Автоматическое предзаполнение деклараций по НДС и «Цифровой НДС»: Олжас Бектенов провел совещание по налоговому администрированию
«Цифрлық ҚҚС» және ҚҚС бойынша декларацияны автоматты түрде алдын ала толтыру: Олжас Бектенов салықтық әкімшілендіру бойынша кеңес өткізді
Рабочий вывод
Что важно в документе
Поручено ускорить автоматическое предзаполнение деклараций по НДС на основе ЭСФ.
Упрощение администрирования и цифровые инструменты улучшат бизнес-климат и привлекут инвестиции.
Приоритет госорганов – сервисность, прозрачность и справедливость к налогоплательщикам.
23 Январь 2026, 12:30 Автоматическое предзаполнение деклараций по НДС и «Цифровой НДС»: Олжас Бектенов провел совещание по налоговому администрированию Премьер-министр Олжас Бектенов провел совещание по вопросам развития фискальной политики и цифровизации информационных систем Министерства финансов в рамках реализации поручений Главы государства Касым-Жомарта Токаева. Участие в совещании приняли руководители профильных ведомств и региональных департаментов госдоходов. Рассмотрены итоги исполнения доходной части государственного бюджета за 2025 год. По информации министра финансов Мади Такиева, план по доходам исполнен на 100,1%, в бюджет по итогам прошлого года поступило 24,6 трлн тенге. Со вступлением в силу с 1 января 2026 года нового Налогового кодекса 454 тыс. налогоплательщиков подтвердили осуществление деятельности по упрощенной декларации; 138 тыс. физических лиц зарегистрированы как самозанятые (из них 122 тыс. ранее не были зарегистрированы). На учет встали более 7 тыс. субъектов бизнеса – новых плательщиков НДС. Премьер-министр подчеркнул, что приоритетной задачей государственных органов является формирование сервисности, обеспечение прозрачности и справедливого подхода к налогоплательщикам. В этой связи руководителям департаментов госдоходов были обозначены главные принципы работы. «Справедливо, удобно и понятно. Именно таким должен быть процесс уплаты налогов. Сотрудники налоговой службы должны стать консультантами и партнерами бизнеса. Меры ответственности предусмотрены только для умышленно скрывающих доходы. Поэтому весь 2026 год будет переходным для малого и микробизнеса, не будут взыматься пени и штрафы за ошибки. Тогда этот год предприниматели смогут использовать для плавной адаптации к изменениям», — отметил Олжас Бектенов. О проводимой работе по внедрению новой цифровой архитектуры Комитета государственных доходов (КГД), переводу налогового и таможенного администрирования на микросервисную модель доложил вице-министр финансов Ержан Биржанов. В целях оптимизации фискальных процессов КГД введены в действие 5 современных цифровых платформ вместо предыдущих 12-ти устаревших информационных систем. Это позволило упростить процедуры налогообложения, создать благоприятные условия для добросовестного бизнеса и усилить контроль за нарушениями. С начала текущего года обработано порядка 500 тыс. заявлений по переходу на упрощенный режим налогообложения. 800 тыс. форм налоговой отчетности – уже в новых ИС органов госдоходов. Цифровые сервисы обслуживают порядка 1,7 млн субъектов бизнеса. В день систему посещают в среднем более 87 тыс. налогоплательщиков. Главные преимущества оптимизации — быстрая обработка налоговых документов с сокращением времени с 1 часа до 1 минуты, получение онлайн платежей, высокий уровень доступности системы и увеличение количества одновременных пользователей (с 100 тыс. до 250 тыс.). Внедрен форматно-логический контроль для поддержки и недопущения ошибок со стороны предпринимателей. С текущего года реализовано автоматическое предзаполнение деклараций по НДС, что упрощает выполнение обязательств для бизнеса. Для самозанятых статус присваивается автоматически через мобильное приложение e-Saluq Business. При этом новые цифровые инструменты используются не только для налогового и таможенного