Инициатива Президента «Таза Қазақстан» реализуется как ключевой принцип, заложенный в Конституции — Олжас Бектенов

03 Шілде 2026, 10:30

Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы «жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңестің отырысын өткізді.

Жиында Мемлекет басшысының «Таза Қазақстан» бастамасын жүзеге асыру барысы қаралды.

«Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясында қоршаған ортаны қорғау, табиғи байлыққа ұқыпты қарау әр азаматтың басты міндеттерінің бірі ретінде бекітілген. Жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру – ел қызметінің негізгі қағидаты. Осыған байланысты, Мемлекет басшысының “Таза Қазақстан” бастамасы Конституцияда белгіленген негізгі қағидат ретінде бірізділікпен жүзеге асырылуда. Біздің осы қағидатты ұстануымыздың жарқын мысалы ретінде экологиялық мәселелерді бірлесіп шешуге қоғамның барлық өкілін, еріктілер мен бизнесті тарту бойынша ауқымды жұмыс болды. Біз табиғатқа ұқыпты қарау және тазалықты сақтау Қазақстанның әрбір азаматы үшін ішкі қажеттілік пен күнделікті өмір нормасына айналғанын қалаймыз» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Экология және табиғи ресурстар министрлігінің деректері бойынша, жыл басынан бері «Таза Қазақстан» аясында елімізде 1 млн-нан астам ағаш отырғызылып, 4 млн-нан астам адамның, оның ішінде 510 мың еріктінің қатысуымен 200-ден астам экологиялық іс-шара өткізілді. Республика бойынша 76 мың гектардан астам аумақ тазартылып, 413 мың тонна қалдық жиналды және шығарылды. Сондай-ақ115,7 мың тонна қалдық қайта өңдеуге жіберілді.

Жалпы, «Таза Қазақстан» жалпыұлттық қозғалысы бастау алған үш жыл ішінде елді мекендерде 5,6 млн-нан астам ағаш отырғызылып, мемлекеттік орман қоры аумағында 1 млрд-тан астам көшет пен жас шыбық егілді.

Премьер-министр бірқатар өңір әкімдерінің есептерін тыңдады.

Ұлытау облысының әкімі Дастан Рыспеков жыл басынан бері 900 гектардан астам аумақ тазартылып, 3,5 мың тонна қатты тұрмыстық қалдық шығарылғанын баяндады. Биыл 30 мың ағаш отырғызу жоспарланса, көктемгі кезеңде 19 мың көшет пен бұта отырғызылды. Өңірде 2027 жылға дейін қағаз және резеңке қалдықтарын қайта өңдеу цехын іске қосу жоспарланып отыр.

Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеровтің баяндамасына сәйкес, өңірде 332 мыңнан астам ағаш отырғызылды. 3 мыңнан астам экологиялық акция мен сенбілікке 355 мыңнан астам тұрғын қатысып, 1,2 мыңнан астам арнайы техника жұмылдырылды. Нәтижесінде, 380 тонна қоқыс шығарылды. «Түркістан» экобағы ашылды, қуаттау стансаарымен жабдықталған 33 электр автобус пайдалануға берілді.

Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағанов өңірде 22 мың тоннадан астам қоқыс шығарылғанын баяндады. Облыста Өскемен қаласындағы «Таза Қазақстан», «Қайыңды тоғай», «Жасыл аймақ» және «Таулы Үлбі» секілді ірі экопарктер құрылуда. Жалпы экологиялық акцияларға 330 мыңнан астам адам және 19 мың ерікті қатысты.

Премьер-министр «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасы бір реттік экологиялық акциялар форматынан экологиялық мәдениетті қалыптастыруға, азаматтардың қоршаған ортаның жай-күйіне деген жауапкершілігін арттыру және өмір сүру сапасын жақсартуға бағытталған дәйекті мемлекеттік саясатқа айналғанын атап өтті.

«Мемлекет басшысының "Таза Қазақстан" экологиялық мәдениетті дамыту тұжырымдамасын жүзеге асырудың тиімділігі өткізілген іс-шаралар санымен емес, елді мекендердің жағдайының, халықтың экологиялық мәдениеті деңгейінің нақты өзгерістерімен және қол жеткізілген нәтижелердің тұрақтылығымен бағаланады. Бұған қол жеткізу үшін орталық және жергілікті атқарушы органдар елді мекендерді абаттандыру, экологиялық құқық бұзушылықтардың алдын алу, тиісті инфрақұрылымды, оның ішінде қалдықтарды қайта өңдеу объектілерін дамытумен байланысты жүйелі жұмыс істеуі қажет» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.

