статья

Глава государства принял участие в XXI Форуме межрегионального сотрудничества Казахстана и России

Жаңалықтар

Надежность цитирования достаточная опора Человек или должность Президентский корпус Дата события 12 ноября 2025 В документе достаточно тезисов для уверенной работы, хотя часть формулировок может быть новостным пересказом.

Рабочий вывод

Что важно в документе

3 сигнала
Позиция

Россия является крупнейшим торговым и инвестиционным партнером Казахстана, товарооборот превысил 28 млрд долларов с целью достижения 30 млрд.

Позиция

Токаев призывает не останавливаться на достигнутом и наращивать торговлю и инвестиции с Россией.

Позиция

Российские инвестиции в Казахстан в 2024 году достигли рекордных 4 млрд долларов, а накопленный объем превысил 27 млрд.

Президенты Касым-Жомарт Токаев и Владимир Путин в режиме видеоконференцсвязи приняли участие в пленарной сессии XXI Форума межрегионального сотрудничества Казахстана и России, проходящего в Уральске. Мероприятие посвящено теме «Рабочие профессии – драйвер роста экономики». В своем выступлении Глава нашего государства отметил, что на этой уникальной площадке рождаются новые экономические, инфраструктурные и гуманитарные проекты, которые затем последовательно реализуются на региональном уровне. По его словам, это очень важно, поскольку именно в регионах формируются условия для экономического роста и сотрудничества в промышленности, сельском хозяйстве, науке, образовании и культуре. – Отрадно, что взаимодействие наших стран в торгово-экономической, инвестиционной сферах из года в год показывает устойчивый рост. Россия – крупнейший торговый и инвестиционный партнер Казахстана. Товарооборот между нашими странами превысил 28 миллиардов долларов, ведется целенаправленная работа, чтобы довести его до 30 миллиардов долларов. В 2024 году российские инвестиции достигли рекордного уровня – четырех миллиардов долларов. А общий накопленный объем российских инвестиций в Казахстан, по нашим данным, превысил 27 миллиардов долларов. В свою очередь казахстанские вложения в Россию составляют порядка девяти миллиардов долларов. В Казахстане плодотворно работают свыше 20 тысяч компаний с российским капиталом, которые создают тысячи рабочих мест и вносят большую лепту в динамичный рост нашей экономики. Эти внушительные показатели наглядно отражают высокую динамику нашего сотрудничества. Считаю, что мы должны не останавливаться на достигнутом уровне, неуклонно идти вперед, наращивать торговлю и инвестиции, – сказал Президент. Касым-Жомарт Токаев назвал символичным проведение мероприятия в Уральске – городе с богатым историко-культурным наследием и большим экономическим потенциалом, который на протяжении веков был важным связующим звеном между народами двух стран. – Тема Форума имеет исключительно важное значение, поскольку рабочие люди действительно вносят огромный вклад в экономическое развитие наших стран. 2025 год был объявлен в Казахстане Годом рабочих профессий, сейчас подводим его итоги. Мы взяли курс на всемерную поддержку людей рабочих профессий, повышение их престижа в обществе, реформу системы профессионального образования. Мировой опыт показывает, что страны, которые последовательно инвестируют в эти направления, занимают лидирующие позиции по инновациям и устойчивому развитию. Мы видим, что широкое внедрение технологии искусственного интеллекта, тотальная цифровизация и автоматизация многих производственных процессов уже кардинально меняют глобальный рынок труда. В таких стремительно меняющихся реалиях рабочий будущего должен умело управлять различными интеллектуальными системами и цифровыми платформами, – подчеркнул Глава государства. Как отметил Президент, в Казахстане и России прекрасно осознают, что именно высокая квалификация и современные навыки специалистов выступают фундаментом промышленного роста и технологической модернизации наших стран. – В Казахстане недавно были утверждены концептуальные основы внедрения искусственного интеллекта в систему технического и профессионального образования. Использование самых современных технологий становится обязательным элементом подготовки кадров для машиностроения, энергетики, агропромышленного комплекса и других отраслей экономики. Казахстан при участии международного консорциума во главе с «Росатомом» приступил к строительству первой атомной электростанции. Успешная реализация этого технологичного и наукоемкого проекта полностью зависит от деятельности высококлассных специалистов. На этапе строительства АЭС будет задействовано более шести тысяч рабочих и более трех тысяч специалистов среднего звена. При этом повышенным спросом будут пользоваться узкопрофильные специалисты. Укрепление кадрового потенциала атомной отрасли имеет для Казахстана первостепенное значение. Мы уделяем повышенное внимание сотрудничеству с российскими вузами в решении этого вопроса. Открытие филиала Национального исследовательского ядерного университета «МИФИ» на базе КазНУ имени аль-Фараби – тому яркое подтверждение. На днях принял ректора МИФИ, по его обращению поручил улучшить условия работы преподавателей и ученых, – отметил Касым-Жомарт Токаев. Говоря о сотрудничестве в сфере образования между странами, Глава государства процитировал великого казахского мыслителя. – Великий Абай говорил: «Русская наука, культура – ключ к мировым