Справедливый доступ к торговым сетям и выход на экспорт: Олжас Бектенов дал ряд поручений по поддержке отечественных производителей в рамках поставленных задач Президента

04 Тамыз 2026, 11:30

Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында отандық тауарларды қолдау және ілгерілету мәселелері қаралды.

Жиында сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиев, өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов, «Атамекен» ҰКП басқарма төрағасы Қанат Шарлапаев және Сауда желілері одағы басқарма төрағасының орынбасары Эльбеги Абдиев, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан, Қарағанды және Жамбыл облыстарының әкімдері ішкі нарықты отандық өніммен қамту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және өткізу нарықтарын кеңейту бойынша баяндама жасады.

Олжас Бектенов Мемлекет басшысы отандық өндірістің өсуі үшін қолайлы жағдай жасау міндетін қойғанын атап өтті. Ішкі нарықта қазақстандық өнімнің үлесін арттыру жергілікті өндірістің дамуына серпін беріп, кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді әрі ел экономикасын нығайтуға ықпал етеді. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша елімізде отандық өндірушілерді қолдаудың негізгі тетіктері іске қосылды. Ұлттық және инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру барысында тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу кезінде қазақстандық кәсіпорындарға басымдық беріледі. Салықтық және мемлекеттік қолдаудың өзге де шаралары жаңа өндірістерді іске қосып, қолданыстағы өндірістердің қуатын кеңейтуге қолайлы жағдай жасап отыр.

Мемлекеттік қолдау шараларына жедел қол жеткізіп, тауарлардың жергілікті шығу тегін растау мақсатында Отандық өндірушілердің тізілімі жасалды. Ол мемлекеттік және квазимемлекеттік сатып алу рәсімдері кезінде адал кәсіпкерлерге басымдық берілуін қамтамасыз етеді.

Биыл іске қосылған Ұлттық тауарлар каталогі тауарларды нақты уақыт режимінде қадағалауға мүмкіндік беретін бірыңғай цифрлық жүйенің негізін қалады.

«Қабылданып жатқан шаралардың барлығы бәсекеге қабілетті отандық өндірісті құруға және дамытуға бағытталған. Субсидиялардан бастап, тауарларды әлемдік нарыққа ілгерілетуге дейінгі мұндай тәсілді әлемнің барлық дамыған экономикалары қолданады. Біз де осы саясатты ұстанамыз. Өйткені оның нақты нәтижесін көріп отырмыз. Атап айтқанда, Қазақстан бүгінде ішкі нарықты негізгі азық-түлік тауарларымен толық қамтамасыз етеді. Бірінші жартыжылдықта өндіріс көлемі шамамен 10%-ға өсті. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты да тұрақты өсіп келеді. Бұған экономика салаларын кешенді мемлекеттік қолдаудың нәтижесінде қол жеткіздік», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Сонымен қатар Премьер-министр ендігі міндет – ішкі нарықты отандық өніммен толықтыруды жалғастырып, өткізу нарықтарын кеңейту және қазақстандық тауарларды сыртқы нарықтарда неғұрлым белсенді ілгерілетудің маңызды екеніне назар аударды. «Қазақстанда жасалған» ұлттық таңбасы тұтынушылардың сенімі мен жоғары сапа белгісіне айналуы тиіс.

Отырыс қорытындысы бойынша Премьер-министр бірқатар тапсырма берді.

Бірінші. Сауда министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, бір ай ішінде «Қазақстанда жасалған» брендімен шығарылатын тауарларды қолдау мен ілгерілетудің кешенді бағдарламасын әзірлеу қажет.

Сондай-ақ бір ай мерзімде халық арасында ең көп сұранысқа ие басым тауар санаттарын айқындау қажет. Әрбір санат бойынша ішкі нарықтағы отандық өнімнің үлесін арттыруға арналған нысаналы көрсеткіштерді белгілеу керек.

Сауда желілерімен бірге отандық сауда маркаларын дамытып, қазақстандық өндірушілермен ұзақмерзімді жеткізу шарттарын бекіту қажет.