барлық мемлекеттік органдарға тұжырымдамада көзделген барлық іс-шараның сапалы әрі уақтылы жүзеге асырылуын, сондай-ақ белгіленген нысаналы көрсеткіштердің толық орындалуын қамтамасыз етуді;

«Таза Қазақстан» бастамасы аясындағы іс-шараларға жастар, волонтерлік ұйымдар, қоғамдық бірлестіктер мен бизнестің қатысуын кеңейту арқылы бұл бағыттағы жұмысты күшейтуді тапсырды.

«Жасыл экономикаға» көшу жөніндегі кеңестің отырысында ағымдағы жағдай және қалдықтарды басқару бойынша қабылданып жатқан шаралар қаралды. Олардың ішінде қайта өңдеу инфрақұрылымын дамыту, энергетикалық тұрғыда кәдеге жарату, тұрмыстық қатты қалдықтар полигондарын жаңғырту, сондай-ақ энергия үнемдеу және экономиканың энергия тиімділігін арттыру салалары бар.

Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаевтың баяндамасы тыңдалды:

2025 жылдың қорытындысы бойынша коммуналдық қалдықтарды сұрыптау және қайта өңдеу үлесі 30,7%-ды құрады. 2030 жылға қарай коммуналдық қалдықтарды қайта өңдеу 40%, өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу 50% болады деп күтілуде;

өткен жылы анықталған 3 828 стихиялық қоқыс орнының 3 629-ы немесе 95%-ы жойылды. Ал осы жылдың бірінші жартысында бұл көрсеткіш 1 983-тен 585 болды;

кәдеге жарату төлемі есебінен жеңілдетілген қаржыландыру шеңберінде 374 млрд теңгеге 68 жоба мақұлданып, оның 12-сі пайдалануға берілді;

2 755 тұрмыстық қатты қалдықтар полигонында жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Ауылдық жерлерде алаң бөлу үшін жекелеген рұқсат беру рәсімдері мен экологиялық талаптар жеңілдетілді, жаңа нысандардлың құрылысы кәдеге жарату төлемінен түсетін қаражат есебінен қаржыландырылатын болады;

«Экоқолдау» бағдарламасына 94 компания қосылған. 115 мың тоннадан астам қағаз, шыны, шина мен пластик қайта өңделді, төлем көлемі 3 млрд теңгені құрады. Бөлек-бөлек жинау тәсілін тұрғын үй секторы деңгейінде кеңейту жұмыстарына қоқыс шығаратын компанияларды, МИБ және ПИК-терді қосу пысықталуда.

Талқылауға «Жасыл Академия» ғылыми-білім беру орталығының директоры Бақыт Есекина, «Қазақстанның экологиялық ұйымдары қауымдастығы» ЗТБ басқарма төрағасы Айгүл Соловьева, «Жасыл экономиканы» қолдау және G-Global-ды дамыту коалициясы» ЗТБ басқарма төрағасы Асхат Сүлейменов, «Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығы» КЕАҚ басқарма төрағасы Сәкен Қалқаманов, «KazWaste» қалдықтарды басқару жөніндегі қазақстандық қауымдастығының атқарушы директоры Вера Мұстафина қатысты. Атап айтқанда, елді мекендерді абаттандыру, санитарлық тазалау және көгалдандыру сапасын, сондай-ақ олардың қоршаған ортаға әсерін бағалау үшін цифрлық құралдар мен ЖИ шешімдерін енгізу туралы ұсыныстар айтылды. Бұдан басқа, өңірлерге кеңес беру, заманауи технологияларды енгізу және үздік халықаралық тәжірибелерді кеңінен тарату үшін «жасыл» жобаларды сүйемелдеу бойынша үйлестіру жұмыстарын күшейту ұсынылды. Премьер-министр жүргізіліп жатқан жұмыстар өмір сүру сапасын арттыруға және қолайлы экожүйені қалыптастыруға ықпал ете отырып, тұрғындар үшін жайлы орындарды, жаңа тарту нүктелерін құруға тиіс екенін атап өтті.

