Мажилис утвердил республиканский бюджет на 2026-2028 годы
Мәжіліс 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджетті бекітті
The Mazhilis approved the republican budget for 2026-2028
22 октября, Астана, Дом Мажилиса. Депутаты Мажилиса на пленарном заседании под председательством Спикера Палаты Ерлана Кошанова приняли законы о республиканском бюджете и об объёмах трансфертов общего характера между республиканским и областными бюджетами, бюджетами городов республиканского значения, столицы на 2026-2028 годы. Рассмотрение документов прошло с участием Премьер-Министра Олжаса Бектенова и членов Правительства. Представляя законопроект «О республиканском бюджете на 2026-2028 годы» , Заместитель Премьер-Министра – Министр национальной экономики Серик Жумангарин сообщил, что доходы в 2026 году прогнозируются в объёме 19,2 трлн тенге, по сравнению с оценкой текущего года рост составит 4,7 трлн тенге. В плановом периоде ожидается их рост к 2028 году до 23,2 трлн тенге. Расходы республиканского бюджета в 2026 году составят 27,7 трлн тенге, в 2027 году – 28,8 трлн тенге, в 2028 году – 29,8 трлн тенге. Министр финансов Мади Такиев отметил, что бюджет остаётся социально ориентированным. В 2026 году на социальную сферу будут направлены 10,7 трлн тенге, из которых 6,8 трлн тенге – социальные выплаты и 3,9 трлн тенге – инвестиции в человеческий капитал. Кроме того, 1,2 трлн тенге планируется направить на стимулирование экономики, таким образом запустив новые отраслевые драйверы роста. – Одним из ключевых приоритетов остаётся развитие регионов. На эти цели на 2026-2028 годы предусмотрен 581 млрд тенге, из них в 2026 году – 300 млрд тенге. Эти проекты определены критически важными и имеющими общестрановое значение. В целях повышения самостоятельности акиматов в 2026 году регионам будет направлено через трансферты 5,1 трлн тенге, – доложил глава Минфина. Также с докладом о мерах по стабилизации инфляции выступил председатель Национального банка Тимур Сулейменов. Он сообщил, что по итогам девяти месяцев 2025 года ВВП страны вырос на 6,3%, однако инфляция ускорилась до 12,9% под воздействием внутренних и внешних факторов. В ответ Национальный банк повысил базовую ставку до 18% и принял ряд мер по сдерживанию потребительского кредитования и укреплению макроэкономической устойчивости. Руководитель рабочей группы Уласбек Садибеков добавил, что по итогам рассмотрения законопроекта депутаты внесли свыше 130 поправок на общую сумму более 2 трлн тенге. – Депутаты предложили выделить в 2026 году дополнительно 30 миллиардов тенге из резервов Правительства на развитие регионов. Эти средства будут направлены на модернизацию систем тепло- и электроэнергетики, газо- и водоснабжения, укрепление береговых линий и другие приоритетные направления, – рассказал мажилисмен. Он также сообщил, что в целях обеспечения стабильности и конкурентоспособности национальной экономики в законопроект внесены поправки по перераспределению 1 трлн тенге. Эти средства изначально были предусмотрены в рамках расходов Министерства финансов на новые инициативы. Теперь они распределены между операторами бюджетных программ и будут направлены на развитие отечественного производства, поддержку промышленных предприятий, укрепление продовольственной безопасности страны, а также повышение производительности труда через техническую модернизацию сельского хозяйства. Разъясняя нормы проекта закона об объёмах трансфертов общего характера (ТОХ) между республиканским и областными бюджетами, бюджетами городов республиканского значения, столицы на 2026-2028 годы , Серик Жумангарин сообщил, что субвенции на 2026 год планируются в объёме 5,1 трлн тенге, изъятия – 879,9 млрд тенге. При определении объёмов ТОХ, помимо целевых текущих трансфертов, дополнительно учтены расходы на субсидирование АПК, внедрение водосберегающих технологий орошения, содержание вновь вводимых объектов и другие. Кроме того, как поделился руководитель рабочей группы Еркин Абил, депутаты предложили увеличить объём субвенций регионам