«Халық тұтынатын тауарларды шығаратын отандық өндірушілер көп жағдайда сауда алаңдарына қол жеткізе алмайды, оның ішінде жалдау ақысының жоғары болуына байланысты қиындықтар да бар. Бұл ішкі нарықта қазақстандық өнімнің үлесін кеңейтуге кедергі келтіріп, оның бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді. Сауда желілерінің иелері қазақстандық тауарларға деген көзқарасын түбегейлі өзгертуі тиіс деп санаймын. Отандық өнімнен бұрын импорттық тауарларға басымдық беру моральдық жағынан ғана емес, құқықтық тұрғыдан да дұрыс емес», — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Сауда министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен, өңір әкімдіктерімен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, тауарлардың барлық санаттарын, оның ішінде жеңіл өнеркәсіп пен тұрмыстық химия өнімдерін шығаратын отандық өндірушілерге сауда алаңдарын жалға алудың қолайлы шарттарын ұсынудың нақты тетіктерін әзірлеу тапсырылды.

«Қазақстанда өндірілетін танымал тауарларды, атап айтқанда азық-түлік және кондитерлік өнімдерді қаралау үшін әдейі ұйымдастырылған ақпараттық науқандар орын алуда. Мұның барлығының көздеген мақсаты бір – бәсекелестерді нарықтан ығыстырып, олардың орнын иемденіп қалу. Мәдениет және ақпарат министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, «Қазақстанда жасалған» ұлттық брендін ілгерілетуге, отандық тауарларды кеңінен дәріптеуге және оларды негізсіз ақпараттық шабуылдардан қорғауға бағытталған бірыңғай ақпараттық науқанның жүргізілуін қамтамасыз етсін», — деп тапсырды Премьер-министр.

Екінші. Отандық өндірушілер өз өнімдерін өткізу кезінде негізсіз әрі басы артық әкімшілік талаптарға тап болмауы тиіс. Сауда министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, отандық тауарларды өткізуге және экспорттауға кедергі келтіретін талаптар мен шектеулерді қайта қарап, оларды жою жөнінде нақты шаралар қабылдау жүктелді. Үкімет басшысы барлық талаптар бір құжатта жинақталып, жалпыға қолжетімді ақпараттық жүйеде нақты көрініс табуы тиіс екенін атап өтті.

Үшінші. Ішкі нарық негізгі азық-түлік тауарлары бойынша отандық өніммен қамтамасыз етілген. Сонымен қатар дайын өнім өндіруге қажетті импорттық шикізат пен құрамдас бөліктерге тәуелділік әлі де бар. Әсіресе, азық-түлікке жатпайтын тауарлар секторында тәуелділік жоғары. Сауда, Өнеркәсіп және Ауыл шаруашылығы министрліктеріне бір ай мерзімде Қазақстанда өндірілуі қажет болатын аса маңызды импорттық тауарлардың, шикізаттың, материалдар мен қосалқы бұйымдардың тізбесін айқындау тапсырылды. Әрбір позиция бойынша жүзеге асыру мерзімдерін белгілей отырып, отандық өндірісті құру немесе кеңейту бағытында нақты шаралар әзірлеу қажет.

Төртінші. Экономиканы дамытуда болашағы зор бағыттардың бірі – жеңіл өнеркәсіп. Шілде айында 2030 жылға дейінгі Жеңіл өнеркәсіпті дамыту жөніндегі кешенді жоспар қабылданды. Оны тиімді әрі уақтылы жүзеге асыру отандық өнім өндірісінің көлемін арттырып, ішкі нарықты толықтыруды және жаңа жұмыс орындарын ашуды қамтамасыз етуі тиіс. Өнеркәсіп министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен, өңір әкімдіктерімен және «Атамекен» палатасымен бірлесіп, жоспарланған іс-шаралардың сапалы әрі уақтылы орындалуын қамтамасыз ету тапсырылды.

Бесінші. Ішкі нарықты отандық агроөнеркәсіп өнімдерімен толықтыруды жалғастырып, өткізу арналарын кеңейту, сондай-ақ өнімді сыртқы нарықтарға белсенді ілгерілету қажет. Мал шаруашылығын, әсіресе мультипликативтік әсері жоғары етті мал шаруашылығын дамыту басым бағыттардың бірі болуы тиіс. Осы әлеуетті барынша тиімді пайдаланып, ет өнімдерін экспорттаушы жетекші елдердің бірі ретінде Қазақстанның сыртқы нарықтардағы рөлін нығайта түсу керек. Ұлттық экономика министрлігіне мал шаруашылығы және инвестициялық жобаларды несиелендіру мақсатында «Бәйтерек» холдингінің жарғылық капиталын ұлғайтуға қатысты қаржы-экономикалық негіздемені барынша қысқа мерзімде қарап, тиісті қорытынды ұсыну тапсырылды.

Алтыншы. Cенімді деректерсіз отандық өнімнің нақты үлесін және мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін бағалау мүмкін емес. Сауда министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, жыл соңына дейін Ұлттық тауарлар каталогі негізінде тауарларды қадағалаудың бірыңғай цифрлық жүйесін қалыптастыруды аяқтау жүктелді. Аталған жүйені Мемлекеттік кірістер комитетінің деректерімен, Отандық тауар өндірушілердің тізілімімен және басқа да ақпараттық жүйелермен интеграциялау тапсырылды.

Жетінші. Қазақстандық дайын өнімнің сыртқы нарықтардағы үлесін кеңейту қажет. Сауда министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, отандық өндірушілердің шетелдік ірі сауда желілеріне шығуын қолдау тетіктерін әзірлеу тапсырылды. Басымдық берілетін елдерді, сауда желілерін және тауар топтарын айқындап, қазақстандық өнімді ілгерілету, сертификаттау, логистиканы ұйымдастыру және оны шетелдік сауда желілерінің сөрелеріне орналастыру бағытында кешенді шараларды әзірлеу қажет.

Бақылау мен үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары – ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жүктелді.

Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз

04 August 2026, 11:30

At the Government session chaired by Prime Minister of the Republic of Kazakhstan Olzhas Bektenov, issues of support and promotion of domestic goods were considered.

Reports were delivered by Minister of Trade and Integration Arman Shakkaliev, Minister of Industry and Construction Yersaiyn Nagaspayev, Deputy Minister of Agriculture Azat Sultanov, Chairman of the Board of the National Chamber of Entrepreneurs “Atameken” Kanat Sharlapayev, and Deputy Chairman of the Union of Trade Networks of Kazakhstan Yelbegi Abdiev. Akims of North Kazakhstan, Karaganda and Zhambyl regions reported on measures to saturate the domestic market with products of domestic commodity producers, develop the manufacturing industry and expand sales markets.

Olzhas Bektenov emphasized that the Head of State has set the task of creating conditions for the sustainable growth of domestic production. Increasing the share of Kazakhstani products on the domestic market contributes to the development of enterprises, enhancing their competitiveness and strengthening the national economy. On the President’s instruction, the main instruments of state support for domestic producers have already been formed in the country. Kazakhstani enterprises have priority in the sale of goods and services within the framework of national and infrastructure projects. Tax and other measures of state support create conditions for launching new and expanding existing production facilities.

To ensure prompt access to state support measures and confirmation of the local origin of goods, the Register of Domestic Producers has been created, which provides preferential access for bona fide producers to state and quasi-state procurement. The National Catalogue of Goods introduced this year has created the basis for the formation of a unified digital system of real-time product traceability.

“All measures being taken are aimed specifically at the creation and development of competitive domestic production. This approach is applied by all developed economies of the world — from the provision of subsidies to the promotion of goods on world markets. We will also adhere to such a policy. Especially since we see obvious positive results. For example, Kazakhstan as a whole provides the domestic market with basic food products. In the first half of the year, the volume of production grew by almost 10%. The export of agricultural products is also growing steadily. This has become possible thanks to comprehensive state support for economic sectors,” Olzhas Bektenov emphasized.

At the same time, the Prime Minister focused on the need to continue work on saturating the domestic market with products of Kazakhstani production, expanding sales markets and actively promoting domestic goods on foreign markets. The national mark “Made in Kazakhstan” should be associated with high quality that consumers trust.

Following the meeting, the Prime Minister issued a series of instructions.