сокровищницам. Владеющему этим ключом все другое достанется без особых усилий». Конечно, сегодня наступили другие реалии, но завещание великого Абая по-прежнему сохраняет свою актуальность. Российские вузы, российская наука по многим показателям находятся в авангарде мирового научно-образовательного прогресса. Вузы России выступают основными партнерами большинства казахстанских университетов, эту положительную тенденцию будем поддерживать. Между высшими учебными заведениями наших стран заключено 1453 договора, предусматривающих реализацию программ двойных дипломов и совместных научно-образовательных проектов. В Казахстане успешно работают девять филиалов российских вузов, в которых обучается около четырех тысяч студентов. Особо следует отметить филиал МГУ имени Ломоносова, открытый еще в 2001 году при Вашем, уважаемый Владимир Владимирович, непосредственном участии. Приступил к работе и филиал МГИМО в Астане. Большим событием для нас стало открытие в России первого представительства казахстанского вуза. Филиал КазНУ имени аль-Фараби год успешно функционирует на базе Омского государственного университета имени Ф.Достоевского, – сказал Президент. Касым-Жомарт Токаев сообщил о масштабной трансформации системы технического и профессионального образования в Казахстане. – Принят план на 2025-2027 годы, он базируется на принципах инновационного управления, цифровизации, интернационализации. Стоит задача превратить наши колледжи в центры передовых компетенций, в которых теория органично соединяется с практикой, а образование – с производством. Поэтому мы активно развиваем дуальное обучение. В настоящее время более 100 тысяч студентов проходят практику на базе 18 тысяч предприятий. Свыше четырех тысяч компаний взяли шефство над 600 колледжами, обеспечивая производственные практики, наставничество и обновление оборудования, – заявил Касым-Жомарт Токаев. Далее Президент проинформировал участников Форума о том, что в Казахстане реализуется проект бесплатного технического и профессионального образования, а также внедрен механизм целевой подготовки с гарантированным трудоустройством. – Параллельно идет целенаправленная профориентационная работа, чтобы обучение в колледжах воспринималось молодежью как первый осознанный шаг к освоению по-настоящему востребованной профессии. Особое внимание уделяется повышению общественного статуса и квалификации педагогов. В рамках интернационализации технического и профессионального образования внедряются международные стандарты, привлекаются зарубежные менеджеры, развивается академическая мобильность. Более 60 колледжей Казахстана уже наладили сотрудничество с партнерами из свыше 30 стран, а с российскими колледжами и предприятиями успешно работают девять наших колледжей, – отметил Глава нашего государства. Касым-Жомарт Токаев подчеркнул, что государством принимаются меры по повышению престижа рабочих профессий и формированию в обществе новой трудовой культуры и признания заслуг людей труда. – В конечном счете, наша главная цель – превратить рабочие профессии в реальные истории успеха для сотен тысяч наших граждан. Казахстан и Россия последовательно углубляют партнерство в подготовке кадров, это крайне важное направление совместной работы. Уверен, активизация образовательных и производственных связей позволит повысить качество подготовки специалистов, ускорить внедрение современных технологий. И здесь роль регионов трудно переоценить. Ведь данная сфера совместного приложения усилий имеет самое непосредственное отношение к благополучию наших граждан, – сказал Президент. В завершение Глава государства отметил, что Казахстан и Россия – надежные, проверенные временем стратегические партнеры и союзники. – Наши страны имеют общую историю, общую память, общие ценности. Дружба наших народов предопределена самой судьбой. Благодаря конструктивному, доверительному диалогу на всех уровнях казахстанско-российское сотрудничество наполняется новым содержанием. Наша самая протяженная в мире сухопутная граница стала ярким воплощением вечной дружбы и нерушимого добрососедства наших народов. Пользуясь данной возможностью, выражаю искреннюю признательность Президенту России за неизменное внимание и поддержку деятельности Форума, укрепление взаимного сотрудничества во всех сферах. Убежден, совместными усилиями мы добьемся всех поставленных целей, – подытожил Касым-Жомарт Токаев. В свою очередь Президент России отметил, что на Форуме в Уральске были заключены десятки новых межрегиональных соглашений и меморандумов, коммерческих контрактов, что наглядно свидетельствует о настрое российских и казахстанских регионов на последовательное наращивание тесного сотрудничества. – Следующий такой форум состоится в июне 2026 года в Казани, и мы, безусловно, приглашаем к участию в этих мероприятиях делегацию из Казахстана. Словом, у наших регионов самые широкие перспективы для взаимодействия не только в области образования и подготовки кадров, но и во всех остальных сферах экономической и социальной жизни. Абсолютно уверен, регионы России и Казахстана, как и прежде, будут активно работать сообща, опираясь на выстроенную, разветвленную сеть прямых связей и разноплановых контактов, продолжат вносить свой заметный весомый вклад в дальнейшее развитие российско-казахстанского партнерства и союзничества, – подчеркнул Владимир Путин.