администрирования, но и для формирования статистики, мониторинга цен на продукты питания и социально значимые товары, потребностей в ГСМ по регионам, расчета пособий, выдачи субсидий, исключения неправомерных закупок квазигоссектора, деятельности правоохранительных органов и др. Единая аналитическая платформа Big Data объединила данные из 74 источников. В ней собраны все основные сведения о налогоплательщиках, включая информацию о недвижимости, транспорте, земельных участках, финансовых операциях и международных сделках в рамках валютного контроля и др. Аналитические инструменты обеспечили дополнительные поступления налогов и платежей на более 700 млрд тенге в 2025 году и повысили адресность контроля. Прозрачность по представленным налоговым декларациям и выписанным счетам-фактурам дает дополнительные инструменты выявления признаков применения незаконных схем. К примеру, посредством пилотного внедрения в Астане нового сервиса по отбору высокорисковых налогоплательщиков за нарушения кассовой дисциплины из 121 тыс. налогоплательщиков у 55,9 тыс. зафиксированы нарушения. Руководством Минфина были приведены конкретные примеры: ● В Астане владелец одного из заведений общепита попал в список рисковых налогоплательщиков в связи с несоответствием выбитых чеков количеству осуществленных заказов. По итогам предпринимателем признаны нарушения и представлена дополнительная декларация. ● В Мангистауской области анализ деятельности энергетической компании показал завышение стоимости закупленных трубопроводов предварительно на 16,9 млрд тенге. По данному факту возбуждено уголовное дело. ● Здесь же в Мангистау выявлен ряд существенных несоответствий у ТОО, свидетельствующих о создании схемы уклонения от уплаты налогов. В частности, большая часть ИП-поставщиков – контрагентов сдавала отчетность с IP-адреса самого ТОО, некоторые ИП являются работниками генерального заказчика и др. ● В Алматы установлено значительное завышение зарплаты в преддверии получения госконтрактов на строительство комфортных школ. Так, при строительстве одного из объектов зарплата руководителя ТОО увеличилась до 131,5 млн, что говорит о возможном намеренном увеличении затрат на строительство. По данному факту назначена проверка. В результате внедрения модуля биометрической идентификации в отношении налогоплательщиков, имеющих признаки выписки фиктивных электронных счетов-фактур, установлено 17,4 тыс. рисковых предприятий. Пресечена возможность незаконной выписки ЭСФ на 30 млрд тенге. Важным шагом является запуск модуля «Цифровой НДС» обеспечивающего прозрачный и контролируемый возврат НДС по цифровому тенге. «Валютный контроль» интегрирован с информационной системой Нацбанка для получения сведений о платежах, проводимых уполномоченными банками второго уровня. Модуль международных перелетов позволит проводить предварительный анализ пассажиропотока и устанавливать закономерности перемещения физлиц и товаров. Кроме того, на сегодня имеются международные интеграции в рамках ОЭСР (CRS) с 80 странами, США (FATCA) и СНГ (5 стран) по автоматическому обмену сведениями о доходах резидентов и имуществе за рубежом. По результатам принятых мер обеспечено поступление налогов на сумму порядка 6 млрд тенге. Отдельное внимание уделено проводимой работе по поэтапному внедрению информационной системы Keden с автоматизацией процессов, переходом на прозрачный и эффективный контроль. На сегодня в системе зарегистрировано 12 тыс. пользователей, выпущено 1,4 млн транзитных, 460 тыс. таможенных и порядка 1,1 млн пассажирских деклараций. Запуск Keden сократил сроки оформления транзитных деклараций с 30 до 10 минут, автоматизировал взаимодействие со смежными контролирующими службами. Всего за счет оцифрованной базы данных и проведенной аналитики в 2025 году в бюджет дополнительно начислено таможенных платежей на сумму 115 млрд тенге. По