на 16,5 млрд тенге за счёт расходов на обслуживание государственного долга. Средства планируется направить на развитие социальной, инженерной и транспортной инфраструктуры в населённых пунктах для завершения начатых и продолжающихся проектов, а также повышение агрокомпетенций и сопровождение субъектов сельского предпринимательства, в том числе в рамках проекта «Ауыл аманаты». В целом, по оценке министерства, зависимость местных бюджетов от средств республиканского бюджета в среднем снизится с 50,7% до 33%. При этом в 2028 году Павлодарская область станет самодостаточной, а Мангистауская область вновь станет донором. В ходе обсуждения мажилисмены задали членам Правительства вопросы о причинах снижения темпов экономического роста на предстоящие три года, планах по обеспечению устойчивости экономики и сохранению уровня занятости населения. Поднимались темы преодоления инфраструктурного разрыва между регионами, медленного роста их финансовой самостоятельности и ограниченного числа регионов-доноров на фоне общего увеличения доходов. Депутаты выразили обеспокоенность растущими расходами на обслуживание государственного долга и поинтересовались причинами, по которым, несмотря на требования Бюджетного кодекса, анализ расходов проведён некачественно, а бюджет по-прежнему формируется по устаревшим принципам. Обсуждались также формальный характер целевых показателей, низкая эффективность планирования в госорганах и другие важные вопросы. Кроме того, с оценкой законопроектов выступили руководители всех партийных фракций Мажилиса. В поддержку высказались фракции «AMANAT», «Ауыл», «Respublica», НПК и ОСДП, фракция партии «Ак жол» не выразила возражения против документов. В результате прений депутаты решили принять оба закона и направить их в Сенат для дальнейшего рассмотрения. Подводя итоги, Председатель Мажилиса Ерлан Кошанов подчеркнул, что во время обсуждения прозвучало немало замечаний, вместе с тем поступило множество конструктивных предложений. По его словам, Правительство должно обязательным образом учесть все высказанные замечания и предложения. – Потому что республиканский бюджет – это документ, по которому последующий год будет жить вся страна. Следует отметить, что нынешний бюджет сформирован на основе новой системы государственного планирования и ключевых реформ в области фискальной политики. Впервые за долгие годы проект бюджета составлен без дополнительных целевых трансфертов из Национального фонда. Такой результат стал возможен благодаря последовательной реализации поручений Главы государства по совершенствованию финансово-бюджетной системы, – подчеркнул Спикер Палаты. Он также отметил, что в новых условиях бюджетной политики важно, чтобы Правительство при дальнейших корректировках бюджета изыскивало резервы для оказания поддержки регионам в реализации значимых проектов. Депутатский корпус намерен тщательно контролировать и отслеживать ход этой работы. – Главное, мы должны понимать, что все наши действия должны быть направлены на практическое воплощение принципа Главы государства «Сильный регион – сильная страна», – заключил Ерлан Кошанов. Кроме того, профильные комитеты Мажилиса приняли в работу ряд новых законопроектов. Среди них – поправки по вопросам совершенствования исполнительного производства и дальнейшего совершенствования уголовного законодательства, проекты ратификации Протокола о внесении изменений в Соглашение о принципах и подходах осуществления госконтроля (надзора) за соблюдением требований техрегламентов ЕАЭС в целях гармонизации законодательства государств-членов ЕАЭС в указанной сфере от 16 февраля 2021 года, а также протоколов, касающихся изменений статей 50 а) и 56 Конвенции о международной гражданской авиации. Также на пленарном заседании Мажилис постановил назначить Асель Жанабилову на должность члена Центральной избирательной комиссии Республики Казахстан. Пресс-служба Мажилиса – 74-68-46. Фото Ж. Жумабекова, Т. Таныбаева
