Мажилис Парламента Казахстана и Олий Мажлис Узбекистана провели очередное заседание Совета межпарламентского сотрудничества

3 сәуір, Бұхара. Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов Бұхарада Қазақстан Парламенті Мәжілісі мен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасы арасындағы Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің үшінші отырысында сөз сөйледі.

Ерлан Қошанов өзінің кіріспе сөзінде екі мемлекеттің көшбасшылары Қасым-Жомарт Тоқаев пен Шавкат Мирзиёев арасындағы саяси диалогтың жоғары деңгейі екі елдің барлық билік тармағының тиімді ынтымақтастығының кепілі екенін атап өтті. – Қазақстан Өзбекстанмен арада ғасырлар бойы қалыптасқан достық пен тату көршілік байланыстарды нығайтуға ерекше мән береді. Мемлекет басшыларының саяси ерік-жігерінің арқасында стратегиялық әріптестік пен одақтастықтың үлгі боларлық моделі қалыптасты.

Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің жұмысы да Президенттер қол жеткізген келісімдер аясында жүзеге асуда. Былтыр Алматыда өткен отырыста экономикалық ынтымақтастықтың жай-күйі мен перспективаларын талқылап, қол жеткізілген нәтижелерді одан әрі дамыту жолдары туралы пікір алмастық. Сонымен қатар мәдениет, білім беру және туризм саласындағы өзара іс-әрекеттің маңызы айрықша атап өтілді. Бүгінгі үшінші отырыстың күн тәртібі өте мазмұнды. Біздің делегациялар ынтымақтастықтың барлық бағытын жан-жақты талқылайды , – деді Мәжіліс спикері.

Палата төрағасы өзбекстандық әріптестеріне Конституция жобасы бойынша өткен референдумның қорытындысы туралы мәлімет берді. Оны азаматтардың 87 пайызы қолдады. Ерлан Қошанов жаңа Ата заң Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың президенттікке кіріскен алғашқы күннен бастап жүзеге асырылып келе жатқан ауқымды реформалардың нәтижесі екенін, ол күллі Қазақстан қоғамының ұмтылысын айқын көрсететінін атап өтті. Сол үшін де «Халық Конституциясы» деп аталып кетті. Жаңа Конституцияның басты мақсаты – Әділетті және Прогрессивті Қазақстан құру.

Сонымен қатар Ата заңда «адам мемлекет үшін емес, мемлекет адам үшін» тұжырымы бекітіліп, адам мен оның мүддесі басты орынға шығып отыр. Парламенттік реформа мен Вице-президент, Халық кеңесі сияқты жаңа институттар өзбек депутаттарының ерекше қызығушылығын тудырды. Мәжіліс төрағасы күшті Президент, ықпалды Парламент және есеп беретін Үкімет теңгерімі конституциялық деңгейде бекігенін айтты.

Күрделі жаһандық жағдайларды ескере отырып, Ата заң барлық билік тармағының үздіксіз, жүйелі әрі үйлесімді жұмыс істеуінің факторы ретінде Президент институтын күшейте түсетініне назар аударды. Мәжіліс төрағасы екі ел депутаттарының жемісті ынтымақтастығына ерекше тоқталды. Депутаттар қол жеткізілген жоғары деңгейдегі уағдаластықтарды заңнамалық тұрғыда қамтамасыз етуге басымдық береді. Соңғы жылдары Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы бірқатар маңызды келісімдер ратификацияланды.

Олардың қатарында одақтастық қатынастар туралы шарт, азаматтардың өзара сапарларының шарттары туралы келісім, экология және қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастық, сондай-ақ «Орталық Азия» халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығының қызметін реттеу туралы келісімдер бар. Екі ел депутаттары халықаралық парламенттік алаңдарда, әсіресе Парламентаралық Одақ, ЕҚЫҰ Парламенттік Ассамблеясы, ТМД Парламентаралық Ассамблеясы және ТүркПА аясында бір-біріне тұрақты қолдау көрсетіп келеді.

