Сотрудничество по развитию зеленой энергетики с Азербайджаном и Узбекистаном укрепляет Казахстан

Сенат Спикері Мәулен Әшімбаевтың төрағалығымен Палата отырысы өтті. Онда күн тәртібіне шығарылған заңдар қаралып, депутаттық сауалдар жолданды.

Отырыс барысында сенаторлар «Әзербайжан Республикасы, Қазақстан Республикасы және Өзбекстан Республикасы арасындағы жасыл энергияны өндіру және беру саласындағы стратегиялық әріптестік туралы келісімді ратификациялау туралы» заңды қарап, мақұлдады. Талқылау кезінде аталып өткендей, бұл келісімді ратификациялау энергетикалық қауіпсіздікті нығайтуға, транзиттік бағыттарды әртараптандыруға және төмен көміртекті өнім экспорттау арқылы Қазақстанның тұрақты экономикалық өсіміне ықпал етеді.

«Қаралған үшжақты келісім елдеріміз арасында жасыл энергетиканы дамыту жолындағы бірлескен жұмысты айқындайды. Оның тиімділігін арттыру үшін тараптар арнайы Басқарушы комитет пен Жұмыс топтарын құруды көздеп отыр. Жалпы, бұл заңды мақұлдау елімізде жаңартылатын энергия саласын дамытуға және осы бағытта өңірлік ынтымақтастықты нығайтуға өз септігін тигізеді деп сенеміз», – деді Мәулен Әшімбаев.

Аталған заң арқылы тараптар «жасыл» электр энергиясын сенімді әрі үздіксіз жеткізуді қамтамасыз ету үшін техникалық және коммерциялық шарттарды айқындайды. Сондай-ақ келісім энергия тиімділігін арттыруға арналған жаңа технологияларды енгізуді қарастырады. Құжатта энергияны Еуропаға және өзге де өңірлерге экспорттауға арналған инфрақұрылымды дамыту мәселесі де қамтылған.

Сонымен қатар депутаттар «ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің радиациялық жағдай мониторингінің деректерімен алмасу кезіндегі өзара іс-қимылы туралы келісімді ратификациялау туралы» заңды қарап, мақұлдады. Тараптар бұл заң нормалары аясында ақпараттық өзара іс-қимыл шеңберінде деректермен тұрақты алмасуды қамтамасыз етуге, олардың дұрыстығына кепілдік беруге және техникалық іркілістер туралы жедел хабарлауға міндеттенеді. Келісім радиациялық жағдайға мемлекеттік мониторинг жүргізу жүйесінің деректеріне ғана қолданылады және атом энергиясын пайдалану объектілеріндегі радиациялық мониторинг деректеріне қолданылмайды.

Палата отырысында сенаторлар өздерінің депутаттық сауалдарын да жолдады.

Талғат Жүнісов Зерендіде салынатын тарихи-өлкетану музейінің құрылысына бюджеттік қолдау көрсету мәселесіне тоқталды. Бұл нысанды Ақмола облысындағы туристік кластердің заманауи визит-орталығы қызметін атқаратын креативті хабқа айналдыру көзделген. Алайда, қазіргі таңда жоба қаржыландыру тапшылығына байланысты тоқтап тұр.

Сұлтан Дүйсембинов ауылдағы шағын бизнесті қолдау және қарыз алушылардың ең осал санаттарына атаулы көмек көрсету үшін кредиттік серіктестіктер жүйесін реформалауды, сондай-ақ, агроөнеркәсіп кешенін нарықтық қаржыландыру тетіктерін енгізуді ұсынды. Бұл ретте шаруаларға көрсетілетін қаржылық қызметтер тізбесін заңнамалық тұрғыда кеңейту маңызды шара болмақ.

Айнұр Арғынбекова Мемлекет басшысының тапсырмасын іске асыру аясында инклюзивті спортты дамытуға арналған жаңа бастамаларды ұсынды. Нақты айтқанда, депутат өңірлік орталықтардың жұмысына бірыңғай регламент әзірлеу, оларды тең қолжетімділік қағидаттары негізінде қаржыландыру тетіктерін айқындау және кадрлық әлеует пен саланың нормативтік базасын күшейту керек екенін атап өтті.

Ғалиасқар Сарыбаев коммерциялық емес ұйым нысанында жұмыс істейтін ұлттық зерттеу университеттерінің автономиясын кеңейту мәселесіне назар аударды. Сенатор қазіргі үлгі олардың инвестиция тартуына және әзірлемелерді коммерцияландыруына шектеу қойып отырғанын айтып, Nazarbayev University тәжірибесін кеңінен енгізу керектігін тілге тиек етті.

Ернұр Әйткенов агроөнеркәсіп кешені мен экспорттың негізі саналатын фитосанитарлық қауіпсіздікті нығайтуға арналған нақты шаралар топтамасын ұсынды. Оның айтуынша, ең алдымен, «Фитосанитария» мамандығын білім беру жүйесіне қайта енгізу және ГМО мен инфекцияларды бақылауға арналған зертханаларды техникалық тұрғыда қайта жабдықтау қажет.

(Сенаттың Баспасөз қызметі, 74-72-27. Суретті түсірген: А.Байжұманов)

Chaired by Speaker of the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan Maulen Ashimbayev, a meeting of the Chamber was held, during which a number of laws were considered and parliamentary inquiries were voiced.

During the meeting, deputies reviewed and approved the Law "On the Ratification of the Agreement on Strategic Partnership in the Production and Transmission of Green Energy between the Republic of Azerbaijan, the Republic of Kazakhstan, and the Republic of Uzbekistan." According to the senators, ratification of the Agreement will contribute to strengthening energy security, diversifying transit routes, and promoting sustainable economic growth in Kazakhstan through the export of low-carbon products.

"The agreement outlines joint work between the three countries to develop green energy. To enhance its effectiveness, the parties envisage the creation of a special Steering Committee and a Working Group. Overall, we hope that the approval of the law will facilitate the development of renewable energy in Kazakhstan and strengthen regional cooperation in this area," said Maulen Ashimbayev, commenting on the approved law.

In particular, the parties will define technical and commercial terms for ensuring the reliable and uninterrupted transmission of "green" electricity. The agreement also provides for the implementation of new energy efficiency technologies and the development of infrastructure for energy exports to Europe and other regions.

The Senate also approved the Law "On Ratification of the Agreement on Cooperation between the CIS Member States in the Exchange of Radiation Monitoring Data." As part of this information exchange, the parties undertake to ensure regular data exchange, guarantee its accuracy, and promptly notify of technical failures. However, the Agreement applies only to data from the state radiation monitoring system and does not extend to radiation monitoring data from nuclear facilities.

Furthermore, at the meeting, senators voiced parliamentary inquiries.

Talgat Zhunusov emphasized the importance of budgetary support for the construction of a local history museum in Zerenda, which is intended to become a creative hub and a modern visitor center for the Akmola region's tourism cluster. The project is currently virtually frozen due to a funding shortage.

Sultan Dyusembinov proposed reforming the credit union system and introducing market-based financing for the agricultural sector to support small businesses in rural areas and provide targeted support to the most vulnerable borrowers. A key measure is legislatively expanding the range of financial services that these unions will be able to provide to farmers.

Ainur Argynbekova announced initiatives to develop inclusive sports in fulfillment of the Head of State's instructions. She proposed developing unified regulations for the operation of regional centers, defining funding mechanisms based on principles of equal access, and strengthening human resources and the regulatory framework for the sector.

Galiaskar Sarybayev spoke about the need to expand the autonomy of national research universities operating as non-profit organizations. The senator stated that the current model limits their ability to attract investment and commercialize their developments, and proposed scaling up Nazarbayev University's successful experience.

Yernur Aitkenov proposed a package of measures to strengthen phytosanitary security, which serves as the foundation for the agricultural sector and exports. First and foremost, he believes, it is necessary to reinstate the specialty of "Phytosanitary Science" into the education system and technically re-equip laboratories to monitor GMOs and infections.

(Press Office of the Senate, 74-72-27. Photo by: A. Baizhumanov)