итогам совещания Премьер-министр Олжас Бектенов поручил госорганам держать на особом контроле проводимую работу по масштабной цифровизации. ● Министерству финансов поручено обеспечить качественное рассмотрение конструктивных предложений общественности и экспертов с внесением конкретных предложений. ● Территориальным департаментам государственных доходов – обеспечить надлежащую реализацию принятых реформ на местах, а также проведение системной разъяснительной работы для бизнеса и населения. ● Министерству искусственного интеллекта – обеспечить информационные системы Министерства финансов высокоскоростными каналами связи и серверными мощностями. ● Министерству финансов совместно с Министерством искусственного интеллекта – проработать вопрос обеспечения Комитета государственных доходов необходимыми вычислительными мощностями. ● Министерствам торговли, финансов и искусственного интеллекта до 1 июля текущего года расширить применение Национального каталога товаров на электронных торговых площадках и маркетплейсах, с дальнейшим получением ценовой информации по товарам. #Олжас Бектенов #Поручение Президента #Финансы #Цифровизация Оставайтесь в курсе событий Премьер-министра и Правительства Казахстана — подписывайтесь на официальный Telegram-канал Подписаться
23 Қаңтар 2026, 12:30
Премьер-министр Олжас Бектенов Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде Қаржы министрлігінің фискалдық саясатын дамыту және ақпараттық жүйелерді цифрландыру мәселелері жөнінде кеңес өткізді. Жиынға құзырлы ведомстволар мен өңірлік мемлекеттік кірістер департаменттерінің басшылары қатысты.
2025 жылға арналған мемлекеттік бюджет кірісінің орындалу қорытындылары қаралды. Қаржы министрі Мәди Такиевтің айтуынша, кірістер жоспары 100,1%-ға орындалып, өткен жылдың қорытындысы бойынша бюджетке 24,6 трлн теңге түсті.
2026 жылғы 1 қаңтардан бері жаңа Салық кодексінің күшіне енуімен 454 мың салық төлеуші оңайлатылған салық декларациясы бойынша өз қызметін растады; өзін-өзі жұмыспен қамтығандар ретінде 138 мың жеке тұлға тіркелген (оның 122 мыңы бұрын-соңды тіркелмеген). 7 мыңнан астам бизнес субъектісі жаңа ҚҚС төлеушілер ретінде есепке алынды.
Премьер-министр мемлекеттік органдардың басым міндеті қызмет көрсету ісін дамыту, салық төлеушілерге ашықтық пен әділ көзқарас қалыптастыру екенін баса айтты. Осыған байланысты мемлекеттік кірістер департаменттерінің басшыларына негізгі жұмыс қағидаттары белгіленді.
«Әділ, ыңғайлы әрі түсінікті. Салық төлеу үдерісі дәл осылай болуы керек. Ішкі кірістер қызметінің қызметкерлері бизнестің серіктестері әрі кеңесшілері болуы керек. Жауапқа тарту шаралары тек кірісін қасақана жасырғандар үшін қарастырылған. Сондықтан 2026 жыл бүкіл ШОБ үшін өтпелі жыл болады; төлеудегі қателіктер үшін өсімпұлдар мен айыппұлдар өндірілмейді. Сонда кәсіпкерлер бұл жылды өзгерістерге байсалды түрде бейімделу үшін пайдалана алады» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.
Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов Мемлекеттік кірістер комитетінің (МКК) жаңа цифрлық архитектурасын енгізу, салықтық және кедендік әкімшілендіруді микросервистік модельге көшіру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы баяндады.
МКК-нің фискалдық процестерін оңтайландыру мақсатында бұған дейінгі 12 ескірген ақпараттық жүйенің орнына 5 заманауи цифрлық платформа қолданысқа енгізілді. Бұл салық салу рәсімдерін жеңілдетуге, адал бизнес үшін қолайлы жағдайлар жасауға және заң бұзушылықтарды бақылауды күшейтуге мүмкіндік берді.
Осы жылдың басынан бері салық салудың оңайлатылған режиміне көшу бойынша 500 мыңға жуық өтініш өңделді. Қазірдің өзінде мемлекеттік кірістер органдарының жаңа ақпараттық жүйелерінде салық есептілігінің 800 мың нысаны бар. Цифрлық сервистер шамамен 1,7 млн бизнес субъектісі қызмет көрсетеді. Күніне жүйеге орта есеппен 87 мыңнан астам салық төлеуші кіреді.