22 қазан, Астана, Мәжіліс үйі. Мәжіліс спикері Ерлан Қошановтың төрағалығымен жалпы отырыс өтті. Онда депутаттар 2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы және республикалық, облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттері арасындағы 2026-2028 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі туралы заңдарды қабылдады. Құжаттар Премьер-Министр Олжас Бектенов пен Үкімет мүшелерінің қатысуымен қаралды. «2026-2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» заң жобасын таныстырған Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин 2026 жылы кірістер биылғы болжаммен салыстырғанда 4,7 триллион теңгеге артып, 19,2 триллион теңгені құрайтынын мәлімдеді. Ол 2028 жылға қарай 23,2 трлн теңгеге дейін өседі деп жоспарланған. Республикалық бюджет шығындары 2026 жылы 27,7 триллион теңгені, 2027 жылы 28,8 трлн теңгені, 2028 жылы 29,8 трлн теңгені құрайды. Қаржы министрі Мәди Тәкиев бюджеттің әлеуметтік салаға бағдарланғанын атап өтті. 2026 жылы әлеуметтік салаға 10,7 трлн теңге, оның ішінде әлеуметтік төлемдерге – 6,8 трлн теңге, адами капиталға салынатын инвестицияларға 3,9 трлн теңге бөлінеді. Сонымен қатар экономиканы ынталандыруға 1,2 триллион теңге бағыттау жоспарланып отыр, бұл салалық өсудің жаңа драйверлерін ашуға мүмкіндік береді. – Өңірлерді дамытуға басымдық беруді жалғастыра береміз. Осы мақсатта 2026-2028 жылдарға 581 миллиард теңге, соның ішінде 2026 жылға 300 миллиард теңге бөлінді. Бұл жобалар аса маңызды және республикалық маңызы бар жобалар болып белгіленді. Әкімдіктердің дербестігін арттыру үшін 2026 жылы өңірлерге трансферттер арқылы 5,1 трлн теңге бөлінеді, – деді Қаржы министрі. Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов инфляцияны тұрақтандыру шаралары туралы баяндады. Ол 2025 жылдың тоғыз айында елдің жалпы ішкі өнімі 6,3 пайыз өскенін, ішкі және сыртқы факторлардың әсерінен инфляция 12,9 пайыз артқанын хабарлады. Осыған байланысты Ұлттық банк макроэкономикалық теңгерімді қалпына келтіру және инфляцияны бақылаудан шығармау мақсатымен 10 қазанда базалық мөлшерлемені 18 пайызға көтерген. Жұмыс тобының жетекшісі Ұласбек Сәдібеков заң жобасын қарау нәтижесінде депутаттар жалпы сомасы 2 триллион теңгеден асатын 130-дан астам түзету енгізгенін айтты. – Депутаттар 2026 жылы өңірлерді дамытуға Үкімет резерві есебінен қосымша 30 миллиард теңге бөлуді ұсынды. Бұл қаражат жылу және электр энергетикасына, газ және сумен жабдықтау жүйелерін жаңғыртуға, жағалауды нығайтуға және басқа да басым бағыттарға арналады, – деді депутат. Сондай-ақ ол ұлттық экономиканың тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін заң жобасына 1 триллион теңгені қайта бөлу бойынша түзетулер енгізілгенін айтты. Бұл қаражат алғашында Қаржы министрлігінің жаңа бастамаларға жұмсайтын шығыстарының бір бөлігі ретінде қарастырылды. Олар енді бюджет бағдарламалары операторлары арасында бөлініп, отандық өндірісті дамытуға, өнеркәсіптік кәсіпорындарды қолдауға, елдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға, аграрлық секторды технологиялық жаңғырту арқылы еңбек өнімділігін арттыруға бағытталатын болады. Республикалық, облыстық бюджеттер, республикалық маңызы бар қалалар, астана бюджеттері арасындағы 2026-2028 жылдарға арналған жалпы сипаттағы трансферттердің көлемі туралы құжатты түсіндіре отырып, Серік Жұманғарин 2026 жылға субвенциялар 5,1 триллион теңге, ал алып қою 879,9 миллиард теңгені құрайтынын айтты. Жалпы трансферттердің көлемдерін айқындау кезінде қазіргі нысаналы трансферттерден басқа агроөнеркәсіп кешенін субсидиялауға, үнемді суару технологияларын енгізуге, жаңадан іске қосылатын нысандарды күтіп ұстауға арналған және басқа да шығыстар ескерілген. Жұмыс тобының жетекшісі Еркін Әбіл мемлекеттік борышқа қызмет көрсетуге арналған шығыстар есебінен өңірлерге субвенциялар көлемін 16,5 млрд теңгеге ұлғайтуды ұсынғанын атап өтті. Бұл субсидиялар елдімекендердің әлеуметтік, инженерлік және көлік инфрақұрылымын дамыту үшін қолданыстағы және жүзеге асырылып жатқан жобаларды аяқтауға, сондай-ақ ауылдардағы кәсіпкерлік субъектілерінің агроқұзыреттерін арттыруға, оның ішінде «Ауыл