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Владимир Путин Орал қаласында өтіп жатқан XXI Қазақстан-Ресей өңіраралық ынтымақтастық форумына бейнебайланыс арқылы қатысты. Биылғы басқосу тақырыбы «Жұмысшы мамандықтар – экономикалық өсімнің қозғаушы күші» тақырыбына арналды.

Мемлекет басшысы аталған бірегей алаңда экономикалық, инфрақұрылымдық және гуманитарлық бағыттағы тың жобалар дүниеге келіп, кейін өңірлік деңгейде кезең-кезеңімен жүзеге асырылып жататынын атап өтті. Президенттің айтуынша, мұның маңызы зор. Өйткені экономикалық өсім және өнеркәсіп, ғылым, білім, мәдениет салаларындағы ынтымақтастық ең әуелі өңірлерде қалыптасады.

– Сауда-экономикалық, инвестициялық ықпалдастық жыл өткен сайын тұрақты түрде нығайып келеді. Бұл – қуантарлық жайт. Ресей – Қазақстанның ең ірі сауда және инвестициялық серіктесі. Екі ел арасындағы тауар айналымы 28 миллиард доллардан асты. Оны 30 миллиард долларға дейін жеткізу үшін жүйелі жұмыс жүргізіліп жатыр. 2024 жылы Ресей инвестициясы рекордтық деңгейге жетіп, 4 миллиард долларды құрады. Ал осыған дейін Қазақстанға салынған ресейлік инвестицияның жалпы көлемі, біздің мәліметіміз бойынша, 27 миллиард доллардан асты. Өз кезегінде Қазақстан Ресейге 9 миллиардқа жуық инвестиция құйды. Елімізде Ресей капиталының үлесі бар 20 мыңнан астам компания жұмыс істейді. Олар мыңдаған жұмыс орнын ашып, экономикамыздың қарқынды өсуіне зор үлес қосып келеді. Осы қомақты көрсеткіштерден өзара ынтымақтастық деңгейі қаншалықты жоғары екенін аңғаруға болады. Біз мұнымен тоқтамай, үнемі алға ұмтылып, сауда және инвестиция көлемін ұлғайта беруге тиіспіз деп санаймын, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев форумның тарихи-мәдени мұраға бай, индустриялық әлеуеті зор Орал қаласында ұйымдастырылуының символдық мәні бар екеніне назар аударды. Орал шаһары ғасырлар бойы халықтарымыздың бірлігін бекемдеуге дәнекер болып келеді.

– Форум тақырыбының мәні ерекше. Өйткені жұмысшы мамандық иелері шын мәнінде елдеріміздің экономикалық өрлеуіне үлкен үлес қосады. Биыл Қазақстанда «Жұмысшы мамандықтары жылы» болып жарияланды. Көп ұзамай бұл бастаманы қорытындылаймыз. Жұмысшы мамандарды жан-жақты қолдауға, олардың қоғамдағы беделін арттыруға және кәсіптік білім беру жүйесін реформалауға бағыт алдық. Аталған бағыттарға дәйекті түрде инвестиция салатын елдер инновация мен орнықты дамуда көш бастайтынын әлемдік тәжірибе көрсетіп отыр. Жасанды интеллект технологиясының кеңінен енуі, өндірістік процесті жаппай цифрландыру және автоматтандыру жаһандық еңбек нарығын қазірдің өзінде түбегейлі өзгерте бастағанына куәміз. Өркениет көші еңбеккерлерді түрлі интеллектуалдық жүйелер мен цифрлық платформаларды басқара білуге міндеттейді, – деді Мемлекет басшысы.