Оңтайландырудың басты артықшылығы – салық құжаттарын жылдам өңдеу, яғни 1 сағаттан 1 минутқа дейін қысқарту, онлайн төлемдер жүргізу, жүйенің қол жетімділігін арттыру және бір мезгілде кірген пайдаланушылар санын (100 мыңнан 250 мыңға дейін) көбейту. Кәсіпкерлерді қолдау және олардың тарапынан қателерді болдырмау үшін форматты-логикалық бақылау енгізілді.
Биылдан бастап ҚҚС бойынша декларацияларды автоматты түрде алдын ала толтыру жүзеге асырылды, бұл бизнес үшін міндеттемелерін орындауды жеңілдетеді. Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар үшін мәртебе автоматты түрде e-Saluq Business мобильді қосымшасы арқылы беріледі.
Бұл ретте жаңа цифрлық құралдар тек салықтық және кедендік әкімшілендіру үшін ғана емес, сонымен қатар статистиканы қалыптастыру, өңірлер бойынша азық-түлік және әлеуметтік маңызы бар тауарлар бағасының, ЖЖМ қажеттіліктерінің мониторингі, жәрдемақыларды есептеу, субсидиялар беру, квазимемлекеттік сектордың заңсыз сатып алуларын болдырмау, құқық қорғау органдарының қызметі және тағы да басқалар үшін пайдаланылады.
Big Data бірыңғай аналитикалық платформасы 74 дереккөзден алынған мәліметтерді біріктіреді. Онда салық төлеушілер туралы барлық негізгі ақпараттар, соның ішінде жылжымайтын мүлік, көлік, жер учаскелері, қаржылық операциялар және валюталық бақылау шеңберіндегі халықаралық мәмілелер және тағы да басқалары бар. Аналитикалық құралдар 2025 жылы 700 млрд теңгеден астам салық пен төлемдердің қосымша түсімдерін қамтамасыз етті және бақылаудың нақтылығын арттырды.
Тапсырылған салық декларациялары мен берілген шот-фактуралар ашықтыққа жол ашып, заңсыз схемаларды қолдану белгілерін анықтауға қосымша мүмкіндік береді. Мысалы, Астанада кассалық тәртіпті бұзған салық төлеушілерді іріктеу жөніндегі жаңа сервисті пилоттық жоба ретінде енгізу нәтижесінде 121 мың салық төлеушінің 55,9 мыңы заң бұзғаны анықталды.
Қаржы министрлігінің басшылығы нақты мысалдар келтірді:
Астанада қоғамдық тамақтану орындарының бірінің иесі берілген чектердің жүзеге асырылған тапсырыстар санына сәйкес келмеуіне байланысты тәуекелді салық төлеушілер тізіміне енді. Қорытындысы бойынша кәсіпкер заң бұзушылықтарды мойындап, қосымша декларация тапсырды.
Маңғыстау облысындағы энергетикалық компанияның қызметін талдау барысында сатып алынған құбырлар құнының алдын ала 16,9 млрд теңгеге артқанын көрсетті. Осы факті бойынша қылмыстық іс қозғалды.
Дәл осы өңірде ЖШС-да салық төлеуден жалтару схемасын құруды куәландыратын бірқатар елеулі сәйкессіздік анықталды. Атап айтқанда, ЖК жеткізуші-контрагенттердің басым бөлігі ЖШС-ның IP-мекен жайынан есеп берген, кейбір ЖК бас тапсырыс берушінің қызметкерлері болып саналады және тағы басқалар.
Алматыда жайлы мектептер салуға мемлекеттік келісімшарттар алу барысында жалақыны едәуір көтеру анықталды. Мәселен, нысандардың бірін салу кезінде ЖШС басшысының жалақысы 131,5 млн-ға дейін өскен, бұл құрылыс шығындарының әдейі ұлғаюы мүмкін екенін көрсетеді. Аталған факт бойынша тексеру жүргізіледі.