Сондай-ақ Орталық Азия әйелдерінің диалогы шеңберіндегі іс-шаралар жүйелі түрде өткізіліп, заң шығару саласында тәжірибе алмасу жолға қойылған. Өз кезегінде Олий Мәжілістің Заң шығару палатасының төрағасы Нуриддин Исмоилов та 2025 жыл Қазақстан мен Өзбекстан Парламенттерінің ықпалдастығы үшін жемісті болғанына назар аударды. – Парламентаралық байланыстардың белсенділігі біздің елдеріміздің арасындағы сенім мен өзара түсіністіктің деңгейі жоғары екенін көрсетеді. Әрине, осындай оң бағыттағы дамуға біздің құрметті Президенттеріміздің тығыз достық қарым-қатынасы негіз болып отыр.

Бұл орайда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылдың қараша айындағы Өзбекстанға сапарын ерекше атап өткім келеді. Сапар барысында екіжақты ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған маңызды келісімдерге қол қойылды, бірлескен ірі жобалар іске қосылды, – деді Олий Мәжіліс спикері. Нуриддин Исмоилов қазақстандықтарды референдумның табысты өтуімен құттықтап, оның нәтижелері бұл процестің, азаматтық белсенділіктің ашықтығын аңғартқанын, реформалар бағдарын тұрғындардың жоғары дәрежеде қолдап отырғанының көрінісі екенін атап өтті.

Ол қазақстандық және өзбекстандық парламентарийлер алдағы уақытта да екі елдің стратегиялық даму мақсаттарын жүзеге асыру жолында бірлесіп белсене жұмыс атқаратынына сенім білдірді. Олий Мәжіліс төрағасының пікірінше, бұл ретте Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің рөлі ерекше. Ол қазірдің өзінде тәжірибе алмасу және бірлескен бастамалардың орындалуын бақылау жөніндегі тиімді әрі уақыт сынынан өткен алаңға айналып отыр. Отырыс барысында Қазақстан тұрақты түрде Өзбекстанның ең ірі сауда серіктестерінің «үштігіне» енетініне мән берілді.

2025 жылы екі ел арасындағы сауда айналымы 4,8 млрд долларды құрап, 16 пайызға ұлғайған. Бүгінде өзара тауар айналымын 10 млрд долларға жеткізу жөнінде ауқымды меже тұр. Мәжіліс спикері жалпы құны 1,8 млрд долларды құрайтын 78 бірлескен жоба жүзеге асырылғанына айрықша назар аударды. Соның бірі «Термез» халықаралық сауда орталығының аумағындағы «Қазақстан сауда павильоны».

Осы орайда Ерлан Қошанов екі ел депутаттарының негізгі міндетінің бірі өнеркәсіп, инфрақұрылым мен логистика саласындағы бірлескен жобаларға заңнамалық қолдау көрсету екеніне тоқталды. Қазақстан делегациясының басшысы 2024-2029 жылдарға арналған «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы туралы да айтып берді. Сондай-ақ ол биылғы сәуір айында Астанада Орталық Азия елдерінің өңірлік экологиялық саммиті өтетінін еске салып, өзбек әріптестерін оған белсене қатысуға шақырды.

Ерлан Қошановтың пікірінше, ақпараттық технологиялар «цифрлық көпірге» айналып, Қазақстан мен Өзбекстан байланысын бекемдей түседі. Бұл бағытта Astana Hub пен IT Park Uzbekistan бірлесе отырып, Central Asian Innovation Hubs бірыңғай бренді аясында өңірде біртұтас технологиялық хаб қалыптастыруда. Жиында өңірлік туризмді дамыту мәселесіне де ерекше назар аударылды. Мәжіліс төрағасы екі ел басшылары туристік инфрақұрылымды жаңғырту және шетелдік туристерді тарту міндетін алға қойғанын еске салды.

