Важно поддерживать инициативы Глав государств Центральной Азии через парламентскую дипломатию - Спикер Сената

Парламент Сенатының Спикері Мәулен Әшімбаев II Қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі Орталық Азия форумында баяндама жасады. Бұл іс-шара Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен өткен «Құбылмалы жаһандық тәртіптегі орта державалар: қауіпсіздікті, тұрақтылықты және орнықты дамуды нығайту» атты бірінші Astana Think Tank Forum-2024 аясында ұйымдастырылды. Онда әлемнің 20-дан астам елінен келген 50-ге жуық сарапшы орта державалардың қазіргі жаһандық деңгейдегі стратегиялық және дипломатиялық рөлін талқылады.

Мәулен Әшімбаев өз сөзінде жаһандық дамудың қазіргі кезеңі геосаяси шиеленістермен және халықаралық қатынастардағы тұрақсыздықпен қатар келіп отырғанын атап өтті. Мұндай жағдай қауіпсіздік пен тұрақты дамуды қамтамасыз етуде орта державалардың рөлі мен жауапкершілігін арттыра түседі.

« Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев Форумның пленарлық отырысында орта елдердің артып келе жатқан рөліне жан-жақты тоқталды. Негізінен ірі державалардың көлеңкесінде қалып келген орта елдер бүгінде аймақтық және жаһандық тұрақтылық пен әлемнің орнықты дамуын қамтамасыз етуде алдыңғы қатарға шығып отыр. Бұл олардың икемділігіне, диалогқа бейімділігіне және сындарлы өзара іс-қимылына қатысты екенін атап өткен жөн. Соңғы жылдарда Қазақстан өзекті жаһандық және өңірлік проблемаларды жеңілдету үшін конструктивті өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық саясатын дәріптеп келеді. Бізде жаһандық күн тәртібін ілгерілетуде және өзекті мәселелерді шешуде орта державалардың жеткілікті деңгейде тиімді бола алатынын көрсететін нақты нәтижелер де бар », – деді Сенат Төрағасы.

Мәулен Әшімбаевтың айтуынша, бұрынғы тәсілдер мен институттар өздерінің тиімсіздігін көрсеткен қазіргі жағдайда әлемге ынтымақтастықтың жаңа форматы мен қақтығыстардың алдын алатын және оларды оң шешетін тың тетіктер қажет. Осыған орай Палата Спикері Қазақстанның диалогты нығайту және әлемнің тұрақты дамуын қамтамасыз ету жолындағы бастамаларына ерекше назар аударды.

« Қазақстан 20 жылдан астам уақыт бойы Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының Съезін өткізіп келеді. Бұл бастама осы уақыт ішінде диалог мәдениетін дәріптеу және кедейлік, теңсіздік, экстремизм, ксенофобия, жаһандық жылыну сияқты ортақ проблемалар мен сын-қатерлерге қарсы тұру жолында дін лидерлерінің күш-жігерін біріктіретін пәрменді тетікке айналды.

Мемлекет басшысының бейбітшілікті сақтау идеяларын ілгерілету, өзара сыйластық пен ынтымақтастық мәдениетін нығайту жөніндегі күш-жігерінің арқасында VII Съезде әлемнің рухани көшбасшылары бір үстел басына жиналып, ортақ мүдде жолында бірлесіп әрекет ету мәселесін талқылауға мүмкіндік алды. Өткен аптада біз дінаралық диалогтың сабақтастығын сақтауға арналған Жас діни лидерлердің алғашқы форумын өткіздік. Қазақстан соңғы жылдары мемлекетаралық және басқа да жанжалдарды шешуге белсенді қатысып келеді.

Осылайша, еліміз қазірдің өзінде жауапты мемлекет ретінде әлемнің тұрақты және қауіпсіз дамуына өз үлесін қосып отыр. Бұл орайда Орталық Азия елдерінің ұстанымдары өте ұқсас екенін де айта кеткен абзал », – деді Сенат Төрағасы.

Мәулен Әшімбаев халықаралық мәселелерде Орталық Азия өңірлерінің субъективтілігі артып келе жатқанын да тілге тиек етті. Сондай-ақ аймақтағы ынтымақтастықты нығайтудың негізгі тетіктеріне назар аударды. Бұл ретте парламентаралық өзара іс-қимыл және барлық мүддені көздейтін салалардағы байланыстарды нығайту мәселелері сөз болды.