аманаты» жобасы аясында жұмсалады деп жоспарланған. Жалпы, министрліктің бағалауы бойынша, жергілікті бюджеттердің республикалық бюджетке тәуелділігі орта есеппен 50,7 пайыздан 33 пайызға дейін төмендейді. Сондай-ақ 2028 жылға қарай Павлодар облысы өзін-өзі қамтамасыз етеді, ал Маңғыстау облысы қайтадан донор болады. Талқылау барысында мәжілісмендер Үкімет мүшелерінен алдағы үш жылда экономика өсімінің баяулау себептерін, экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету, халықты жұмыспен қамту деңгейін сақтау жоспарлары жөнінде сұрады. Сондай-ақ өңірлер арасындағы инфрақұрылымдық алшақтықты жою, олардың қаржылық тәуелсіздігінің баяу өсуі және жалпы кірістің арту жағдайында донор өңірлер санының шектеулілігі сияқты мәселелер көтерілді. Депутаттар мемлекеттік борышқа қызмет көрсету шығындарының көбеюіне алаңдаушылық білдірді. Олар Бюджет кодексінің талаптарына қарамастан, шығыстарды талдау неліктен нашар жүргізіліп, бюджет әлі де ескірген қағидаттар бойынша жасақталып жатқанын сұрады. Сондай-ақ нысаналы индикаторлардың формалды сипаты, мемлекеттік органдар ішіндегі жоспарлаудың тиімсіздігі және басқа да маңызды мәселелер талқыланды. Мәжілістегі партия фракциялары жетекшілері заң жобалары бойынша өз пікірлерін білдірді. «АМАNАТ», «Ауыл», Respublica, «Қазақстан Халық партиясы», «Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясы» фракциялары қолдап, «Ақ жол» фракциясы құжаттарға қарсылық білдірген жоқ. Талқылау қорытындысында депутаттар екі заңды да қабылдап, Сенаттың қарауына жіберді. Қорытындылай келе, Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов талқылау барысында ескерту лер аз айтылмағанына, көптеген конструктивті ұсыныс берілгеніне назар аударды. Үкімет осы ескертпелер мен ұсыныстың барлығын міндетті түрде ескеруге тиіс екенін баса айтты. – Өйткені еліміз алдағы жылдары осы құжатқа, яғни Республикалық бюджетке сүйеніп тіршілік етеді. Бұл бюджет мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесі мен фискальды саясат саласындағы реформалар негізінде қалыптасқанын атап өткен жөн. Бюджет жобасы ұзақ жылдан бері алғаш рет Ұлттық қордан қосымша нысаналы трансферттерсіз әзірленіп отыр. Мұндай нәтиже Мемлекет басшысының қаржы-бюджет жүйесін жетілдіру жөнінде берген тапсырмасын кезең-кезеңімен іске асырудың арқасында мүмкін болып отыр, – деді Палата спикері. Ол сондай-ақ жаңа жағдайдағы бюджет саясатының ескере отырып, Үкімет бюджетті одан әрі түзету кезінде маңызды жобаларды іске асыруда өңірлерге қолдау көрсету резервтерін іздеуі маңызды екенін атап өтті. Депутаттық корпус бұл жұмыстың барысын жіті қадағалап, бақылауда ұстайды. – Ең бастысы, біздің барлық іс-әрекетіміз Мемлекет басшысының «Қуатты өңір – қуатты ел» қағидасын іс жүзінде жүзеге асыруға бағытталуға тиіс екенін түсінуіміз керек, – деп түйіндеді сөзін Ерлан Қошанов. Мәжіліс комитеттері жаңа заң жобаларын жұмысқа қабылдады. Олар: атқарушылық іс жүргізуді жетілдіру туралы, қылмыстық заңнаманы одан әрі жетілдіру туралы, 2021 жылғы 16 ақпандағы Еуразиялық экономикалық одақтың техникалық регламенттері талаптарының сақталуына мемлекеттік бақылауды (қадағалауды) ЕАЭО мүше мемлекеттердің көрсетілген саладағы заңнамасын үйлестіруді жүзеге асыру қағидаттары мен тәсілдері туралы келісімге өзгерістер енгізу туралы хаттаманы ратификациялау, халықаралық азаматтық авиация туралы конвенцияның 50 а) және 56-баптарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттамаларды ратификациялау туралы жобалар. Сондай-ақ жалпы отырыста Әсел Жанәбілованы Қазақстан Республикасы Орталық сайлау комиссиясының мүшесі қызметіне тағайындау туралы қаулы қабылданды. Мәжілістің Баспасөз қызметі – 74-63-04. Суреттерді түсірген Ж. Жұмабеков, Т.Таныбаев.