Туризм саласындағы ынтымақтастықтың 2026-2027 жылдарға арналған бірлескен іс-әрекет жоспарына қол қойған болатын. Аталған құжат ортақ туристік кеңістікті қарқынды дамытуға бағытталған. Отырыс барысында «Kazakh Tourism» ҰК» АҚ басқарма төрағасы Талғат Ғазизов осы келісімнің іске асу барысы туралы баяндады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Орталық Азияға келген туристердің жартысынан астамы Қазақстан мен Өзбекстанның үлесінде. Бұл орайда шетелдіктердің тарапынан трансшекаралық бағыттарға сұраныс жоғары екені байқалады.

Осыған байланысты екі ел арасында теміржол мен автобус маршруттары қарқынды дамуда. Парламентаралық кеңес мүшелері сауда-экономика және ауыл шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықты дамыту, орнықты даму, «жасыл» экономика мен энергетика бағыттарындағы жайттарды талқылады. Цифрландыру мен ақпараттық технологиялар мәселелеріне, сондай-ақ мәдениет пен білім беру салаларындағы өзара іс-әрекетті нығайтуға ерекше мән берілді. Парламентаралық ынтымақтастық кеңесінің келесі отырысын Түркістан қаласында өткізу жоспарланып отыр. Мәжілістің Баспасөз қызметі.

Фото: Ж. Жұмабеков.

April 3, Bukhara. Mazhilis Speaker Erlan Koshanov spoke at the Third Meeting of the Interparliamentary Cooperation Council between the Mazhilis of the Parliament of the Republic of Kazakhstan and the Legislative Chamber of the Oliy Mazhlis of the Republic of Uzbekistan in Bukhara.

In his welcoming remarks, Yerlan Koshanov emphasized that the high quality of political dialogue between the leaders of the two states, Kassym-Jomart Tokayev and Shavkat Mirziyoyev, is the key to effective cooperation between all branches of government in the two countries. – Kazakhstan places particular importance on strengthening the centuries-old ties of friendship and good-neighborliness with Uzbekistan. Thanks to the political will of our Heads of State, an exemplary model of strategic partnership and alliance has been established.

The work of our Interparliamentary Cooperation Council is aligned with the agreements reached by the Heads of State. At last year's meeting in Almaty, we discussed the state and prospects of economic cooperation and exchanged views on how to preserve and enhance the results achieved. We particularly emphasized the importance of cooperation in such areas as culture, education, and tourism. The agenda for today's third meeting is very comprehensive. Our delegations will discuss the full range of cooperation in detail, said the Chairman of the Mazhilis.

Erlan Koshanov briefed his Uzbek colleagues on the results of the referendum on the draft Constitution, which was supported by 87% of citizens. He noted that the new Basic Law is the culmination of the Head of State's extensive reforms, implemented since the first days of his presidency. The Constitution reflects the aspirations of all Kazakh society and has therefore rightfully been called the People's Constitution. The supreme goal of the Basic Law is defined as building a Just and Progressive Kazakhstan.

Human-centered at its core, the new Constitution affirms the principle of "the state for the people, not the people for the state." The parliamentary reform and new institutions—the Vice President and the Halyk Kenesi—were of particular interest to the Uzbek deputies. The Speaker of the Mazhilis stated that a balance has now been established at the constitutional level: a strong President, an influential Parliament, and an accountable Government.

Given the challenging global context, the Constitution strengthens the institution of the President of the Republic as a factor in the continuity, consistency, and coordination of the work of all branches of government, explained Yerlan Koshanov. The Speaker of the Mazhilis highlighted the fruitful cooperation between the two countries' parliamentarians. Parliamentarians prioritize ensuring legislative support for high-level agreements.

