрлық стратегиямызда ұлт мүддесі басты орында тұратынын жеткізді.
– Шын мәнінде, негізгі мәселе жасанды интеллект қана емес. Ең бастысы – елдің егемендігі, ұрпақтың болашағы. Үкімет бүгін айтылған ұсыныстың бәрін мұқият қарастырады. Сөз соңында бір мәселені атап өткім келеді. Жасанды интеллект – цифрлық экономиканың негізгі қозғаушы күші. Сондықтан Кеңестің келесі отырысын осы тақырыпқа арнауды ұсынамын, – деді Мемлекет басшысы.
Кеңес отырысында Премьер-министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, БАӘ Жасанды интеллект мәселелері жөніндегі мемлекеттік министрі Омар Әл-Олама, Sinnovation Ventures және 01.ai негізін қалаушы Ли Кай Фу, Cambrian Futures компаниясының бас директоры Олаф Дж. Грот, Сан-Диегодағы Калифорния университетінің ректоры Прадип Кхосла, Тьюринг атындағы сыйлықтың лауреаты Джон Хопкрофт, БҰҰ-ның «ЖИ игілік үшін» бастамасы атқарушы кеңесінің төрағасы Эбтесам Әл-Мазруи, Polynome Group негізін қалаушы Александр Ханин және Oxford Insights компаниясының бас директоры Ричард Стирлинг сөз сөйледі.