Ерлан Кошанов выступил на форуме парламентариев «Центральная Азия - Республика Корея»

Ташкент, 16 желтоқсан. Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов бастаған Қазақстан Парламентінің делегациясы Ташкент қаласында Орталық Азия мемлекеттері және Корея Республикасының парламенттері спикерлерінің үшінші кездесуіне қатысты. 2023 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан іс-шара парламентаралық диалог пен Орталық Азия елдері арасындағы өзара іс-әрекетті нығайтудың тиімді алаңына айналып отыр.

«Адами қадір-қасиет, әлеуметтік әділдік пен қоршаған ортаны қорғау жолындағы ынтымақтастық» тақырыбында өткен пленарлық сессияда сөз сөйлеген Мәжіліс төрағасы ұсынылған күн тәртібінің өзектілігін атап өтті. – Бүгінгі кездесудің тақырыбы – Қазақстан үшін өте жақын әрі маңызды. Адами қадір-қасиет, әлеуметтік әділдік пен қоршаған ортаны қорғау елімізде іске асып жатқан реформалармен толық үндесіп, біте-қайнасып жатыр.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың әр бастамасының негізінде осы мызғымас принциптер тұр. Әділеттілік идеясы – ұлттық идеологиямызға айналды. Өз кезегінде, бұл қағидалар – аймағымыздағы, тіпті әлемдегі тұрақты даму мен қауіпсіздіктің кепілі. Сондықтан бұл кездесу «Орталық Азия – Корея Республикасы» форумының күн тәртібін жаңа маңызды бағыттарымен кеңейте түсті, – деді Ерлан Қошанов. Мәжіліс спикерінің пікірінше, адамның қадір-қасиетіне құрметпен қарау – Ұлы Жібек жолы бойындағы халықтарымызға ежелден тән қасиет.

Орталық Азия өзге халықтардың мәдениетіне, дініне және дәстүріне гуманизммен қарап, ашықтықтың үлгісін көрсетіп келеді. Тарихтағы ең тауқыметті кезеңдерде бұл жерге тұтас этностар жер аударылды. Соның ішінде шамамен 80 жыл бұрын корей халқы пана тапты. Қазіргі алмағайып заманда осы қасиеттерді сақтап, оны келер ұрпақтың бойына сіңіру қажет. Сонда ғана олар кибербуллинг, құмар ойындар мен нашақорлық сияқты кеселдерге бірге төтеп бере алады. Қазақстан Президенті Орталық Азияның ең маңызды және ең құнды ресурсы білімді жас ұрпақ екенін талай рет атап өтті.

Сондықтан жас буынға ерекше көңіл бөліп, ғылым, білім және мәдениет салаларындағы ынтымақтастықты кеңейту арқылы олардың дамуына барлық жағдай жасау керек. Мысал ретінде Қызылорда қаласында ашылған Сеул ұлттық ғылым және технология университетінің Жасанды интеллект институты мен Түркістан қаласында ашылған Усонг университетінің филиалын айтуға болады. Ол тұтас Орталық Азия жастары үшін жаңа мүмкіндіктерге жол ашады. Әлеуметтік әділдік туралы айта келе, Ерлан Қошанов бұл Қазақстанның мемлекеттік саясатының негізгі қағидаты екеніне назар аударды.

Аталған принцип заңнамалық деңгейде барлық азамат үшін тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету, халықтың әл-ауқатын арттыру арқылы кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Сондай-ақ ол әлеуметтік маңызы бар барлық салада, соның ішінде Корея әлемде көшбасшы болып саналатын денсаулық сақтау мен фармацевтика бағыттарында тәжірибе алмасуды кеңейтуге және ынтымақтастықты тереңдетуге шақырды. Мәжіліс төрағасы өз баяндамасында цифрландыру мен жасанды интеллект мәселелеріне де ерекше көңіл бөлді.

Ол форумға қатысушыларға Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстанды үш жыл ішінде цифрлық мемлекетке айналдыру жөніндегі стратегиялық мақсаты туралы айтып, соған жетуге бағытталған ауқымды бағдарлама жайлы мәлімет берді. Атап айтқанда, Жасанды интеллект туралы заң қабылданды, Цифрлық кодекс бойынша жұмыс аяқталуға жақын. Халықаралық жасанды интеллект орталығы ашылып, Орталық Азиядағы ең қуатты суперкомпьютер іске қосылды. Бұл корейлік әріптестермен бірлесіп жұмыс істеуге жақсы негіз болып отыр.

