статья

Президент Касым-Жомарт Токаев проголосовал на республиканском референдуме

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев республикалық референдумда дауыс берді

Надежность цитирования достаточная опора Человек или должность Президентский корпус Дата события 15 марта 2026 В документе достаточно тезисов для уверенной работы, хотя часть формулировок может быть новостным пересказом.

Рабочий вывод

Что важно в документе

3 сигнала
Обязательство

Президент выразил уверенность, что новая Конституция будет служить на благо Казахстана.

Оценка

Президент назвал референдум судьбоносным, а новую Конституцию – историческим документом, гарантирующим права и свободы.

Оценка

Президент отметил, что Конституция 1995 года выполнила свою функцию, но теперь необходимо принять новый Основной закон.

Глава государства принял участие в голосовании на республиканском референдуме по проекту новой Конституции на участке референдума №51, расположенном во Дворце школьников. После голосования Президент провел брифинг для представителей отечественных и зарубежных средств массовой информации. Обращаясь к журналистам, Касым-Жомарт Токаев подчеркнул исключительную важность референдума для будущего развития нашей страны. – Поздравляю всех вас, ведь сегодня судьбоносный день для нашей страны. Конституция – это поистине исторический документ, который гарантирует права и свободы наших граждан, поэтому он имеет исключительное значение. Новая Конституция утверждает территориальную целостность, Независимость и Суверенитет нашей страны. Конституция, принятая в 1995 году, сыграла свою роль. Наша страна жила по этому документу 35 лет, но время не стоит на месте. Настал момент принять новый Основной закон. Я также активно участвовал в его подготовке, лично предложил формулировки преамбулы Конституции и ряда других норм. Уверен, новый Основной закон будет служить на благо страны и ее будущего, – заявил Глава государства. Затем Президент ответил на ряд вопросов, касающихся основных целей и задач конституционной реформы, а также международной повестки. Тогжан Гани, корреспондент газеты «Время»: – В мировой практике конституционная реформа занимает довольно продолжительное время, а у нас подготовка новой Конституции, ее обсуждение заняли непродолжительное время. Этот момент привлек к себе внимание и стал объектом критики международных наблюдателей. Как Вы оцениваете данный аспект, что думаете по этому поводу? – Я уже сказал, что работа над Конституцией велась в течение продолжительного времени. Вы знаете, что в 2022 году вносились изменения в Конституцию. Уже тогда можно было принимать новую Конституцию, но мы воздержались от этого. И зародилась идея принять новую Конституцию. Я примерно два года назад приступил к работе. Я считал, что стране нужна новая Конституция. Наша страна должна быть, прежде всего, светским государством. Уверен, что это Конституция прогрессивного Казахстана. Мы должны работать на опережение, идти в ногу с прогрессом, а не отставать. Прежде всего, если мы не будем прогрессивной страной, мы утратим авторитет в глазах иностранных государств. Поэтому мы должны взять судьбу в свои руки. Мы должны усердно работать на благо страны. Это важнейшая цель, которая стоит перед нами. Зулкарнай Ермурат, корреспондент телеканала Jibek Joly: – Некоторые эксперты высказывают предположение, что конституционная реформа – это подготовка к транзиту власти, будущим президентским выборам. Для чего понадобилась должность Вице-президента? Как Вы это прокомментируете? – Мне известно, что вокруг должности Вице-президента ходят разные разговоры. Действительно, в ряде зарубежных стран существует такая должность. Некоторые эксперты полагают, что в Казахстане якобы усиливается конкуренция во власти, нарастают различные тенденции, вызывающие беспокойство. Однако нет никакого повода для опасений, что это негативно отразится на обществе. Учреждение должности Вице-президента укрепит институты государственной власти, и в этом можно будет убедиться в будущем. Я как Президент возлагаю большие надежды на эту должность, как и на все реформы в целом. А следующие президентские выборы пройдут, как и положено, в сроки, установленные действующей Конституцией – в 2029 году. Айсултан Кульшманов, корреспондент информационного агентства Tengrinews.kz: – Казахстан традиционно выступает за дипломатическое урегулирование всех международных конфликтов. Вы недавно подтвердили это в своих заявлениях по Ближнему Востоку. Вы также