In recent years, the Treaty on Alliance Relations, agreements on mutual travel conditions for citizens, cooperation in ecology and environmental protection, and the regulation of the activities of the International Center for Industrial Cooperation "Central Asia" have been ratified. Parliamentarians from Kazakhstan and Uzbekistan regularly support each other at international parliamentary forums, particularly in the Inter-Parliamentary Union, the OSCE Parliamentary Assembly, the CIS Interparliamentary Assembly, and the Turkic Parliamentary Assembly.

The Central Asian Women's Dialogue is held regularly, and a regular exchange of legislative experience has been established. In turn, Nuriddin Ismoilov, Chairman of the Legislative Chamber of the Oliy Mazhilis, also noted that 2025 was a particularly productive year for cooperation between the parliaments of Kazakhstan and Uzbekistan. "The active nature of interparliamentary ties demonstrates the high level of trust and mutual understanding between our countries.

Undoubtedly, the foundation of such positive development lies in the close and friendly relations between our esteemed presidents. In this regard, I would like to highlight the November 2025 visit of Kazakh President Kassym-Jomart Tokayev to Uzbekistan. During the visit, important agreements aimed at strengthening bilateral cooperation were signed, and major joint projects were launched," the Speaker of the Oliy Mazhilis said.

Nuriddin Ismoilov congratulated the people of Kazakhstan on the successful referendum and noted that its results are a true testament to the democratic nature of the process, civic engagement, and a reflection of the high level of public support for the reform agenda. He also expressed confidence that Kazakh and Uzbek parliamentarians will continue to actively work together to achieve the two countries' strategic development goals.

The Speaker of the Oliy Mazhilis emphasized that the Interparliamentary Cooperation Council, which has already become an effective and time-tested platform for exchanging experiences and monitoring the implementation of joint initiatives, plays a special role in this effort. It was noted that Kazakhstan consistently ranks among Uzbekistan's top three trading partners. In 2025, mutual trade turnover amounted to $4.8 billion, an increase of 16%. Today, the countries face a new ambitious goal: increasing bilateral trade to $10 billion.

The Speaker of the Mazhilis noted with satisfaction that 78 joint projects worth a total of $1.8 billion have already been implemented. One of these is the Kazakhstan Trade Pavilion at the Termez International Trade Center. In this regard, legislative support for joint industrial, infrastructure, and logistics projects is a key priority for parliamentarians in both countries, emphasized Yerlan Koshanov. The head of the Kazakh delegation spoke about the implementation of the "Taza Kazakhstan" Environmental Culture Development Concept for 2024–2029.

He recalled that the Central Asian Regional Environmental Summit will be held in Astana this April and invited his Uzbek colleagues to actively participate. Yerlan Koshanov believes that information technology can become a "digital bridge" that will firmly unite Kazakhstan and Uzbekistan. He noted that Astana Hub and IT Park Uzbekistan are already collaborating well under the unified brand of Central Asian Innovation Hubs, forming a unified technology hub. Particular attention was paid to the joint development of regional tourism.

The Speaker of the Mazhilis recalled that the countries' leadership has set the goal of modernizing tourism infrastructure and attracting foreign tourists. The heads of state signed a Joint Action Plan for Cooperation in Tourism for 2026-2027, aimed at developing a common tourism space. Talgat Gazizov, Chairman of the Board of JSC NC Kazakh Tourism, reported on the progress of this document at the meeting. By the end of 2025, Kazakhstan and Uzbekistan will account for more than half of all tourists visiting Central Asia.

Furthermore, there is high demand from foreign visitors for cross-border routes. In this regard, rail and bus routes between the two countries are actively developing. Members of the Interparliamentary Council discussed practical cooperation in trade, economics, agriculture, sustainable development, the green economy, and energy. Particular emphasis was placed on digitalization and information technology, as well as strengthening cultural and educational interaction.

The next meeting of the Interparliamentary Cooperation Council is scheduled to be held in the city of Turkestan. Mazhilis Press Service, 74-66-20. Photo by Zhumabekov.