Ерлан Қошанов форумға қатысушыларды Біріккен Ұлттар Ұйымының Азия және Тынық мұхиты үшін Экономикалық және әлеуметтік комиссиясы аясында Тұрақты даму үшін цифрлық шешімдер орталығын құру жөнінде Қазақстанның бастамасын қолдауға шақырды. Мәжіліс спикері экологиялық күн тәртібінің маңыздылығына тоқталып, өңірдегі бірқатар өзекті сын-қатерді ортаға салды. Олардың қатарында Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі, Аралдың тартылуы салдары және су ресурстарының тапшылығы бар.

Бұл орайда Мәжіліс төрағасы парламенттер арасындағы экология мәселелері бойынша өзара байланысты күшейтіп, бірлескен ғылыми зерттеулерді көбейту қажеттігін атап өтті. Корей ғалымдарының қатысуымен жүзеге асырылған Арал теңізінің құрғаған түбіне сексеуіл отырғызу – үлгі боларлық жобаның бірі. Сондай-ақ Кореяның теңіз ормандарын құру тәжірибесі де үлкен қызығушылық тудырады. Мәжіліс спикері әріптестерін 2026 жылы Астанада жоспарланып отырған Өңірлік экологиялық саммитте қоршаған ортаны қорғау мәселелеріне жаңа әрі батыл шешімдер ұсынуға шақырды.

Осы ретте БҰҰ аясындағ ы Халықаралық су ұйымының қызметі үшін де жаңа көкжиектерге жол ашылады. Аталған ұйымды құру идеясын Қазақстан Президенті жуырда ғана Ашхабадта өткен халықаралық форумда көтерген болатын. Ерлан Қошанов Қазақстан мен Өзбекстанда атом электр стан с аларын салудың басталуына байланысты ашылып жатқан жаңа экологиялық перспективаларға егжей-тегжейлі тоқталды. Бұл стан с алар таза энергия алу мен «жасыл» технологияларды дамытудың сенімді көзіне айналады, зиянды шығарындыларды едәуір азайтып, өңірдің энергетикалық дербестігін нығайтады.

Сондай-ақ Палата спикері экологиялық мәдениетті қоғам санасына сіңіруге арналған отандық тәжірибе – «Таза Қазақстан» қозғалысын да тілге тиек етті. Сонымен қатар Ерлан Қошанов Орталық Азия елдері мен Оңтүстік Корея арасындағы сауда-экономикалық қатынастардың оң қарқынын атап өтіп, сирек кездесетін металдар өндіру мен қайта өңдеуде, ауыл шаруашылығы, көлік пен логистика салаларында әріптестікті кеңейтуге зор мүмкіндіктер бар екеніне мән берді.

Форумның күн тәртібін әрі қарай талқылау экономикалық ынтымақтастық, цифрлық трансформация және өнеркәсіп мәселелеріне, сондай-ақ орнықты дамуды қамтамасыз ету мен қоршаған ортаны қорғауға арналған екі панельдік сессия аясында жалғасты. Бұдан бөлек, форумға қатысушы елдердің парламенттеріндегі талдау орталықтары мен ғылыми қауымдастықтардың өкілдерінің кездесуі өтті. Іс-шара қорытындысы бойынша парламентарийлер Бірлескен декларация қабылдады.

Форум аясында Ерлан Қошанов Корея Республикасы Ұлттық Ассамблеясының төрағасы У Вон Шикпен, Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі Сенатының төрайымы Танзила Нарбаевамен және Өзбекстан Республикасы Олий Мажлисі Заң шығару палатасының спикері Нуриддин Исмоиловпен парламентаралық ынтымақтастық мәселелерін талқылады. Сонымен бірге форумға қатысушылар Ташкенттегі Ислам өркениеті орталығына барды. Орталық Азия мемлекеттері және Корея Республикасының парламенттері спикерлерінің төртінші кездесуін 2026 жылы Қазақстанда өткізу жоспарланып отыр.

Мәжілістің Баспасөз қызметі. Суретті түсірген Ж. Жұмабеков

Tashkent, December 16. A delegation of the Parliament of Kazakhstan headed by the Chairman of the Mazhilis Yerlan Koshanov took part in the Third Meeting of the Chairmen of Parliaments of Central Asian states and the Republic of Korea, held in Tashkent. The event has been held annually starting from 2023 and has become an effective platform for inter-parliamentary dialogue and strengthening Central Asian interaction.

Speaking at the plenary session «Cooperation for the sake of human dignity, social justice and environmental protection», the Chairman of the Mazhilis emphasized the relevance and significance of the proposed agenda. - Protection of human dignity, social justice and environmental protection are fully consistent and intertwined with the reforms being carried out in our country. These unshakable principles lie at the basis of every initiative of President Kassym-Jomart Tokayev. The idea of justice has become our national ideology.

