«Чистый уголь» и автоматизированная система мониторинга эмиссий: Олжас Бектенов провел заседание Совета по «зеленой экономике»
«Таза көмір» және эмиссияларға мониторинг жүргізудің автоматтандырылған жүйесі: Олжас Бектенов «Жасыл экономика» жөніндегі кеңестің отырысын өткізді
Рабочий вывод
Что важно в документе
Поручено обеспечить применение чистых технологий при строительстве ТЭЦ в Кокшетау, Семее и Усть-Каменогорске.
Минэнерго поручено изучить технологии ИИ и отечественные цифровые решения для энергосектора.
Поручена инвентаризация промышленных отходов и их вовлечение во вторичный оборот.
19 Декабрь 2025, 13:27 «Чистый уголь» и автоматизированная система мониторинга эмиссий: Олжас Бектенов провел заседание Совета по «зеленой экономике» Под председательством Премьер-министра Олжаса Бектенова состоялось заседание Совета по переходу к «зеленой экономике» при Президенте Республики Казахстан. Участие приняли руководство министерств экологии и природных ресурсов, энергетики, акимы Павлодарской области и города Алматы, руководители крупных энергетических предприятий и представители экспертной общественности. Внимание уделено реализации поручений Главы государства по модернизации энергетической отрасли с переходом на наилучшие доступные техники и поэтапным внедрением отчетности устойчивого развития (ESG). Министр экологии и природных ресурсов Ерлан Нысанбаев доложил, что порядка 39% от общих выбросов загрязняющих веществ в РК дают предприятия энергетической отрасли. В разрезе регионов большая часть выбросов приходится на Павлодарскую область, где основными загрязнителями являются Экибастузские ГРЭС-1 и ГРЭС-2. Кроме того, в городе Алматы сохраняется высокий уровень загрязнения воздуха. О проводимой работе по сокращению эмиссий заслушаны доклады руководителей ТОО «Экибастузская ГРЭС-1 им. Булата Нуржанова», АО «Станция Экибастузская ГРЭС-2», АО «Алматинские электрические станции». В целях соблюдения принципов устойчивого развития на трех объектах внедряется автоматизированная система мониторинга (АСМ) эмиссий. Данные передаются в Минэкологии в режиме реального времени. Полное подключение планируется в 2026 году. Вице-министр энергетики Сунгат Есимханов проинформировал об исполнении поручений Президента по использованию технологий «чистого угля». Так, наряду с модернизацией действующих объектов, ужесточены требования к новым запускаемым предприятиям, которые, согласно нормам Экологического кодекса, будут работать уже с учетом более строгих экологических стандартов. «Президентом поставлены задачи по улучшению экологической обстановки в стране. В Концепции по переходу к «зеленой экономике» определены ключевые индикаторы по снижению загрязнения воздуха и переработке промышленных отходов. Вопрос стоит в правильной реализации тех задач, которые уже закреплены в стратегических документах. Это прямая задача всех ответственных госорганов и организаций. Каждое предприятие должно работать над сокращением эмиссий в окружающую среду и переработкой золошлаковых отходов», — отметил Олжас Бектенов. Кроме того, Главой государства перед Правительством поставлена задача по коренной модернизации энергетической отрасли. «Нужно ускоренно переходить на современные технологии «чистого угля». Это повысит эффективность работы угольных электростанций и снизит выбросы в окружающую среду. От угольной генерации мы не можем отойти – это объективная реальность, тем более с нашими запасами. Поэтому мы будем это использовать. При этом все энергопроизводящие мощности на угле должны соответствовать современным требованиям. Новые технологии дают практически нулевые выбросы при сжигании. Результатом каждой модернизации на энергоисточниках должно стать соответствие требованиям по минимальным выбросам. К этому надо стремиться и не отходить от этой генеральной линии. У нас впереди большие проекты по строительству трех ТЭЦ, по новым энергоблокам в Экибастузе, поэтому все эти новые проекты однозначно будут реализовываться по совершенно новым требованиям, с нулевыми выбросами», — подчеркнул Премьер-министр. С вопросами и предложениями выступили представители общественных организаций исполнительный директор Казахстанской ассоциации по управлению отходами «KazWaste» Вера Мустафина, директор Научно-образовательного центра «Зеленая Академия» Бахыт Есекина председатель правления ОЮЛ «Ассоциация экологических организаций Казахстана» Айгуль Соловьева. По итогам совещания Премьер-министр Олжас Бектенов поручил принять меры по ускоренному переходу на современные технологии «чистого угля». При реализации проектов по строительству тепловых электроцентралей в г. Кокшетау, Семей и Усть-Каменогорск должно быть обеспечено только применение чистых технологий. В части цифровизации