Жалған электрондық шот-фактураларды жазып беру белгілері бар салық төлеушілерге қатысты биометриялық сәйкестендіру модулін енгізу нәтижесінде 17,4 мың тәуекелді кәсіпорын анықталды. 30 млрд теңгеге ЭШФ заңсыз шығару мүмкіндігі тоқтатылды.
Цифрлық теңге бойынша ҚҚС-ны ашық және бақыланатын қайтаруды қамтамасыз ететін «Цифрлық ҚҚС» модулін іске қосу маңызды қадам болып отыр.
«Валюталық бақылау» екінші деңгейдегі уәкілетті банктер жүргізетін төлемдер туралы мәліметтерді алу үшін Ұлттық Банктің ақпараттық жүйесімен интеграцияланған.
Халықаралық ұшуларды модельдеу жолаушылар ағынына алдын ала талдау жүргізуге және жеке тұлғалар мен тауарлардың қозғалыс заңдылықтарын белгілеуге мүмкіндік береді.
Бұдан бөлек, бүгінгі таңда ЭЫДҰ (CRS) шеңберінде 80 елмен, АҚШ-пен (FATCA) және ТМД-мен (5 ел) резиденттердің кірістері мен шетелдегі мүліктері туралы мәліметтерді автоматты түрде алмасу бойынша халықаралық интеграциялар бар. Қабылданған шаралардың нәтижелері бойынша шамамен 6 млрд теңге көлемінде салық түсімі қамтамасыз етілді.
Процестерді автоматтандыруға, ашық әрі тиімді бақылау жүйесіне көшуге мүмкіндік беретін Keden ақпараттық жүйесін кезең-кезеңімен енгізу бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстарға ерекше назар аударылды. Бүгінгі таңда жүйеде 12 мың пайдаланушы тіркелген, 1,4 млн транзиттік, 460 мың кедендік және шамамен 1,1 млн жолаушылар декларациясы шығарылған.
Keden жүйесінің іске қосылуы транзиттік декларацияларды рәсімдеу уақытын 30 минуттан 10 минутқа дейін қысқартуға, сондай-ақ іргелес бақылаушы қызметтермен өзара іс-қимылды автоматтандыруға мүмкіндік берді. Жалпы цифрландырылған дерекқор мен жүргізілген талдау нәтижесінде 2025 жылы бюджетке қосымша 115 млрд теңге сомасында кедендік төлемдер түсті.
Кеңес қорытындысы бойынша Премьер-министр Олжас Бектенов мемлекеттік органдарға ауқымды цифрландыру бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстарды ерекше бақылауда ұстауды тапсырды.
Қаржы министрлігіне нақты ұсыныстар енгізе отырып, қоғам мен сарапшылардың сындарлы ұсыныстарын сапалы қарауды қамтамасыз ету;
Аумақтық мемлекеттік кірістер департаменттеріне – қабылданған реформалардың жергілікті жерлерде тиісті деңгейде жүзеге асырылуын, сондай-ақ бизнес пен халық арасында жүйелі түсіндіру жұмыстарын жүргізуді қамтамасыз ету;
Жасанды интеллект министрлігіне – Қаржы министрлігінің ақпараттық жүйелерін жоғары жылдамдықтағы байланыс арналары және серверлік қуаттармен қамтамасыз ету;
Қаржы министрлігі Жасанды интеллект министрлігімен бірлесіп – Мемлекеттік кірістер комитетін қажетті есептеу қуаттарымен қамтамасыз ету мәселесін пысықтау;
Сауда, Қаржы және Жасанды интеллект министрліктеріне осы жылдың 1 шілдесіне дейін электрондық сауда алаңдары мен маркетплейстерде Ұлттық тауарлар каталогін қолдану аясын кеңейтіп, кейіннен тауарлардың бағасы туралы ақпарат алуды қамтамасыз ету тапсырылды.
Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз