Ерлан Кошанов выступил на 152-й Ассамблее Межпарламентского союза

Ыстанбұл, 16 сәуір. Түркияның Ыстанбұл қаласында Парламентаралық Одақтың 152-ші Ассамблеясы өтті. Жиынға әлемнің 155 елінен делегаттар қатысып, «Болашақ ұрпақ үшін үміт ұялату, бейбітшілікті нығайту және әділдікті қамтамасыз ету» тақырыбын талқылады. Қазақстан Парламенті делегациясын Мәжіліс төрағасы Ерлан Қошанов бастап барды. Жаһандық саммитте Мәжіліс төрағасы сөз сөйледі.

Палата төрағасы қазір біз халықаралық құқықтың беделі әлсіреп, қақтығыстар шиеленіскен, экономикалық дағдарыстар белең алған күрделі де тұрақсыз әлемде өмір сүріп жатқанымызды алға тартты. Ерлан Қошанов мұндай алмағайып кезеңде парламенттік дипломатияның рөлі арта түсетінін атап өтті. Парламентаралық диалог мемлекеттер арасындағы құрмет пен сенімді, ынтымақтастықты нығайтуға, халықаралық құқықтың мүлтіксіз қорғалуын қамтамасыз етуге бағытталған.

Сондықтан бүгінгі «Болашақ ұрпақ үшін үміт ұялату, бейбітшілікті нығайту және әділдікті қамтамасыз ету» тақырыбы бүкіл әлем парламентарийлеріне жолдаған үндеу екенін айтты. – Қазақстан әрдайым Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысын қатаң сақтауды, ашық әрі сындарлы диалогты, жанжалдардың бейбіт жолмен реттелуін қолдайды. Бұл – Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев дәйекті іске асырып келе жатқан еліміздің сыртқы саясатының іргелі қағидаттары. Біздің мемлекетіміз белсенді түрде бейбітшіл саясат ұстанып келеді.

Астана мен Алматы бірнеше рет келіссөздер алаңына айналғаны өздеріңізге мәлім. Еліміз Біріккен Ұлттар Ұйымы миссиялары құрамында халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайтуға зор үлес қосып отыр, – деді Мәжіліс спикері. Ерлан Қошанов Қазақстанның бітімгершілік контингенті Голан биігіндегі атысты тоқтату режимін сақтауға, жағдайды тұрақтандыруға үш жылдан бері атсалысып келе жатқанына назар аударды. Мәжіліс спикерінің айтуынша, бүгінде Орталық Азия өңірдегі үйлесімді және көпвекторлы дипломатияның үлгісін көрсетуде.

Аймақтағы елдердің арасында шекара мәселесі толық реттеліп, гидроэнергетика, көлік, логистика салаларында ортақ ірі инфрақұрылымдық жобалар іске асып жатыр. Сол жұмыстың бәріне Қазақстан Парламенті тікелей атсалысуда. Бұдан бөлек, Қазақстан Орнықты даму саласындағы күн тәртібінде тұрған мәселелердің бәрін сапалы орындауға тырысып келеді. Парламентте Орнықты даму мақсаттарының іске асырылуын бақылау жөніндегі арнаулы комиссия жұмыс істейді.

Сонымен бірге Қазақстан азық-түлік пен су қауіпсіздігіне, сондай-ақ климаттың өзгеруіне бейімделу жайттарына ерекше көңіл бөліп отыр. Келесі аптада Астанада Біріккен Ұлттар Ұйымының қолдауымен Өңірлік экологиялық саммит өтеді. Бұл форумда су ресурстарын басқару, «жасыл» экономикаға көшу және өңірдегі тұрақтылықты нығайту жөніндегі практикалық шешімдер ұсынылады деп жоспарлануда. Мәжіліс төрағасы бүгінгі пікірталастың негізгі түйіні әділет ұғымы екеніне ерекше мән беріп, қазіргі уақытта бүкіл әлемде әділдікке деген сұраныс жоғары екенін атап өтті.