Президент мамандардың жоғары біліктілігі мен заманауи дағдыларды меңгеруі Қазақстанда, сондай-ақ Ресейде өнеркәсіп өсіміне және технологиялық жаңғыруға негіз болып отырғанына тоқталды. Мұны қазақстандықтар да, ресейліктер де жақсы біледі.

– Жақында елімізде техникалық және кәсіптік білім беру жүйесіне жасанды интеллектіні енгізудің тұжырымдамалық негізі бекітілді. Ең озық технологияларды пайдалану машина жасау, энергетика, агроөнеркәсіп кешені және экономиканың басқа да салаларына кадр даярлаудың маңызды бөлігіне айналды. Қазақстан «Росатом» бастаған халықаралық консорциумның қатысуымен бірінші атом электр стансасының құрылысына кірісті. Технологиялық әрі ғылыми тұрғыдан күрделі бұл жобаны табысты жүзеге асыру жоғары санатты кәсіби мамандарға тікелей байланысты. АЭС құрылысына алты мыңға жуық жұмысшы және үш мыңнан астам орта буын маманы жұмылдырылады. Сонымен қатар бейінді мамандарға сұраныс жоғары болатыны сөзсіз. Атом саласындағы кадр әлеуетін күшейту Қазақстан үшін аса маңызды сипатқа ие. Біз бұл мәселені шешуде ресейлік жоғары оқу орындарымен ынтымақтастыққа ерекше мән береміз. 2022 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ жанынан «МИФИ» Ұлттық ядролық зерттеу университеті филиалының ашылуы – соның айқын дәлелі. Жақында МИФИ ректорын қабылдап, оның өтінішімен оқытушылардың және ғалымдардың жұмыс жағдайын жақсарту жөнінде тапсырма бердім, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы елдеріміздің білім саласындағы ынтымақтастығы туралы сөз қозғай отырып, қазақтың ұлы ойшылының ұлағатты сөзін мысалға келтірді.

– Ұлы Абай: «Орыстың ғылымы, өнері – дүниенің кілті, оны білгенге дүние арзанырақ түседі» деп жазған болатын. Әрине, қазір заман басқа. Бірақ ұлы Абайдың сөзі әлі де өзекті. Ресейдің жоғары оқу орындары, Ресейдің ғылымы әлемдік ғылым-білім прогресінде көптеген көрсеткіш бойынша көш бастап келеді. Ресейдің жоғары оқу орындары Қазақстандағы университеттердің көпшілігімен серіктестік орнатқан. Бұл оң үрдісті қолдаймыз. Екі елдің жоғары оқу орындары арасында қос дипломды бағдарламаны және бірлескен ғылыми-білім беру жобаларын жүзеге асыруды қарастыратын 1453 келісімшарт жасалған. Қазақстанда Ресей университеттерінің тоғыз филиалы табысты қызмет істеп жатыр. Онда төрт мыңға жуық студент білім алады. Әсіресе, құрметті Владимир Владимирович, сонау 2001 жылы Сіздің тікелей араласуыңызбен ашылған Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің филиалын айрықша атап өтуге болады. Сонымен қатар Астанада Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтының бөлімшесі жұмысын бастады. Ресейде Қазақстан университетінің алғашқы өкілдігінің ашылуы біз үшін елеулі уақиға болды. Достоевский атындағы Омбы мемлекеттік университетінің базасында әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филиалы жемісті жұмыс істей бастады, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев техникалық және кәсіптік білім беруде ауқымды трансформация жүргізіліп жатқанын айтты.

– Инновациялық басқару, цифрландыру және интернационалдандыру қағидаттары негізінде 2025-2027 жылдарға арналған жоспар қабылданды. Колледждер теорияны практикамен, ал білім беру үдерісін өндіріспен ұштастыратын кәсіби мамандар ұстаханасына айналуы қажет. Сондықтан дуальды оқыту үлгісін белсенді дамытуды қолға алдық. Қазіргі таңда 100 мыңнан астам студент 18 мың кәсіпорынның базасында өндірістік тәжірибеден өтіп жатыр. Төрт мыңнан аса компания 600 колледжге қамқорлық көрсетеді. Олар студенттердің өндірістік тәжірибеден өтіп, шыңдалуына, оқу орнындағы құрал-жабдықтарды жаңғыртуға атсалысады, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Содан соң Президент форум қатысушыларына елімізде ақысыз негізде техникалық және кәсіптік білім беру жобасы іске асырылып жатқанын жеткізді. Бұдан бөлек, жұмысқа орналасуға кепілдік бере отырып, маман даярлау механизмі енгізілді.