провели телефонные разговоры с лидерами стран Залива, где выразили сочувствие, но воздержались от разговора с Президентом Ирана. Не означает ли это, что Казахстан отошел от традиционной нейтральной позиции и занял сторону арабских стран? – Казахстан известен своим миролюбием. Мы всегда выступали за то, чтобы все конфликты решались мирными, дипломатическими средствами. Эта наша позиция неизменна. То, что произошло на Ближнем Востоке, имеет разные причины. Я об этом говорил и на большом собрании недавно. Действительно, были телефонные разговоры с главами арабских стран Залива. Мы выразили солидарность с этими странами. Что касается Президента Ирана Пезешкиана, то недавно он был у нас с официальным визитом, произвел самое благоприятное впечатление. Он человек светских взглядов, кардиохирург. Я приветствовал его заявление в отношении того, что Иран не будет атаковать арабские страны Залива. Он даже выразил извинения в этой связи от имени Ирана. Но затем его заявления были дезавуированы, фактически аннулированы. Иран атаковал и продолжает атаковать арабские страны Залива. Это говорит о том, что Президент Ирана не обладает полнотой власти. Это факт. Я не обвиняю никого, но я просто говорю о фактах. И думаю, что это связано с особенностями властной структуры в Иране. С одной стороны, это религиозная власть, которая определяет основные направления, принимает решения. Но есть и Президент, который формально является главой государства, но на самом деле он не является ключевой фигурой. Вообще во всех странах, включая Казахстан, не должно быть двоевластия. Мы эту систему не выдержали в свое время, она фактически подорвала стабильность в нашей стране четыре года назад. Поэтому думаю, что это большой урок для многих стран, включая Казахстан. Что касается иранского народа, то у нас большие симпатии к этому народу. Мы проявляем неизменное уважение к его культуре, к самобытной истории. Поэтому никакого отхода от нашей позиции нет. Мы были и остаемся миролюбивой страной. Оксана Даирова, корреспондент информационного агентства Zakon.kz: – Г-н Президент, могли бы Вы коротко, буквально в двух-трех словах, охарактеризовать проект новой Конституции? – Я уже говорил, это Конституция Справедливого Казахстана, это Конституция Закона и Порядка. Это Конституция, нацеленная на будущее. Данный Основной закон посвящен молодежи. Эта Конституция должна служить ориентиром, путеводителем прежде всего для молодежи. Это основное предназначение данной Конституции. Казахстан должен быть прогрессивной и современной страной. Это очень важная цель, которая стоит перед нами. Боян Бркич, корреспондент телеканала Euronews: – Вы не раз говорили, что Казахстан утверждает себя на международной арене как средняя держава. Ваша страна вошла в состав созданного Трампом Совета мира. Как Вы оцениваете будущее Совета мира в контексте текущего развития событий на Ближнем Востоке? Считаете ли Вы, что эта инициатива жизнеспособна или все-таки нет? Почему Вы приняли решение стать участником этой инициативы Дональда Трампа? – Прежде всего хотел бы отметить, что я испытываю большое уважение к Президенту Соединенных Штатов. Его стратегия, основанная на здравом смысле, представляется очень правильной и заслуживает поддержки. Говоря о Совете мира, отмечу, что меня привлекла сама идея этой инициативы, ее новаторский подход к решению наиболее сложных проблем международной повестки. Прежде всего, речь идет о сочетании традиционной дипломатии и возможностей крупного бизнеса, что должно принести реальную пользу обычным людям, особенно в секторе Газа. Народы во всем мире уже устали от бесконечных конференций, на которых принимаются резолюции благих пожеланий, эти резолюции читает лишь небольшое количество людей. Именно поэтому я считаю необходимым поддержать эту идею, поскольку она предлагает новый подход. Президент Трамп как человек производит впечатление сильной личности. Он смелый лидер. Убежден, что перспектива достижения мира на Ближнем Востоке, в частности, в Палестине, по-прежнему существует. И я искренне надеюсь на успешное будущее этой инициативы.

Мемлекет басшысы жаңа Конституция жобасы бойынша республикалық референдумға қатысып, Оқушылар сарайында орналасқан № 51 референдум учаскесінде дауыс берді.

Президент дауыс берген соң отандық және шетелдік бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдеріне арналған брифинг өткізді.

Қасым-Жомарт Тоқаев бүгін еліміздің дамуы мен келешегі үшін ерекше маңызды күн екенін атап өтті.