October 22, Astana, Mazhilis House. At a plenary session chaired by the Speaker of the Chamber Yerlan Koshanov, Mazhilis deputies adopted the laws on the republican budget and on the volumes of general transfers between the republican and regional budgets, the budgets of cities of republican significance, and the capital for 2026-2028. The consideration of the documents took place with the participation of Prime Minister Olzhas Bektenov and members of the Government. Presenting the draft law «On the republican budget for 2026-2028», Deputy Prime Minister – Minister of National Economy Serik Zhumangarin reported that revenues in 2026 are projected at 19 , 2 trillion tenge, which is a 4 , 7 trillion tenge increase compared to the current year's estimate. In the planned period, their growth to 23 , 2 trillion tenge is expected by 2028. The expenditures of the republican budget in 2026 will amount to 27 , 7 trillion tenge, in 2027 – 28 , 8 trillion tenge, and in 2028 – 29 , 8 trillion tenge. The Minister of Finance, Madi Takiyev, noted that the budget remains socially oriented. In 2026, 10 , 7 trillion tenge will be allocated to the social sphere, of which 6 , 8 trillion tenge are social payments and 3 , 9 trillion tenge are investments in human capital. In addition, 1 , 2 trillion tenge is planned to be directed to stimulating the economy, thus launching new sectoral growth drivers. – «One of the key priorities remains the development of the regions. For these purposes, 581 billion tenge is provided for 2026-2028, of which 300 billion tenge is in 2026. These projects are identified as critically important and of national significance. In order to increase the independence of akimats, 5.1 trillion tenge will be sent to the regions through transfers in 2026,» – reported the head of the Ministry of Finance. The chairman of the National Bank, Timur Suleimenov, also made a report on measures to stabilize inflation. He reported that according to the results of the nine months of 2025, the country's GDP grew by 6 , 3%, but inflation accelerated to 12 , 9% under the influence of internal and external factors. In response, the National Bank raised the base rate to 18% and took a number of measures to curb consumer lending and strengthen macroeconomic stability. The head of the working group, Ulasbek Sadibekov, added that following the consideration of the draft law, the deputies made over 130 amendments totaling more than 2 trillion tenge. – «The deputies proposed to allocate an additional 30 billion tenge in 2026 from the Government's reserves for regional development. These funds will be directed to the modernization of heat and power systems, gas and water supply, strengthening of coastlines, and other priority areas,» – the mazhilismen said. He also reported that in order to ensure the stability and competitiveness of the national economy, amendments were made to the draft law to redistribute 1 trillion tenge. These funds were initially provided for within the expenditures of the Ministry of Finance for new initiatives. Now they have been distributed among the operators of budget programs and will be directed to the development of domestic production, support for industrial enterprises, strengthening the country's food security, as well as increasing labor productivity through the technical modernization of agriculture. Explaining the norms of the draft law on the volumes of general transfers (GET) between the republican and regional budgets, the budgets of cities of republican significance, and the capital for 2026-2028 , Serik Zhumangarin reported that subventions for 2026 are planned at 5 , 1 trillion tenge, and withdrawals at 879 , 9 billion tenge. When determining the volumes of GET, in addition to targeted current transfers, the costs of subsidizing the AIC, introducing water-saving irrigation technologies, maintaining newly commissioned facilities, and others were additionally taken into account. In addition, as the head of the working group, Yerkin Abil, shared, the deputies proposed to increase the volume of subventions to the regions by 16.5 billion tenge at the expense of the costs of servicing the public debt. The funds are planned to be directed to the development of social, engineering, and transport infrastructure in settlements to complete initiated