«Мемлекет басшысы маңызды экологиялық міндеттердің бірі ретінде тұрмыстық қатты қалдықтарды басқару мәселесіне ерекше назар аударады. Қалдықтардың барлық түрлерін басқару жөнінде тұжырымдама бекітілді, тұрмыстық қатты қалдықтарға жаңа полигондар салу үшін қажетті нормативтік актілер қабылданды, саланы жеңілдікпен кредиттеу тетігі іске асырылуда. Рұқсат етілмеген полигондарды жою бойынша тұрақты жұмыс жүргізілуде. Дегенмен, шешімдерді қажет ететін бірқатар мәселелер бар» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Үкімет басшысының тапсырмалары:

Экология және табиғи ресурстар министрлігі бір апта мерзімде тұрмыстық қатты қалдықтардың жаңа полигондарын салу тетігін жүзеге асыру жөніндегі қаулы жобасын Үкімет аппаратына енгізсін;

өңірлердің әкімдіктері рұқсат етілмеген қоқыс үйінділерін жою жөніндегі жұмысты күшейтсін. Премьер-министр ағымдағы жұмыстың әлсіз қарқынын атап өтті;

қалдықтарды қайта өңдеу.

«Әлемнің алдыңғы қатарлы елдерінде «Тұйық циклді экономика» тұжырымдамасы сәтті жүзеге асырылды, оның негізгі қағидаты – қалдықтардың пайда болуын болдырмау. Мәселен, Швецияда қоқыстың 1%-дан азы полигондарға түседі. Бұл ел тіпті көрші елдерден қалдықтарды импорттайды. Германияда тұрмыстық қалдықтардың 67%-дан астамы айналымға қайтарылады. Тізімді жалғастыруға болады. Қалдықтарды қайта өңдеу – міне бұл біз ұмтылатын меже. Алайда, қалдықтарды қайта өңдеу саласындағы жобаларды жүзеге асыруды кешіктіріп жатқан фактілер бар. Осыған байланысты, Экология министрлігі бір апта мерзімде қалдықтарды қайта пайдалану саласындағы жобаларға тексеру жүргізсін және оларды іске асыру жөнінде нақты шешімдер енгізсін» , — деп атап өтті Премьер-министр.

Бұдан бөлек, энергия үнемдеу саласында жүргізіліп жатқан жұмыстарға және саланы дамыту жөніндегі жоспарларға назар аударылды.

Өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев өнеркәсіп секторында ірі кәсіпорындармен жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде энергия сыйымдылығының 32%-ға төмендегенін баяндады. Оның айтуынша, ірі кәсіпорындар үшін энергия тиімділігі бойынша жеке мақсатты индикаторлар әзірленген. Шамамен 300 ірі өнеркәсіп нысанында энергетикалық аудит жүргізіліп, 113 млрд теңге көлемінде энергия үнемдеу іс-шаралары жүзеге асырылды. Соның нәтижесінде салада айтарлықтай экономикалық тиімділікке қол жеткізілді. Қазіргі таңда тағы 300-ден астам нысанда осы бағыттағы жұмыстар жалғасуда. Жалпы, 2024 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан экономикасының энергия сыйымдылығы 5%-ға төмендеді.

Премьер-министр энергия үнемдеу және энергия тиімділігі саласында озық тәжірибені енгізудің маңыздылығын атап өтті.

«Мемлекет басшысы жақында Қазақстан экономикасының энергия сыйымдылығы әлемдік орташа мәндерден 2 есе және ЭЫДҰ елдерінің көрсеткіштерінен 3,5 есе жоғары екенін атап өтті. Халықаралық энергетикалық агенттік белгілеген жаһандық үрдіс энергия сыйымдылығының жоспарлы төмендеуі болып қала береді – жаһандық экономика аз ресурстарды пайдалана отырып, көбірек пайда табуды үйренуде. Сондықтан энергия үнемдеу және энергия тиімділігі саласында озық тәжірибені белсенді енгізу қажет» , — деп атап өтті Олжас Бектенов.

Отырысқа қатысушылардың назары әлемдік тәжірибеге аударылды. Мәселен, Германия мен Жапонияда металлургиялық және химиялық зауыттардан артық жылу атмосфераға шығарылмастан жылу сорғыларымен алынып, жақын маңдағы тұрғын аудандарды жылытуға жіберіледі. Еуропаның көптеген елдерінде жаңа ғимараттарды салу кезінде аса герметикалық жылу оқшаулау, энергияны үнемдейтін терезелер және ауаны қалпына келтіру жүйелері қолданылады.

«Мемлекет басшысы Үкімет алдына 2029 жылға қарай экономиканың энергия тұтынуы мен энергия сыйымдылығын 15 %-ға төмендету міндетін қойды. Өнеркәсіптің барлық субъектілері энергия үнемдеу және энергия тиімділігін арттыру жөніндегі өздерінің іс-шаралар жоспарларын бекітуге тиіс. Бір апта мерзімде Ақмола, Шығыс Қазақстан, Ақтөбе және Қызылорда облыстарының, Астана қаласының әкімдіктері тиісті Жол карталарын бекітуі қажет. Өнеркәсіп министрлігі бұл мәселені ерекше бақылауда ұстауы қажет» , — деді Премьер-министр

Өнеркәсіп министрлігі жауапты органдармен және әкімдіктермен бірлесіп жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізу жөнінде тиісті шаралар қабылдауы қажет.

Қазақстанның Премьер-министрі мен Үкіметі жаңалықтарынан хабардар болыңыз — ресми Telegram-каналға жазылыңыз

Prime Minister Olzhas Bektenov chaired a meeting of the Council for the Transition to a “Green Economy” under the President of the Republic of Kazakhstan.

The progress of the implementation of the Head of State’s initiative “Taza Kazakhstan” was reviewed.

“In the New Constitution of the Republic of Kazakhstan, environmental protection and careful attitude toward natural resources are enshrined as one of the main duties of every citizen. The fundamental principles of the country’s activities are the formation of a high environmental culture. In this regard, the Head of State’s initiative “Taza Kazakhstan” is progressively implemented as a key principle enshrined in the Constitution. A vivid example of our commitment to this principle was the large-scale work to involve all representatives of the public, volunteers, and business in jointly solving environmental issues. We strive to make a careful attitude toward nature and keeping cleanliness an internal need and everyday norm of life for every citizen of Kazakhstan,” Olzhas Bektenov emphasized.

According to the Ministry of Ecology and Natural Resources, within the framework of “Taza Kazakhstan” more than 1 million trees have been planted since the beginning of this year, over 200 environmental events have been held with the participation of more than 4 million people, including 510 thousand volunteers. More than 76 thousand hectares of territories have been cleaned, 413 thousand tons of waste have been collected and removed, and 115.7 thousand tons of waste have been sent for recycling. In total, since the launch of the nationwide movement “Taza Kazakhstan” over three years, over 5.6 million trees have been planted in settlements and over 1 billion seedlings and saplings in the state forest fund. The head of the Government heard reports from akims of a number of regions.

Akim of Ulytau Region Dastan Ryspayev reported that over 900 hectares of territories have been cleaned since the beginning of the year, and 3.5 thousand tons of solid household waste have been removed. Of the 30 thousand trees planned for planting this year, 19 thousand saplings and shrubs have already been planted in the spring period. By 2027, it is planned to launch a paper and rubber waste processing workshop in the region.

According to the report of Akim of Turkestan Region Nuralhan Kusherov, over 332 thousand trees have been planted in the region. More than 3 thousand environmental actions and subbotniks involved over 355 thousand residents and more than 1.2 thousand units of special equipment. As a result, 380 tons of garbage were removed. The “Ecopark Turkestan” was opened, and 33 electric buses with charging stations were launched.

Akim of East Kazakhstan Region Nurymbet Saktaganov reported on the removal of over 22 thousand tons of garbage. Large ecoparks are being created in the region, including “Taza Kazakhstan” in Ust-Kamenogorsk, “Berezovaya Roshcha,” “Zhasyl Aimak,” and “Gornaya Ulbinka.” In total, more than 330 thousand people and 19 thousand volunteers took part in eco-actions.

The Prime Minister noted that the Concept for the Development of Environmental Culture “Taza Kazakhstan” has already transformed from the format of one-time environmental actions into a consistent state policy for the formation of environmental culture, increasing citizens’ responsibility for the state of the environment, and improving the quality of life.

“The effectiveness of the implementation of the Head of State’s initiative “Taza Kazakhstan” is assessed not by the number of events held, but by specific changes in the condition of settlements, the level of environmental culture of the population, and the sustainability of the achieved results. To achieve this, systematic work by central and local executive bodies is needed on the improvement of settlements, the development of appropriate infrastructure, including that related to waste processing, and the prevention of environmental offenses,” Olzhas Bektenov emphasized.