Бұл ең алдымен, мемлекет пен қоғам арасындағы қатынастарға қатысты. – Осы сұранысқа жауап ретінде Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Әділетті және Прогрессивті Қазақстан құруды өз мандатының басты мақсаты ретінде белгіледі. Бұл мақсатты іске асыру үшін елімізде ауқымды саяси реформалар қолға алынды. Таяуда референдум арқылы жаңа Конституция қабылдануы – мемлекеттік институттарға, Президент реформалары бағдарына деген сенімнің дәлелі. Ата Заңның бүкіл мәтінінде адам мүддесі бірінші орынға қойылды.

«Адам мемлекет үшін емес, мемлекет адам үшін» деген қағидат Конституция деңгейінде айқындалды. «Күшті Президент, ықпалды Парламент және есеп беретін Үкімет» арасындағы теңгерім бекітілді. Осы реформалар аясында біз қос палаталы Парламенттен бір палаталы жүйеге көшеміз, – деді Ерлан Қошанов. Мәжіліс төрағасы әріптестеріне елдегі реформалармен бірге Қазақстан Парламенті қабылдаған заңдар туралы да айтып берді. Парламент жаһандық өзгерістерге сай Цифрлық кодекс пен Жасанды интеллект туралы арнаулы заң қабылдады.

Бұл құжаттарда жасанды интеллектіні пайдалану кезіндегі ашықтық, қауіпсіздік, жауапкершілік қағидаттары бекітілген. Ерлан Қошанов атап өткендей, заңды әзірлеу барысында технологиялық прогресс пен азаматтардың құқығын қорғау арасындағы теңгерім де барынша сақталды. Жиын қорытындысы бойынша Түркия Президенті Режеп Таийп Ердоған әлемнің түкпір-түкпірінен келген Парламент спикерлерімен кездесіп, Ассамблея жұмысына белсене атсалысқаны үшін баршаға зор алғысын білдірді.

Жаһандық саммит аясында Мәжіліс спикері шетелдік әріптестерімен екіжақты кездесулер өткізді. Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің төрағасы Нуман Куртулмушпен кездесуде Ерлан Қошанов Парламентаралық Одақ Ассамблеясын өткізу арқылы Ыстанбұл өз тарихында төртінші рет әлемдік парламентаризмнің жаһандық астанасына айналып отырғанын атап өтті. Әңгімелесу барысында олар парламентаралық ынтымақтастықты дамыту мәселесін талқылады.

Тараптар екі бауырлас елдің басшылары арасындағы мызғымас достық пен сыйластық баршаға үлгі екеніне назар аударып, көшбасшылардың уағдаластықтарын заңнамалық тұрғыда жүзеге асыратынын айтты. Қос спикер партияаралық әріптестікке де көңіл бөліп, сауда-саттық, инвестиция, өнеркәсіп, көлік-логистика, туризм салаларындағы ықпалдастық жайын сөз етті.

Ал қырғыз әріптесімен кездесуде Ерлан Қошанов Марлен Маматалиевті Қырғыз Республикасының Жогорку Кенеш төрағасы лауазымына сайлануымен құттықтап, Қазақстан бауырлас елмен парламентаралық ықпалдастықты нығайтуға үлкен мән беретініне тоқталды. Тараптар Парламентаралық ынтымақтастық кеңесі, достық тобы мен бейінді комитеттер аясындағы жұмысты ілгерілетуге келісіп, сауда-экономика, мәдениет, білім берумен қатар, шекара және көлік-транзит саласындағы іс-әрекетті кеңейту мәселелерін ортаға салды.

Сондай-ақ Мәжіліс спикері әріптесіне елімізде іске асып жатқан Президент реформалары туралы мәлімет берді. Вьетнам Социалистік Республикасы Ұлттық Жиналысының төрағасы Чан Тхань Манмен кездесуде Ерлан Қошанов Қазақстан бұл елмен ықпалдастықты барлық салада күшейтуге мүдделі екенін жеткізді. Соның ішінде парламентаралық ынтымақтастықты тереңдетуге айрықша көңіл бөлініп отыр.