– Сонымен қатар кәсіби бағдарлау жұмыстары жүргізілуде. Жастар колледжде оқуды шын мәнінде сұранысқа ие мамандықты меңгеру жолындағы алғашқы саналы қадам ретінде қабылдауға тиіс. Педагогтердің қоғамдағы мәртебесі мен біліктілігін арттыруға айрықша көңіл бөлінеді. Техникалық және кәсіптік білім беруді интернационалдандыру аясында халықаралық стандарттар енгізіліп, шетелдік менеджерді тарту және академиялық ұтқырлықты дамыту қолға алынды. Қазақстандағы 60-тан астам колледж 30 елдегі серіктестерімен ынтымақтастық орнатты. Ал тоғыз колледжіміз Ресей колледждерімен және кәсіпорындарымен табысты жұмыс істеп жатыр, – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет тарапынан жұмысшы мамандықтардың беделін арттыру және қоғамда жаңа еңбек мәдениетін қалыптастыру, сондай-ақ еңбек адамдарын құрметтеу үшін тиісті шаралар қабылданып жатқанына назар аударды.

– Біздің түпкі мақсатымыз – еңбеккерлерді табысты адамдардың үлгісі ретінде дәріптеу. Бұл жүздеген мың азаматты ынталандырады. Қазақстан мен Ресей өзара ынтымақтастықтың аса маңызды бағыты саналатын кадр даярлау ісіндегі серіктестікті дәйекті түрде тереңдетіп келеді. Білім беру және өндіріс саласындағы байланыстарды жандандыру маман даярлау сапасын жетілдіріп, озық технологияларды енгізу үдерісін үдете түсеріне сенімдімін. Бұл орайда өңірлер елеулі рөл атқарады. Өйткені ортақ күш-жігерді талап ететін бұл сала, түптеп келгенде, азаматтарымыздың әл-ауқатын арттырады, – деді Президент.

Мемлекет басшысы сөзін қорытындылай келе, Қазақстан мен Ресей – өзара сенімді, уақыт тезінен өткен стратегиялық серіктестер әрі одақтастар екенін атап өтті.

– Біздің елдеріміздің тарихи тамыры, өткені мен құндылықтары ортақ. Қос халықтың достығы – тағдырдың жазуы. Барлық деңгейде сенімді диалог жүргізудің арқасында Қазақстан-Ресей ынтымақтастығының мән-мазмұны ұдайы толығып келеді. Екі елге ортақ әлемдегі ең ұзын құрлық арқылы өтетін шекара – халықтарымыздың мәңгілік достығы мен тату көршілік қарым-қатынасының айғағы. Орайлы сәтті пайдаланып, Форум қызметіне және барлық салада ынтымақтастықты нығайтуға әрдайым назар аударып, қолдау көрсеткені үшін Ресей Президентіне алғыс айтамын. Бірге күш-жігер жұмылдыру арқылы алға қойған мақсаттарымызға жететінімізге сенімдімін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Өз кезегінде Ресей Президенті Оралда өтіп жатқан форум аясында өңірлер арасында ондаған жаңа келісім мен меморандумға, коммерциялық келісімшартқа қол қойылғанын атап өтті. Бұл Ресей мен Қазақстан аймақтарының тығыз ынтымақтастықты дәйекті түрде нығайтуға ниетті екенін көрсетеді.

– Келесі форум 2026 жылы Қазан қаласында ұйымдастырылады. Біз Қазақстан делегациясын осы шараға қатысуға шақырамыз. Екі ел аймақтарының білім беру мен кадр даярлау салаларында ғана емес, экономикалық және әлеуметтік өмірдің басқа да бағыттарында ықпалдастық орнатуына мүмкіндік мол. Ресей мен Қазақстанның өңірлері бұрынғыдай жұмылып жұмыс атқаратынына сенімім кәміл. Бұл ретте өңірлеріміз тікелей, сондай-ақ түрлі деңгейде жолға қойылған кең ауқымды байланыстарға арқа сүйеп, Ресей мен Қазақстанның серіктестік және одақтастық қатынастарын одан әрі өркендетуге салмақты үлес қоса алады, – деді Владимир Путин.