In turn, these principles are a guarantee of sustainable development and security in our region and in the world. Thus, this meeting further expanded the agenda of the Forum «Central Asia – Republic of Korea», including new important directions in it», – noted Yerlan Koshanov. In the opinion of the Mazhilis Speaker, respect for human dignity has been inherent in the residents of our region, which was the heart of the Great Silk Road, since time immemorial.

Central Asia is an example of humanism and openness to cultures, religions and traditions of other peoples. In difficult times, entire ethnic groups found shelter and a home here, including Koreans deported to these places almost 80 years ago. Today it is important to preserve these values and transmit them to the youth so that they can jointly withstand modern threats, among which are cyberbullying, gambling and drug addiction.

The President of Kazakhstan has repeatedly emphasized that educated youth is the main resource of the region, and it is important to create all conditions for its development, expanding cooperation in science, education and culture. An example can be the creation of the Artificial Intelligence Institute of the Seoul National University of Science and Technology in the city of Kyzylorda and a branch of Woosong University in the city of Turkestan. This opens new opportunities for young people of all Central Asia.

Speaking about social justice , Yerlan Koshanov emphasized that this is a basic postulate of Kazakhstan's state policy, which is consistently implemented at the legislative level, ensuring equal opportunities and increasing well-being for all citizens. He also called for expanding the exchange of experience and deepening cooperation in all socially significant spheres, including healthcare and pharmaceuticals, where Korea is a recognized world leader.

The Mazhilis Speaker paid separate attention in his report to issues of digitalization and artificial intelligence . He told forum participants about the strategic goal of President Kassym-Jomart Tokayev – to transform Kazakhstan into a full-fledged digital state within three years and informed about the implementation of a large-scale program to achieve it.

Thus, the Law on Artificial Intelligence was adopted, work on the Digital Code is being completed, the International AI Center was opened and the most powerful supercomputer in Central Asia was launched. This is a good reserve for joint work with Korean colleagues. Yerlan Koshanov called on forum participants to support the initiative of Kazakhstan on creating a Center for Digital Solutions for Sustainable Development within the framework of the UN Economic and Social Commission for Asia and the Pacific.

Speaking about the relevance of the environmental agenda, Yerlan Koshanov outlined existing challenges in the region, including the shallowing of the Caspian Sea, consequences of the drying up of the Aral Sea and shortage of water resources. In this regard, the Mazhilis Speaker emphasized the necessity of expanding inter-parliamentary interaction and joint scientific research on ecological issues. The results of the project on planting saxaul on the dried-up bottom of the Aral Sea, implemented with the participation of Korean scientists, are indicative.

The experience of Korea in creating marine forests is also of great interest. The Mazhilis Speaker called on colleagues to propose new and bold solutions to environmental problems at the upcoming Regional Environmental Summit, scheduled in Astana for 2026. In this paradigm, great horizons also open up for the activity of the International Water Organization under the auspices of the United Nations, the idea of creating which was put forward by the President of Kazakhstan at the recent international forum in Ashgabat.

Also, Yerlan Koshanov dwelt in detail on the great environmental prospects opening up in connection with the start of construction of nuclear power plants by Kazakhstan and Uzbekistan. They will become a reliable source for obtaining clean energy and developing «green» technologies, significantly reducing harmful emissions and strengthening the energy independence of the region. He drew attention to the Kazakhstan experience of instilling ecological culture in society – the movement «Taza Qazaqstan» .

In addition, the Mazhilis Speaker noted the positive dynamics of trade-economic relations of Central Asian countries and the Republic of Korea, as well as great opportunities for expanding cooperation in the production and processing of rare earth metals, agriculture, transport and logistics. Further discussion of the forum agenda continued within the framework of two panel sessions – on issues of economic cooperation, digital transformation and industry, as well as on ensuring sustainable development and environmental protection.

In addition, a meeting of representatives of analytical centers and scientific circles of parliaments of the forum participating countries took place. Based on the results of the event, parliamentarians adopted a Joint Declaration.

On the sidelines of the forum, Yerlan Koshanov discussed issues of inter-parliamentary cooperation with the Chairman of the National Assembly of the Republic of Korea Woo Won-shik, the Chairman of the Senate of the Oliy Majlis of the Republic of Uzbekistan Tanzila Narbayeva and the Speaker of the Legislative Chamber of the Oliy Majlis of the Republic of Uzbekistan Nuriddin Ismoilov. Within the framework of the cultural program, forum participants visited the new Center of Islamic Civilization in Tashkent.

The fourth meeting of the Chairmen of Parliaments of Central Asian countries and the Republic of Korea is planned for 2026 in Kazakhstan. Mazhilis Press Service. Photo by Zh. Zhumabekov a