Тараптар қазіргі күрделі кезеңде парламенттік дипломатияның әлеуетін барынша пайдалануға шақырып, 152-ші Ассамблея ашық әрі сындарлы диалог арнасында өткенін және ортақ мақсаттарға жол ашқанын атап өтті. Сонымен қатар, Мәжіліс спикері форум алаңдарында Армения, Әзербайжан, Бахрейн, Біріккен Араб Әмірліктері, Грузия, Ресей, Түрікменстан, Тәжікстан, Өзбекстан парламенттері төрағаларымен парламентаралық диалогты тереңдету мәселелері жөнінде пікір алмасты.

Сондай-ақ ТүркПА-ға мүше елдер парламенттері делегацияларының басшылары жұмыс кездесуін өткізді. Қазақстан депутаттары негізгі сессиядан бөлек, орнықты даму, бейбітшілік пен халықаралық қауіпсіздік мәселелеріне арналған тұрақты комитеттердің отырыстарына қатысты. Ақпарат үшін: Парламентаралық Одақ – 1889 жылы құрылған ең ірі халықаралық парламенттік ұйым. Оған 183 елдің парламенттері кіреді. Қазақстан 1993 жылдан бастап Парламентаралық Одақ Ассамблеясына мүше.

Парламентаралық Одақ Ассамблеясы парламенттік дипломатияға ықпал етеді және парламенттер мен парламентшілерге бүкіл әлемде бейбіт саясатты, демократияны және тұрақты дамуды ілгерілету өкілеттіктерін береді. Мәжілістің Баспасөз қызметі. Суретті түсірген Т.Таныбаев

Istanbul, April 16. The 152nd Assembly of the Inter-Parliamentary Union (IPU) was held in Istanbul, Turkey, under the slogan "Building Hope, Strengthening Peace, and Ensuring Justice for Future Generations." Parliamentarians from more than 155 countries participated in the event. The Kazakh delegation was led by Mazhilis Chairman Yerlan Koshanov.

Speaking at the Assembly's general debate, the Speaker of the Mazhilis emphasized that the world is currently experiencing a complex and unstable period, with the authority of international law weakening, conflicts escalating, and economic crises intensifying. Yerlan Koshanov noted that the role of parliamentary diplomacy is particularly heightened at such times. Modern interparliamentary dialogue aims to strengthen respect, trust, and cooperation between countries and ensure the unconditional protection of international agreements.

In this context, the theme of the 152nd IPU Assembly, "Fostering Hope, Strengthening Peace, and Ensuring Justice for Future Generations," resonates with parliamentarians worldwide. "Kazakhstan has always strictly adhered to the Charter of the United Nations and advocated for open, constructive dialogue and the peaceful resolution of conflicts. These are the fundamental principles of our country's foreign policy, consistently implemented by President Kassym-Jomart Tokayev.

As is well known, Astana and Almaty have repeatedly served as venues for peace talks between conflicting parties. Furthermore, our country makes a significant contribution to strengthening international peace and security through United Nations missions," said the Chairman of the Mazhilis. Erlan Koshanov noted that Kazakhstan's peacekeeping contingent has been participating in maintaining the ceasefire and stabilizing the situation in the Golan Heights for three years now.

Overall, according to the Speaker of the Mazhilis, Central Asia today demonstrates an example of harmonious and multi-vector diplomacy in the region. Border issues between the countries of the region have been fully resolved, and major joint infrastructure projects in hydropower, transport, and logistics are being implemented. The Parliament of Kazakhstan is directly involved in all of this work. Furthermore, Kazakhstan is making every effort to effectively fulfill its sustainable development commitments.

To this end, a special commission for monitoring SDG implementation is working within the Parliament. Erlan Koshanov noted that our country pays special attention to food and water security, as well as climate change. Next week, a Regional Environmental Summit will be held in Astana with the support of the United Nations. This forum is expected to present practical solutions for water resource management, the transition to a green economy, and strengthening stability in the region.

The Chairman of the Mazhilis emphasized the high demand for justice worldwide today. This is also reflected in the Assembly's debate agenda. This primarily concerns relations between the state and society. – In response to this public demand, Head of State Kassym-Jomart Tokayev identified the creation of a Just and Progressive Kazakhstan as the primary goal of his presidential term. To achieve this goal, the country has undertaken large-scale political reforms.

The recent adoption of a new Constitution through a nationwide referendum is a testament to the people's trust in state institutions and their support for the President's reforms. The priority of the people's interests runs through the entire text of the Basic Law. The principle of "not the individual for the state, but the state for the individual" is enshrined for the first time in the Constitution.

A balance has been established between "a strong President, an influential Parliament, and an accountable Government." As part of these reforms, we are transitioning from a bicameral Parliament to a unicameral one, Yerlan Koshanov informed his foreign colleagues. The Speaker of the Mazhilis also spoke about the legislative work of the Kazakh Parliament. Key laws include the Digital Code and the Law on Artificial Intelligence.

He noted that these documents enshrine the principles of openness, security, and responsibility in the use of digital technologies and artificial intelligence. The Speaker noted that during the drafting of the laws, a balance between technological progress and the protection of citizens' rights was maintained as closely as possible. Following the event, Turkish President Recep Tayyip Erdoğan met with the speakers of parliament, thanking all participants for their participation in the Assembly.

Bilateral meetings between the Speaker of the Mazhilis and foreign colleagues were also held on the sidelines of the forum. At a meeting with the Speaker of the Grand National Assembly of Turkey, Numan Kurtulmuş, Erlan Koşanov noted that by hosting the Inter-Parliamentary Union Assembly, Istanbul is becoming the capital of global parliamentarism for the fourth time in its history. During their conversation, they discussed the development of inter-parliamentary cooperation.

The parties noted that the strong friendship and respect between the leaders of Kazakhstan and Turkey are an example for other countries, and once again agreed to provide comprehensive legislative support for all agreements between the leaders of the two states. The speakers also emphasized the development of interparty cooperation and mutual integration in trade, investment, industry, tourism, transport, and logistics.

At a meeting with his Kyrgyz counterpart, Erlan Koshanov congratulated Marlen Mamataliev on his election as Speaker of the Kyrgyz Parliament and emphasized Kazakhstan's strong commitment to strengthening interparliamentary cooperation with its fraternal country. The parties agreed to strengthen work within the Interparliamentary Cooperation Council, friendship groups, and at the level of specialized committees, and discussed expanding activities in trade, economic, cultural, educational, border, and transit-transport spheres.

The Speaker of the Mazhilis also briefed his counterpart on the progress of presidential reforms in Kazakhstan. At a meeting with Tran Thanh Manh, Speaker of the National Assembly of the Socialist Republic of Vietnam, Erlan Koshanov noted Kazakhstan's interest in strengthening cooperation with that country in all areas. Particular attention was paid to deepening interparliamentary cooperation. The parties agreed to maximize the potential of parliamentary diplomacy to address contemporary global challenges.

Furthermore, on the sidelines of the forum, the Speaker of the Mazhilis exchanged views on deepening interparliamentary dialogue with the speakers of the parliaments of Armenia, Azerbaijan, the United Arab Emirates, Bahrain, Georgia, Russia, Turkmenistan, Tajikistan, and Uzbekistan. A working meeting was also held with the heads of parliamentary delegations of TURKPA member states.

In addition to the main session of the Assembly, Kazakhstani deputies participated in meetings of the standing committees devoted to sustainable development, peace, and international security. For reference: The Inter-Parliamentary Union is the largest international parliamentary organization, founded in 1889. It comprises the parliaments of 183 countries. Kazakhstan has been a member of the Inter-Parliamentary Union Assembly since 1993. The goal of the Inter-Parliamentary Union is to promote peace, democracy, and sustainable development worldwide.

Mazhilis Press department. Photo by T. Tanybaev.