– Бүгін еліміздің тағдырын айқындайтын күн. Баршаңызға құтты болсын! Шын мәнінде, бұл – тарихи құжат. Ол азаматтарымыздың құқықтары мен бостандықтарына кепілдік береді. Сондықтан оның маңызы өте жоғары. Жаңа Конституция еліміздің, жеріміздің тұтастығын, Тәуелсіздігі мен Егемендігін қорғайды. 1995 жылы қабылданған Конституция ерекше рөл атқарды. Еліміз 35 жыл осы құжатпен өмір сүрді. Бірақ заман бір орында тұрмайды. Сол себепті жаңа Конституция қабылдайтын уақыт келді. Бұл жұмысқа мен де белсене атсалыстым. Конституцияның преамбуласын және басқа да нормаларын өзім жаздым. Жаңа Ата заң ел игілігіне, келешегіне қызмет етеді деп сенемін, – деді Мемлекет басшысы.

Бұдан кейін Президент конституциялық реформаның негізгі мақсаты мен міндеттеріне, сондай-ақ халықаралық күн тәртібіне қатысты бірқатар сауалға жауап берді.

Тоғжан Ғани, «Время» газетінің тілшісі:

– Әлемдік тәжірибеде конституциялық реформа ұзақ уақытқа созылады. Ал бізде жаңа Конституцияны дайындауға және талқылауға аз ғана уақыт жұмсалды. Бұған халықаралық байқаушылар назар аударып, сынға алды. Сіз бұл жөнінде не дейсіз?

– Бұған дейін айтқанымдай, Конституция жобасын әзірлеу жұмыстары біраз уақытқа созылды. 2022 жылы Конституцияға өзгерістер енгізілгені өздеріңізге мәлім. Сол кездің өзінде жаңа Конституция қабылдауға болар еді. Бірақ біз ондай қадамға бармадық. Дегенмен жаңа Конституция қабылдау туралы идея пайда болды. Шамамен екі жыл бұрын іске кірістім. Елімізге жаңа Конституция қабылдау керек деген ұйғарымға келдім. Қазақстан, ең алдымен, зайырлы мемлекет болуға тиіс. Бұл Конституция елімізді ілгерілетініне ешқандай күмәнім жоқ. Біз көштен қалмай, прогрестің алдыңғы шебінде жүруіміз керек. Озық ел болсақ, басқа мемлекеттер бізге құрметпен қарайды. Ел тағдыры өз қолымызда. Сол үшін табанды еңбек ету керек. Алдымызда тұрған ең үлкен мақсат – осы.

Зұлқарнай Ермұрат, Jibek joly телеарнасының тілшісі:

– Кейбір сарапшылар «Конституциялық реформа – билік транзитіне, Президент сайлауына дайындық» деген пікір айтып жүр. Жалпы, Вице-Президент лауазымы не үшін қажет? Осыған қатысты пікіріңізді білсек деп едік.

– Вице-Президент лауазымы туралы әртүрлі әңгіме айтылып жүргенін білемін. Шын мәнінде, бірқатар шет мемлекетте Вице-Президент лауазымы бар. Кейбір сарапшылар «Қазақстанда билік ішінде бәсеке өршіп, түрлі үрдістер жүреді, елге зиян келеді» деген пікір білдіруде. Бұл мәселеде қоғамға зардап келетіндей қорқыныш жоқ. Вице-Президент лауазымы біздің билік институттарын нығайтады. Келешекте бәрі айқын болады. Мемлекет басшысы ретінде бұл лауазымға, жалпы бүкіл реформаға үлкен үміт артып отырмын. Ал Президент сайлауы қазіргі Конституцияға сәйкес 2029 жылы өз мерзімінде өтеді.

Айсұлтан Құлшыманов, Tengrinews.kz ақпарат агенттігінің тілшісі:

– Қазақстан халықаралық қақтығыстарды әрдайым дипломатиялық жолмен шешуді жақтайды. Сіз бұл ұстанымды жақында Таяу Шығыстағы ахуалға қатысты мәлімдемелеріңіз арқылы растадыңыз. Сондай-ақ Шығанақтағы бірқатар мемлекет басшысымен телефон арқылы сөйлесіп, оларға қолдау білдірдіңіз. Бірақ Иран Президентімен сөйлеспедіңіз. Бұл Қазақстанның бейтарап ұстанымынан айнып, араб елдерін қолдайтынын білдіре ме?