энергосектора Министерству энергетики поручено изучить передовые технологии ИИ, а также имеющиеся отечественные цифровые решения для применения в отрасли. Кроме того, поручено провести инвентаризацию всех промышленных отходов с последующим вовлечением всех отходов во вторичный оборот путем внедрения современных технологий переработки и утилизации. На сегодня для снижения негативного влияния на окружающую среду ТОП-50 крупных компаний РК начали процедуру получения комплексных экологических разрешений на основе внедрения наилучших доступных технологий. Реализуются соответствующие дорожные карты. Предприятия ТОО «Экибастузская ГРЭС-1 им. Булата Нуржанова», АО «Станция Экибастузская ГРЭС-2» и АО «Алматинские электрические станции» реализуют утвержденные Минэнерго дорожные карты, предусматривающие поэтапную модернизацию газоочистных систем, обновление электрофильтров, снижение выбросов оксида азота, серы и пыли, а также переход на более экологичные технологические решения, что подтверждает ориентир на устойчивое развитие и переход к более чистой энергетике. На Экибастузскую ГРЭС-1 приходится 34% всех выбросов Павлодарской области. На ряде энергоблоков проведен капитальный ремонт электростатических фильтров, что позволило снизить концентрацию пыли с 400 мг/нм3, до 350 мг/нм3. Кроме того, за 2023–2025 гг. в санитарно-защитной зоне высажено около 23 тыс. саженцев, рекультивировано порядка 250 га золоотвала. За этот период общий объем инвестиций в меры по защите окружающей среды составил порядка 5 млрд тенге. Также 8,8% выбросов в регионе формирует Экибастузская ГРЭС-2. Модернизация систем аспирации снизила выбросы на 2,57 тыс. тонн. Применение микроимпульсной технологии дополнительно позволит снизить концентрацию выбросов пыли. Также реализуется комплекс мер – пылеподавление золоотвалов, переработка сухой золы, озеленение и уход за зелеными насаждениями на территории промплощадки и поселка Солнечный. Объем запланированных инвестиций на 2025-2027 годы составляет 8,1 млрд тенге. В общей доле выбросов загрязняющих веществ от промышленных предприятий города Алматы 83% занимает АО «Алматинские электрические станции». АлЭС реализует масштабную экологическую трансформацию — переход на газ. Это позволит снизить выбросы на ТЭЦ-2 на 93%, а на ТЭЦ-3 — на 88%. При этом полностью будут исключены выбросы пыли и оксидов серы, снизятся выбросы оксидов азота с 680 мг/нм3 до 35 мг/нм3 . Аналогичная работа по модернизации и переводу на газ со снижением выбросов вредных веществ проводится на ТЭЦ-3. В результате здесь также будут полностью исключены выбросы пыли, оксидов серы и сокращены выбросы оксида азота. За последние два года затраты предприятия на охрану окружающей среды составили порядка 3,2 млрд тенге. С вопросами и предложениями выступили представители общественных организаций. Исполнительный директор Казахстанской ассоциации по управлению отходами «KazWaste» Вера Мустафина подняла вопрос утилизации опасных отходов. Директор Научно-образовательного центра «Зеленая Академия» Бахыт Есекина инициировала дополнительные критерии для деятельности предприятий в декарбонизации. Также ею было предложено усилить взаимодействие с международными организациями для привлечения климатического финансирования на снижение выбросов и достижение углеродной нейтральности. Председатель правления ОЮЛ «Ассоциация экологических организаций Казахстана» Айгуль Соловьева призвала предприятия активизировать работу по борьбе с парниковым эффектом, внедрению ESG-принципов и снижению углеродного следа. Отмечено, что в городе Алматы уровень экологических стандартов сопоставим с европейскими показателями, что связано с высокой вовлеченностью граждан и развитием корпоративной социальной ответственности. В то же время отмечена необходимость усиления работы на отдельных теплоэнергетических объектах, входящих в группу «Самрук-Казына», и детальной проработки внедрения технологических решений. #Олжас Бектенов #Премьер-министр РК #Зеленая экономика #Поручение Президента Оставайтесь в курсе событий Премьер-министра и Правительства Казахстана — подписывайтесь на официальный Telegram-канал Подписаться
19 Желтоқсан 2025, 13:27
Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы «Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңестің отырысы өтті. Оған Экология және табиғи ресурстар, Энергетика министрліктерінің, Павлодар облысының және Алматы қаласының әкімдері, ірі энергетикалық кәсіпорындардың басшылары мен сарапшылар қоғамының өкілдері қатысты.
Мемлекет басшысының энергетика саласын жаңғырту бойынша «ең үздік қолжетімді техникаларға» көшу және орнықты даму есептілігін (ESG) кезең-кезеңімен енгізу жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыруға назар аударылды.
Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев Қазақстанның энергетика саласына ластаушы заттардың жалпы көлемінің жыл сайынғы шамамен 39%-ы тиесілі екенін баяндады. Өңірлер арасында ластаушы заттар көлемінің басым бөлігі Павлодар облысына тиесілі, ондағы негізгі ластаушылар – Екібастұз ГРЭС-1 және ГРЭС-2. Сонымен қатар, Алматы қаласында да ауаның ластануының жоғары деңгейі сақталып отыр.
Эмиссияларды қысқарту мәселелері бойынша «Болат Нұржанов атындағы Екібастұз ГРЭС-1» ЖШС, «Екібастұз ГРЭС-2 стансасы» АҚ және «Алматы электр стансалары» АҚ басшылары тыңдалды. Орнықты даму қағидаттарын сақтау мақсатында үш нысанда эмиссияларға мониторинг жүргізудің автоматтандырылған жүйесі (МЖАЖ) енгізіледі. Деректер Экология министрлігіне нақты уақыт режимінде беріледі. Толық қосылу 2026 жылға жоспарланған.
Энергетика вице-министрі Сұңғат Есімханов Президенттің «таза көмір» технологияларын пайдалану жөніндегі тапсырмаларының орындалуы туралы хабардар етті. Мәселен, жүргізіліп жатқан жаңғырту шеңберінде жаңа кәсіпорындар неғұрлым қатаң экологиялық стандарттар мен талаптар негізінде жұмыс істеуде.
«Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздегі экологиялық жағдайды жақсарту бойынша міндеттер қойды. Біз "Жасыл экономикаға" көшу тұжырымдамасын дәйекті түрде жүзеге асырып келеміз, онда ауаның ластануын азайту және өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу бойынша негізгі индикаторлар айқындалған. Оларға қол жеткізу – барлық жауапты мемлекеттік органдар мен ұйымдардың тікелей міндеті. Өз кезегінде кәсіпорындар қоршаған ортаға эмиссияларды қысқартуды және күл-қоқыс қалдықтарын қайта өңдеуді қамтамасыз етуі қажет» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.
Одан бөлек Мемлекет басшысы Үкіметтің алдына энергетика саласын түпкілікті жаңғырту міндетін қойды.
«"Таза көмірдің" заманауи технологияларына тез көшу керек. Бұл көмір электр стансаларының тиімділігін арттырады және қоршаған ортаға зиянды заттар бөлуді азайтады. Әсіресе біз осындай қорға ие бола тұра, көмір генерациясынан бас тарта алмаймыз, бұл – объективті шындық. Сондықтан оны қолдана беретініміз анық. Бұл ретте көмірден энергия өндіретін барлық қуат көздері заманауи талаптарға сай болуы тиіс. Жаңа технологиялар көмірді жағу кезінде зиянды қалдықтар көлемін барынша азайтуға мүмкіндік береді. Энергия көздерін жаңғыртудағы әрбір жұмыстың нәтижесі ластаушы заттарды ең аз бөлу талаптарына сәйкес болуға тиіс. Бұған ұмтылу керек және осы басты межеден ауытқымау қажет. Біздің алдымызда үш ЖЭО салу бойынша және Екібастұздағы жаңа энергоблоктар бойынша үлкен жобалар тұр. Бұл жаңа жобалардың барлығы зиянды қалдықтарды мүлдем шығармайтындай жаңа талаптар бойынша жүзеге асырылады» , — деп атап өтті Премьер-министр.
Жиында Қазақстанның «KazWaste» қалдықтарды басқару қауымдастығының атқарушы директоры Вера Мұстафина, «Жасыл Академия» ғылыми білім беру орталығының директоры Бақыт Есекина, «Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Айгүл Соловьева сынды қоғамдық ұйым өкілдері сұрақтар қойып, ұсыныстарын айтты.
Жиын қорытындысы бойынша Олжас Бектенов заманауи «таза көмір» технологияларына жедел көшуге қатысты шара қабылдауға тапсырма берді. Көкшетау, Семей және Өскемен қалаларында жылу электр орталықтарын салу жобаларын жүзеге асыру кезінде тек қана таза технологиялар қолданылуы керек.
Энергетика министрлігіне энергетика секторын цифрландыру бөлігінде ЖИ-дің озық технологияларын, сондай-ақ салада қолдану үшін қолда бар отандық цифрлық шешімдерді зерделеу тапсырылды.
Бұдан басқа, қайта өңдеу мен кәдеге жаратудың заманауи технологияларын енгізу арқылы барлық қалдықтарды кейіннен қайталама айналымға тарта отырып, барлық өнеркәсіптік қалдықтарды түгендеуді жүргізу тапсырылды.
Қоршаған ортаға теріс әсерді азайту үшін Қазақстандағы ең ірі ТОП-50 компания «ең үздік қолжетімді технологияларды» енгізу негізінде кешенді экологиялық рұқсаттар алу рәсімін бастады. Бүгінде тиісті жол карталары жүзеге асырылуда.