First. The Ministry of Trade, together with interested government agencies and the “Atameken” Chamber, must develop within one month a comprehensive program to support and promote goods under the “Made in Kazakhstan” brand.

Also within one month, it is instructed to determine priority product categories that are most in demand among the population. For each category, target indicators for increasing the share of domestic products on the domestic market are to be established.

Together with retail chains, the development of domestic trade marks and the conclusion of long-term supply contracts with Kazakhstani producers should be ensured.

“Often, domestic producers of consumer goods face limited access to retail space, including due to the high cost of rent. This constrains the expansion of the presence of Kazakhstani products on the domestic market and reduces their competitiveness. I believe that owners of retail chains should reconsider their attitude toward goods of Kazakhstani production. Giving preference to imported goods to the detriment of domestic ones is wrong not only from a moral, but also from a legal point of view,” Olzhas Bektenov emphasized.

The Ministry of Trade, together with interested government agencies and regional akimats, as well as the “Atameken” Chamber, is instructed to develop specific mechanisms for providing favorable rental conditions for retail space to domestic producers of all categories of goods, including light industry and household chemicals.

“There are facts of deliberate information campaigns to discredit popular goods of Kazakhstani production, in particular food products and confectionery. This is done with one goal — to oust a competitor and occupy the market. The Ministry of Culture and Information, together with interested government agencies, is to ensure the conduct of a unified information campaign to promote the national brand ‘Made in Kazakhstan’, popularize domestic goods and protect them from unfounded information attacks,” the Prime Minister noted.

Second. Domestic producers should not face unjustified and excessive administrative requirements when selling their products. In this regard, the Ministry of Trade, together with interested government agencies and the “Atameken” Chamber, is instructed to conduct a review of requirements and restrictions that hinder the sale and export of domestic goods and take measures to eliminate them. The Head of Government emphasized that all requirements must be clearly reflected in one document and in a publicly accessible information system.

Third. For basic food products, the domestic market is provided with domestic products. At the same time, dependence on imported raw materials and components necessary for the production of finished goods remains. The highest dependence remains in the non-food sector. The Ministries of Trade, Industry and Agriculture are instructed within one month to determine a list of critically important imported goods, raw materials, materials and components, the production of which needs to be opened in Kazakhstan. For each position — to develop specific measures to create or expand domestic production with the determination of the timelines for their implementation.

Fourth. A promising area of economic development is light industry. In July, the Comprehensive Plan for the Development of Light Industry until 2030 was adopted. Its effective and timely implementation should ensure an increase in the production of domestic products, saturation of the domestic market and the creation of new jobs. The Ministry of Industry, together with interested government agencies, akimats and the “Atameken” Chamber, should ensure the high-quality and timely implementation of the planned measures.

Fifth. It is necessary to continue the active saturation of the domestic market with domestic agro-industrial products, expand sales and more actively promote products on foreign markets. One of the priority areas should be the development of livestock breeding, especially meat livestock breeding, which has a high multiplier effect. Olzhas Bektenov noted the importance of maximizing the use of this potential and consolidating Kazakhstan’s positions on foreign markets as one of the leading exporters of meat products. The Ministry of National Economy is instructed to consider and submit a conclusion on the financial and economic justification for increasing the authorized capital of the “Baiterek” holding for lending to livestock projects and investment projects as soon as possible.

Sixth. Without reliable data, it is impossible to assess the real share of domestic products and the effectiveness of state support. The Ministry of Trade, together with interested government agencies, must complete by the end of the year the formation of a unified digital system of product traceability based on the National Catalogue of Goods. It is instructed to ensure its integration with the data of the State Revenue Committee, the Register of Domestic Commodity Producers and other information systems.

Seventh. It is necessary to expand the presence of Kazakhstani finished products on foreign markets. The Ministry of Trade, together with interested government agencies, will work out a mechanism to support domestic producers when entering the largest foreign retail chains. Priority countries, retail chains and product groups will also be determined, and a set of measures for promotion, certification, logistics and placement of Kazakhstani products on the shelves of foreign retail chains will be developed.

Control and coordination are assigned to Deputy Prime Minister – Minister of National Economy Serik Zhumangarin.

Stay updated about the events of the Prime minister and the Government of Kazakhstan - subscribe to the official Telegram channel