– Қазақстан әлемге бейбіт ел ретінде белгілі. Кез келген қақтығысты дипломатиялық жолмен шешуді жақтаймыз. Бұл –айнымас ұстанымымыз. Таяу Шығыста орын алған жағдайдың түрлі себебі бар. Мен мұны жақында өткен алқалы жиында да айтқанмын. Расында, Шығанақтағы араб елдерінің басшыларымен телефон арқылы сөйлестім, тілектес екенімді жеткіздім. Ал Иран Президенті Масуд Пезешкианның жақында елімізге ресми сапармен келгенін білесіздер. Сол кезде жақсы әсер қалдырды. Ол – зайырлы көзқарастағы адам, өзі кардиохирург. Мен оның Иран Шығанақ елдеріне шабуыл жасамайды деген мәлімдемесін құптадым. Тіпті, ол Иранның атынан кешірім сұрады. Алайда кейін оның мәлімдемесі жоққа шығарылды. Иран араб елдеріне шабуыл жасауды әлі тоқтатқан жоқ. Бұдан Иран Президентінің билікке толық ие емес екені көрінеді. Ол анық. Мен ешкімді айыптамаймын, жай ғана факті ретінде айтып отырмын. Бұл Иран билігінің ерекшелігіне байланысты деп ойлаймын. Бір жағынан діни билік үстемдік етеді. Өйткені Иранда діни билік негізгі бағыт-бағдарды айқындап, шешім қабылдайды. Президент те бар, бірақ ол – формальды мемлекет басшысы, іс жүзінде ықпалды тұлға саналмайды. Жалпы, кез келген елде, соның ішінде Қазақстанда қос билік болмауға тиіс. Кезінде мұндай жүйені біз де бастан өткердік, бірақ баянсыз болды. Төрт жыл бұрын еліміздің ішкі тұрақтылығына қауіп төнді. Бұл Қазақстанға да, басқа мемлекеттерге де үлкен сабақ болды деп ойлаймын. Біз Иран халқына, оның мәдениеті мен тарихына құрметпен қараймыз. Сондықтан өз ұстанымымыздан айныған жоқпыз, әрдайым бейбітсүйгіш ел болып қала береміз.

Оксана Даирова, Zakon.kz сайтының тілшісі:

– Президент мырза, жаңа Конституция жобасын екі-үш сөзбен сипаттап бере аласыз ба?

– Бұл – заң мен тәртіп үстемдік құратын Әділетті Қазақстанның Конституциясы, болашаққа бағдарланған құжат. Ата заң алдымен жастарға арналған, яғни жас буынның темірқазығы болуға тиіс. Жаңа Ата заңның мақсаты – осы. Қазақстан прогрессивті, заманауи мемлекетке айналуы керек. Бұл – біздің алдымызда тұрған ең басты міндет.

Боян Бркич, Euronews телеарнасының тілшісі:

– Сіз Қазақстан халықаралық аренада орта держава ретінде танылғанын ұдайы айтып келесіз. Еліңіз Президент Трамп құрған Бейбітшілік кеңесіне мүше болды. Сіздің ойыңызша, Таяу Шығыстағы қазіргі жағдай Бейбітшілік кеңесіне қалай әсер етеді? Бұл бастама өміршең дей аласыз ба? Дональд Трамптың жобасын қолдау жөніндегі шешімге қалай келдіңіз?

– Ең алдымен, Америка Құрама Штаттарының Президентіне құрметім ерекше екенін атап өткім келеді. Оның ақыл-парасатқа негізделген стратегиясы өте дұрыс, құптауға лайық. Бейбітшілік кеңесі туралы бастаманың идеясы, халықаралық күн тәртібіндегі күрделі мәселелерді шешудегі жаңашыл тәсілдері көңілден шықты. Мұнда әуелі дәстүрлі дипломатия мен ірі бизнестің мүмкіндіктері ұштасады. Бұл қарапайым халыққа, соның ішінде Газа секторының тұрғындарына нақты пайдасын тигізеді. Әлем халқы бітпейтін конференциялардан жалықты. Аталған жиындарда қабылданатын ізгі ниетті қарарларды аздаған адам ғана оқиды. Сол себепті бұл идеяны қолдау қажет деп ойлаймын. Өйткені тың шешімдер ұсынады. Президент Трамп мықты тұлға ретінде әсер қалдырады. Ол – батыл көшбасшы. Таяу Шығыста, соның ішінде Палестинада бейбітшілік орнату мүмкіндігі әлі де бар екеніне кәміл сенемін. Бұл бастама баянды болады деп үміттенемін.