and ongoing projects, as well as to improve agro-competencies and support rural entrepreneurship entities, including within the framework of the «Auyl amanaty» project. In general, according to the ministry's assessment, the dependence of local budgets on the republican budget funds will decrease on average from 50 , 7% to 33%. At the same time, in 2028, Pavlodar region will become self-sufficient, and Mangistau region will again become a donor. During the discussion, the mazhilismen asked the members of the Government questions about the reasons for the slowdown in economic growth rates for the next three years, plans to ensure the stability of the economy and maintain the level of employment. The topics of overcoming the infrastructure gap between regions, the slow growth of their financial independence, and the limited number of donor regions against the backdrop of an overall increase in revenues were raised. The deputies expressed concern about the growing costs of servicing the public debt and inquired about the reasons why, despite the requirements of the Budget Code, the analysis of expenditures was carried out poorly, and the budget is still being formed according to outdated principles. The formal nature of the target indicators, the low efficiency of planning in state bodies, and other important issues were also discussed. In addition, the heads of all party factions of the Mazhilis made an assessment of the draft laws. The factions «AMANAT», «Auyl», «Respublica», PPK, and NSDP spoke in support, while the «Ak Zhol» party faction did not express any objections to the documents. As a result of the debate, the deputies decided to adopt both laws and send them to the Senate for further consideration. Summing up, the Chairman of the Mazhilis, Yerlan Koshanov, stressed that during the discussion, a number of comments were made, and at the same time, many constructive proposals were received. According to him, the Government should definitely take into account all the comments and proposals made. – Because the republican budget is the document by which the entire country will live for the next year. It should be noted that the current budget is formed on the basis of a new system of state planning and key reforms in the field of fiscal policy. For the first time in many years, the draft budget has been drawn up without additional targeted transfers from the National Fund. Such a result became possible thanks to the consistent implementation of the Head of State's instructions on improving the financial and budgetary system, – the Speaker of the Chamber stressed. He also noted that in the new conditions of budget policy, it is important for the Government to find reserves for providing support to the regions in the implementation of significant projects during further budget adjustments. The deputy corps intends to carefully monitor and track the progress of this work. – The main thing is that we must understand that all our actions should be aimed at the practical implementation of the Head of State's principle «A strong region – a strong country», – concluded Yerlan Koshanov. In addition, the relevant committees of the Mazhilis have taken on a number of new draft laws. Among them are amendments on improving enforcement proceedings and further improving criminal legislation, draft ratifications of the Protocol on amendments to the Agreement on the principles and approaches for exercising state control (supervision) over compliance with the requirements of the EAEU technical regulations in order to harmonize the legislation of the EAEU member states in this sphere from February 16, 2021, as well as protocols concerning amendments to Articles 50 a) and 56 of the Convention on International Civil Aviation. Also at the plenary session, the Mazhilis decided to appoint Assel Zhanabilova as a member of the Central Election Commission of the Republic of Kazakhstan. Mazhilis Press Service – 74-68-46. Photo by Zh. Zhumabekova, T. Tanybayeva