The Head of the Government instructed:

At the meeting of the Council for the Transition to a “Green Economy,” the current situation and measures being taken for waste management were considered. In particular, in the field of developing recycling infrastructure, energy utilization, modernization of solid household waste landfills, as well as energy saving and improving the energy efficiency of the economy.

A report by Minister of Ecology and Natural Resources Yerlan Nysanbayev was heard:

The discussion was attended by Director of the Scientific and Educational Center “Green Academy” Bakyt Yesekina, Chairman of the Board of the Public Association “Association of Environmental Organizations of Kazakhstan” Aigul Solovyeva, Chairman of the Board of the Public Association “Coalition for a ‘Green Economy’ and G-Global Development” Askhat Suleimenov, Chairman of the Board of the NAO “International Center for Green Technologies and Investment Projects” Saken Kalkamanov, and Executive Director of the Kazakhstan Waste Management Association “KazWaste” Vera Mustafina. In particular, proposals were voiced for the introduction of digital tools and AI solutions for assessing the quality of improvement, sanitary cleaning, and landscaping of settlements, as well as their impact on the environment. In addition, it was proposed to strengthen coordination work on accompanying “green” projects to consult regions, introduce modern technologies, and disseminate best international practices. The Prime Minister emphasized that the work being carried out should create comfortable places and new points of attraction for residents, contributing to improving the quality of life and forming a favorable ecosystem.

“The Head of State pays special attention to the issue of solid household waste management as one of the important environmental tasks. The Concept for the Management of All Types of Waste has been approved, the necessary regulatory acts for the construction of new solid household waste landfills have been adopted, and a mechanism for preferential lending to the industry is being implemented. Constant work is being carried out to eliminate unauthorized landfills. However, there are a number of issues that require solutions,” Olzhas Bektenov emphasized.

Instructions of the Head of the Government:

“In advanced countries of the world, the concept of a ‘Circular Economy’ has been quite successfully implemented, the main principle of which is the prevention of waste generation. For example, in Sweden, less than 1% of garbage goes to landfills. The country even imports waste from neighboring countries. In Germany, more than 67% of household waste is returned to circulation. The list can be continued. Waste recycling is what we should strive for. However, there are facts when the implementation of waste recycling projects is delayed. In this regard, the Ministry of Ecology should, within one week, conduct a review of projects in the field of waste reuse and submit specific solutions for their implementation,” the Prime Minister emphasized.

In addition, attention was paid to the work being carried out in the field of energy saving and plans for the development of the industry. Minister of Industry and Construction Yersaiyn Nagaspayev reported that in the industrial sector, a 32% reduction in energy intensity has been achieved through work with large enterprises. Individual target indicators for energy efficiency have been developed for them. Energy audits have been carried out at about 300 large industrial facilities, and a number of energy-saving measures worth 113 billion tenge have been implemented, ensuring significant savings in the industry. Work is currently underway on more than 300 more facilities. Overall, the energy intensity of Kazakhstan’s economy decreased by 5% by the end of 2024.

The Prime Minister emphasized the importance of introducing best practices in the field of energy saving and energy efficiency.

“The Head of State recently noted that the energy intensity of Kazakhstan’s economy is 2 times higher than the world average and 3.5 times higher than the indicators of OECD countries. The global trend recorded by the International Energy Agency remains a steady decline in energy intensity – the global economy is learning to produce more benefits using fewer resources. Therefore, it is necessary to actively introduce best practices in the field of energy saving and energy efficiency,” Olzhas Bektenov noted.

The attention of the meeting participants was focused on world experience. Thus, in Germany and Japan, excess heat from metallurgical and chemical plants is not released into the atmosphere, but is captured by heat pumps and directed to heat nearby residential areas. In many European countries, when constructing new buildings, super-tight thermal insulation, energy-saving windows, and air recovery systems are used.

“The Head of State has set the Government the task of reducing energy consumption and the energy intensity of the economy by 15% by 2029. All industrial entities must approve their action plans for energy saving and improving energy efficiency. Within one week, akimats of Akmola, East Kazakhstan, Aktobe, and Kyzylorda regions, and the city of Astana must approve the relevant Roadmaps. The Ministry of Industry must keep this issue under special control, ” the Prime Minister instructed.

The Ministry of Industry, together with responsible agencies and akimats, must take appropriate measures to achieve the planned indicators.

Stay updated about the events of the Prime minister and the Government of Kazakhstan - subscribe to the official Telegram channel