«Болат Нұржанов атындағы Екібастұз ГРЭС-1» ЖШС, «Екібастұз ГРЭС-2 стансасы» АҚ және «Алматы электр стансалары» АҚ-лардың кәсіпорындары Энергетика министрлігі бекіткен газ тазарту жүйелерін кезең-кезеңімен жаңғыртуды, электр сүзгілерін жаңартуды, азот тотығы, күкірт қалдықтары және шаң-тозаңды азайтуды, сондай-ақ орнықты дамуға және неғұрлым таза энергетикаға көшуге бағдарлауды растайтын анағұрлым экологиялық технологиялық шешімдерге көшуді көздейтін жол карталарын жүзеге асырады.
Павлодар облысындағы жалпы ластаушы заттар көлемінің 34%-ы Екібастұз ГРЭС-1 үлесінде. Бірқатар энергоблоктағы электростатикалық сүзгілер күрделі жөндеуден өтті, бұл шаң концентрациясын 400 мг/нм3-тен 350 мг/нм3-ке дейін төмендетуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар 2023–2025 жылдар аралығында санитариялық-қорғау аймағына 23 мыңға жуық көшет отырғызылып, 250 гектарға жуық күл үйіндісі сүріліп тасталды. Осы кезеңде қоршаған ортаны қорғау шараларына салынған инвестицияның жалпы көлемі шамамен 5 млрд теңгені құрады.
Сондай-ақ өңірдегі жалпы ластаушы заттар көлемінің 8,8%-ын Екібастұз ГРЭС-2 шығарады. Аспирация жүйелерін жаңғырту зиянды қалдықтары 2,57 мың тоннаға азайтты. Микроимпульстік технологияны қолдану шаң тозаңының қоюлығын сейілтуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ күл үйінділеріндегі шаң-тозаңды басу, құрғақ күлді өңдеу, Солнечный кенті мен өнеркәсіп алаңының аумағында жасыл желектерді күтіп-баптау сияқты бірқатар кешенді шара жүзеге асырылуда. 2025–2027 жылдарға жоспарланған инвестиция көлемі 8,1 млрд теңгені құрайды.
Алматы қаласының өнеркәсіп кәсіпорындарынан шығатын ластаушы заттардың 83%-ы «Алматы электр стансалары» АҚ үлесінде. АлЭС кең ауқымды экологиялық трансформацияны, яғни газға көшуді жүзеге асыруда. Бұл ЖЭО-2 шығаратын зиянды қалдықтар көлемін 93%-ға, ал ЖЭО-3 шығаратын ластаушы заттар көлемін 88%-ға азайтуға мүмкіндік береді. Бұл ретте шаң мен күкірт тотығының қалдықтары толығымен жойылады, азот тотықтары 680 мг/нм3-тен 35 мг/нм3-ке дейін төмендейді.
Зиянды заттар көлемін азайта отырып, жаңғырту және газға ауыстыру бойынша осындай жұмыс ЖЭО-3-те де жүргізіліп жатыр. Нәтижесінде мұнда шаң, күкірт тотығы сияқты ластаушы заттар толығымен жойылады және азот тотығы азаяды. Соңғы екі жылда кәсіпорынның қоршаған ортаны қорғауға жұмсаған шығындары шамамен 3,2 млрд теңгені құрады.
Қоғамдық ұйымдардың өкілдері сұрақтар қойып, ұсыныстарын айтты.
Қазақстанның «KazWaste» қалдықтарды басқару қауымдастығының атқарушы директоры Вера Мұстафина қауіпті қалдықтарды кәдеге жарату мәселесін көтерді.
«Жасыл Академия» ғылыми білім беру орталығының директоры Бақыт Есекина кәсіпорындардың декарбонизациядағы қызметі үшін қосымша критерилерге бастамашы болды. Сондай-ақ, ол ластаушы заттарды азайтуға және көміртегі бейтараптығына қол жеткізуге климаттық қаржыландыруды тарту үшін халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимылды күшейтуді ұсынды.
«Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Айгүл Соловьева кәсіпорындарды парниктік әсерге қарсы күрес, ESG-қағидаттарын енгізу және көміртегі ізін азайту жөніндегі жұмысты жандандыруға шақырды. Алматы қаласындағы экологиялық стандарттардың деңгейін еуропалық көрсеткіштермен салыстыруға болатыны атап өтілді, бұл азаматтардың араласуы жоғары деңгейде екенімен және корпоративтік әлеуметтік жауапкершіліктің жақсы дамығанымен байланысты. Сонымен қатар «Самұрық-Қазына» тобына кіретін жекелеген жылу энергетикалық нысандардағы жұмысты күшейту және технологиялық шешімдерді енгізуді егжей-тегжейлі пысықтау қажеттігі айтылды.
Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз