«Перед нашими учёными и деятелями культуры стоят общие задачи»: Спикер Сената выступил на форуме казахской и узбекской научной и творческой интеллигенции

Парламент Сенатының Төрағасы Мәулен Әшімбаев бір топ депутатпен және Қазақстанның зиялы қауым өкілдерімен бірге Өзбекстанға барды. Сапар аясында ол Самарқанд қаласында өткен Қазақ және өзбек ғылыми-шығармашылық зиялыларының екінші форумында сөз сөйледі. Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты мен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісі Сенаты арасындағы Ынтымақтастық жөніндегі комиссияның отырысына қатысты. Олий Мәжіліс Сенатының Төрағасы Танзила Нарбаевамен екіжақты кездесуде көпжақты өзара іс-қимыл мен өңіраралық байланыстарды нығайту мәселелері әңгімеге арқау болды.

Қазақ және өзбек зиялыларының форумы осымен екінші рет өткізіліп отыр. Іс-шарада сөз сөйлеген Мәулен Әшімбаев екі ел тәуелсіздігінің 35 жылдығы тұсында өтіп жатқан бұл кездесудің символдық мәні зор екенін айтты. Сондай-ақ ол Қазақстан мен Өзбекстан мемлекеттілікті қалыптастыру кезеңін табысты аяқтағанын, енді жаңа стратегиялық мақсаттарды айқындайтын уақыт келгенін атап өтті. Сенат Төрағасы Мемлекет басшыларының Қазақстан мен Өзбекстанның қарым-қатынасын одан әрі бекемдеуге бағытталған саяси бағдары екіжақты ынтымақтастықты нақты мазмұнмен толықтырып, бүкіл аймақтың тұрақтылығын нығайтып отырғанына назар аударды.

«Қазіргі таңда Қазақстан мен Өзбекстанның екіжақты қарым-қатынасы дәстүрлі мемлекетаралық өзара іс-қимыл шеңберінен шығып, аса маңызды деңгейге көтерілді. Елдеріміз аймақтың жарқын болашағын бірлесіп қалыптастырып келеді. Бұл сапалы серпіліс – мемлекет басшылары Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев пен Шавкат Миромонович Мирзиёевтің стратегиялық саясаттарының нәтижесі екені анық. Олардың саяси ерік-жігері, өзара сенімі, достығы және ұзақ мерзімге арналған бағдары ынтымақтастығымызға жаңа серпін берді. Президенттеріміздің Қазақстан мен Өзбекстанның стратегиялық бірлігін одан әрі бекемдеп, нығайтуға арналған бастамалары елдеріміздің ұзақ мерзімді дамуының берік негізін қалайды. Осы жолда біздің басты міндетіміз – жоғары деңгейде қол жеткізілген уағдаластықтардың тиімді жүзеге асырылуына ықпал ету», – деді Сенат Төрағасы.

Мәулен Әшімбаев Форум алаңында екі елдің ғалымдары мен мәдениет қайраткерлерінің бас қосуы аймақтың мүддесін ілгерілетуге ықпал етіп, Орталық Азиядағы ауқымды мәдени жаңғыру үдерісін айшықтай түсетінін атап өтті.

Сонымен қатар ол ғылыми және шығармашылық зиялы қауым арасындағы ынтымақтастықтың бірнеше негізгі бағытына тоқталып, тараптар бірлесіп пысықтауға тиіс міндеттерге тоқталды. Атап айтқанда, ғылыми және технологиялық дербестік, білім беру бағдарламалары, өнер саласы мен креативті индустрияны дамыту мәселелеріне ерекше мән берілді.

«Қазақстан жасанды интеллектіні дамытуға арналған экожүйені белсенді түрде қалыптастырып келеді. Alem AI бірегей халықаралық орталығы іске қосылуда. Мемлекет басшысы 2029 жылға қарай Қазақстанды жаппай цифрлық мемлекетке айналдыруды міндет етіп жүктеді. Өзбекстан да цифрлық трансформация саласында елеулі нәтижелерге қол жеткізіп отырғанын білеміз. Сондықтан ғылыми қауымдастықтың күш-жігерін біріктіру елдеріміздің жедел әрі озық дамуы үшін стратегиялық маңызға ие. Қазақстан мен Өзбекстан осы бағыттағы жаһандық күн тәртібін қалыптастыруға қатысатын елдерге айнала алады. Сондай-ақ жастар арасындағы байланысты нығайта отырып, Орталық Азияның бірыңғай білім беру кеңістігін жасақтаудың мәні зор. Біз жетекші жоғары оқу орындарымыз арасындағы ынтымақтастықты дамытуды, оның ішінде алдыңғы қатарлы университеттердің филиалдарын ашуды, академиялық мобильділіктің жаңа бағдарламаларын іске қосуды, бірлескен форумдар мен ғылыми тағылымдамалар өткізуді белсенді түрде қолдаймыз», – деді Палата Спикері.

Форумға қатысушылар Орталық Азиядағы зияткерлік және мәдени байланысты нығайту аймақты ғылым, білім, өнер саласындағы әлемдік көшбасшылар қатарына қайта қосудың басты кілті екеніне ерекше тоқталды.

Өз кезегінде Олий Мәжіліс Сенатының Төрағасы Танзила Нарбаева Форум идеяларын қолдағаны үшін Қазақстанға алғыс білдірді. Сондай-ақ ол қазақ пен өзбек халықтарының ынтымақтастығының негізгі мақсаты мәдени-гуманитарлық байланыстарды кеңейту және өзара іс-қимылдың өзге де маңызды салаларын ілгерілету екенін айтты.

Іс-шара барысында екі елдің көрнекті ғылым, мәдениет және өнер қайраткерлері – Қазақстанның халық жазушысы Төлен Әбдік , Өзбекстан Ғылым академиясының президенті Шавкат Аюпов , ҚР Президенті жанындағы Ұлттық ғылым академиясы вице-президенті Асқар Жұмаділдаев , Әлішер Науаи атындағы Ташкент мемлекеттік өзбек тілі және әдебиеті университетінің ректоры Шухрат Сираджиддинов , жазушы Әлібек Асқаров , Ұлттық археология орталығының директоры Фарход Максудов , академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды ұлттық зерттеу университетінің ректоры Нұрлан Дулатбеков , Өзбекстан Ғылым академиясы Мемлекет және құқық институтының директоры Мурод Турсунов , сондай-ақ, «Целинный» заманауи мәдениет орталығының директоры Жәмилә Нұрқалиева сөз сөйлеп, мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты нығайтудың басым бағыттары жөнінде өз пікірлерін білдірді.

Ұсынылған жобалар Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы гуманитарлық байланысты дамытуды және мәдениет пен білім беру ісінде жүйелі түрде тәжірибе алмасудың негізін қалауды көздейді. Ғылым, әдебиет және өнер салаларындағы күш-жігерді ортақ мүддеге жұмылдыру серіктестіктің жаңа кезеңіне жол ашып, екі мемлекеттің өзара жақындасуын одан әрі жеделдете түсетіні анық. Айта кетейік, Қазақстан мен Өзбекстанның ғылым және шығармашылық саладағы зиялыларының бірінші форумы былтыр Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен Астана қаласында өтті.

Өзбекстанға сапар барысында Мәулен Әшімбаев бүгін Танзила Нарбаевамен екіжақты кездесу өткізді. Одан кейін Палата Төрағалары Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты мен Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісі Сенаты арасындағы Ынтымақтастық жөніндегі комиссияның бесінші отырысына қатысты. Сенаторлар комиссия жұмысының аралық қорытындыларын шығарып, түрлі саладағы бірлескен жобаларды талқылады.

«Президенттеріміз Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев пен Шавкат Миромонович Мирзиёев екіжақты ынтымақтастыққа серпін беріп, жоғары деңгейге көтерді. Бұл бағытта парламентаралық байланыстың маңызы зор. Парламентаралық ынтымақтастық жөніндегі комиссияның белсенді ықпалымен «Орталық Азия» Халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығының қызметін реттеу туралы үкіметаралық келісім жедел пысықталып, 2025 жылғы наурызда ратификацияланды. Былтыр өзара тауар айналымын 2030 жылға қарай 10 млрд долларға дейін ұлғайту жөніндегі үкіметаралық бағдарламаның қабылдануын тағы бір маңызды нәтиже ретінде айтуға болады. Сондай-ақ Орталық Азия мемлекеттерінің Парламентаралық форумын өткізу жөніндегі бастаманың жүзеге асырылуы да – ортақ жетістігіміз. Екі ел арасындағы парламентаралық ынтымақтастық алдағы уақытта да саясат, экономика, экология, білім және мәдениет сияқты барлық негізгі бағытты қамтып, жүйелі түрде кеңейе береді деп сенемін», – деді Мәулен Әшімбаев.

Отырыс кезінде қатысушылар өңірлік және парламентаралық ынтымақтастықты, оның ішінде халықаралық ұйымдар аясындағы өзара іс-қимылды одан әрі дамыту мәселелерін де талқылады.

(Сенаттың Баспасөз қызметі, 74-72-27. Суретті түсірген: Н.Байбулин)

Speaker of the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan Maulen Ashimbayev visited Uzbekistan with a group of deputies and representatives of Kazakhstan's scientific and creative intelligentsia. In Samarkand, he spoke at the second Forum of Kazakh and Uzbek Scientific and Creative Intelligentsia and participated in a meeting of the Commission on Cooperation between the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan and the Senate of the Oliy Mazhlis of the Republic of Uzbekistan. Strengthening multilateral cooperation and interregional ties was a key topic of the bilateral meeting with Speaker of the Senate of the Oliy Mazhlis Tanzila Narbayeva.

Addressing the participants of the Forum of Kazakh and Uzbek Scientific and Creative Intelligentsia, held for the second time, Maulen Ashimbayev noted the symbolism of this meeting in the year marking the 35th anniversary of the two countries' independence. He stated that Kazakhstan and Uzbekistan have completed the process of establishing their statehood, and now the time has come to outline new strategic goals. The Senate Speaker emphasized that the two heads of state's commitment to building a strong alliance imbues their relations with concrete content and strengthens stability throughout the region.

"Today, Kazakhstan and Uzbekistan are at a point where the nature of their bilateral relations extends beyond traditional interstate cooperation. The countries are co-creators of the region's future. This qualitative transition was made possible by the strategic course of their leaders – Kassym-Jomart Kemelevich Tokayev and Shavkat Miromonovich Mirziyoyev. Their political will, mutual trust, friendship, and long-term vision have created a new dynamic for our cooperation. The initiative of the two Presidents to form and strengthen a strong strategic alliance between Kazakhstan and Uzbekistan creates a sustainable foundation for the long-term prosperity of our countries. And our key task is to facilitate the effective implementation of the agreements reached at the highest level," he said in his speech.

The Senate Speaker noted that the consolidation of scientists and cultural figures from both countries at the Forum promotes regional interests and confirms the large-scale cultural revival of Central Asia.

At the same time, he highlighted several key areas of interaction between the scientific and creative intelligentsia and outlined a number of tasks that the parties will need to work on together. Particular attention was paid to issues of scientific and technological sovereignty, educational programs, and the development of the arts and creative industries.

"Kazakhstan is actively shaping its artificial intelligence development ecosystem. A unique international center, Alem AI, is being launched. Our President has set the goal of transforming Kazakhstan into a digital state by 2029. Uzbekistan is also demonstrating significant progress in digital transformation. Therefore, the combined efforts of the scientific community are strategically essential for the continued accelerated development of our countries. Kazakhstan and Uzbekistan can become countries that participate in shaping the global agenda in this area. It is also important to promote the formation of a unified educational space in Central Asia, including strengthening ties between young people. We actively support the development of cooperation between leading universities, including the opening of branches of leading universities, the launch of new academic mobility programs, and the holding of joint forums and research internships," the Speaker of the Chamber of Parliament emphasized.

Forum participants agreed that strengthening Central Asia's intellectual and cultural ties is key to the region's return to global leadership in science, education, and the arts.

For her part, Chairperson of the Senate of the Oliy Mazhlis Tanzila Narbayeva thanked Kazakhstan for its support of the Forum's ideas, which focus on expanding cultural and humanitarian contacts and other important areas of interaction.

Prominent figures in science, culture, and art from both countries shared their visions for strengthening bilateral cultural and humanitarian partnerships during the Forum: People's Writer of Kazakhstan Tolen Abdik , President of the Academy of Sciences of Uzbekistan Shavkat Ayupov , Vice President of the National Academy of Sciences under the President of the Republic of Kazakhstan Askar Jumadildayev , Rector of the Tashkent State University of the Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi's Shukhrat Siradjiddinov , writer Alibek Askarov , Director of the National Center of Archaeology Farkhod Maksudov , Rector of the Karaganda National Research University named after Academician E.A. Buketov Nurlan Dulatbekov , Director of the Institute of State and Law of the Academy of Sciences of Uzbekistan Murod Tursunov , and Director of the Center for Contemporary Culture "Tselinny" Jamilya Nurkaliyeva .

The proposed projects are designed to strengthen humanitarian ties between Kazakhstan and Uzbekistan, laying the foundation for systematic cultural and educational exchange. Integrating efforts in science, literature, and art will enable a new stage of partnership and ensure a progressive rapprochement between the two countries. As a reminder, the first Forum of Scientific and Creative Intelligentsia of Kazakhstan and Uzbekistan was held last year in Astana, at the request of Kazakh President Kassym-Jomart Tokayev.

That same day, Maulen Ashimbayev held a bilateral meeting with his counterpart Tanzila Narbaeva, after which the Chairmen of the Chambers participated in the fifth meeting of the Commission on Cooperation between the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan and the Senate of the Oliy Mazhlis of the Republic of Uzbekistan. The senators summarized the Commission's work and discussed joint projects in various sectors.

"Presidents Kassym-Jomart Kemelevich Tokayev and Shavkat Miromonovich Mirziyoyev are setting a high pace and benchmark for bilateral cooperation. Interparliamentary cooperation holds a special place in this area. With the active support of the Interparliamentary Cooperation Commission, an intergovernmental agreement regulating the activities of the International Center for Industrial Cooperation "Central Asia" was quickly developed and ratified in March 2025. Another important result was the facilitation of the signing last year of an intergovernmental program to increase mutual trade turnover to $10 billion by 2030. The implementation of the initiative to launch the Interparliamentary Forum of Central Asian States was also a significant shared achievement. I am confident that interparliamentary cooperation between the two countries will continue to consistently expand, encompassing all key areas, from politics and economics to the environment, education, and culture," emphasized the Speaker of the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan. The meeting participants also discussed issues of further development of regional and interparliamentary cooperation, including within the framework of international organizations.

(Press Office of the Senate, 74-72-27. Photo by: N.Baibullin)