« Қазіргі таңда парламенттік дипломатия өңірлік күн тәртібін ілгерілетудің және аймақтық кооперацияның құқықтық базасын нығайтудың катализаторына айналып келеді. Орталық Азия елдері арасында бизнес, су және гуманитарлық саладағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтудың маңызы зор. Аталған бағытта көлік дәліздерін де дамыту өзекті болып қалып отыр.

Аймақ ортақ тарихи және мәдени құндылықтарға табан тіреу арқылы жаңа күш пен бірлікке ие болады. Өзара сыйластық, сенім және прагматизм қағидаттарына негізделген біздің бірлескен күш-жігеріміз Орталық Азияның әлемнің қарқынды дамыған, өсіп-өркендеген және болашағы зор өңірлердің біріне айналуына жол ашады деп сенемін.

Сондықтан түрлі тетіктерді пайдалана отырып, біздің Президенттеріміздің Орталық Азиядағы ынтымақтастықты нығайту жөніндегі бастамаларын қолдау аса маңызды », – деген Мәулен Әшімбаев осы жолда күш біріктіріп, ортақ міндеттерді іске асыруға баса мән берген абзал екенін айтты.

Іс-шараға қазақстандық және шетелдік жетекші талдау орталықтарының басшылары, зерттеушілер, сарапшылар мен дипломаттар қатысты. Форум барысында Өзбекстан Республикасы Президенті жанындағы стратегиялық және өңіраралық зерттеулер институтының директоры Элдор Арипов , Тәжікстан Республикасы Президенті жанындағы Стратегиялық зерттеулер орталығы өңірлік қауіпсіздік мәселелерін зерттеу басқармасының басшысы Шарифзода Саидхомид және Caspian Policy Center-дің (АҚШ) Каспий мәселелері жөніндегі аға ғылыми қызметкері Эрик Руденшиолд сөз сөйледі.

Айта кетейік, 16-17 қазан күндері елордада Астана халықаралық форумы аясында «Құбылмалы жаһандық тәртіптегі орта державалар: қауіпсіздікті, тұрақтылықты және орнықты дамуды нығайту» тақырыбына арналған алғашқы Astana Think Tank Forum-2024 форумы өтті. Іс-шараны ҚР Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды.

Екі күнге жалғасқан Форумда халықаралық сарапшылар Атлант мұхитынан Тынық мұхитына дейінгі кеңістіктегі өзара іс-қимылдың геосаяси, экономикалық және стратегиялық аспектілеріне назар аударды. Тағы бір еске салар жайт, Astana Think Tank Forum-2024 форумының пленарлық отырысында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев сөз сөйледі.

(Сенаттың Баспасөз қызметі, 74-72-27. Суретті түсірген: Н.Байбулин)

Senate Speaker of the Parliament of the Republic of Kazakhstan, Maulen Ashimbayev, delivered a keynote speech at the 2nd Central Asian Forum on Security and Cooperation, which took place as part of the First Astana Think Tank Forum 2024 titled "Middle Powers in a Changing Global Order: Strengthening Security, Stability, and Sustainable Development." The event was attended by the President of Kazakhstan, Kassym-Jomart Tokayev. Approximately 50 experts from over 20 countries discussed the strategic and diplomatic role of middle powers in the modern global landscape.

In his speech, Maulen Ashimbayev emphasized that the current stage of global development is characterized by increasing geopolitical imbalances and instability in international relations. One of the outcomes of this process is the growing role and responsibility of middle countries in ensuring security and stable development.

"President Kassym-Jomart Tokayev outlined important points on the increasing role of middle powers during the Forum’s plenary session. Traditionally overshadowed by major powers, middle countries are now taking a leading role in maintaining regional and global stability and promoting sustainable global development. Their flexibility, commitment to dialogue, and constructive engagement make them key players. Kazakhstan, for years, has been advancing a policy of constructive interaction and cooperation to address global and regional challenges, and we have tangible results demonstrating that middle powers can be effective in promoting the global agenda and solving many of today’s urgent issues," said the Senate Speaker.

In today’s world, where previous mechanisms and institutions are proving ineffective, Maulen Ashimbayev believes new formats of cooperation, conflict prevention, and resolution are needed. He also highlighted Kazakhstan's initiatives to strengthen dialogue and ensure sustainable global development.

"For more than 20 years, Kazakhstan has been hosting the Congress of Leaders of World and Traditional Religions, which has become a vital mechanism for bringing together world religions and developing unified approaches to addressing global challenges like poverty, inequality, extremism, xenophobia, and climate change. Thanks to efforts promoted by the President to foster peace, mutual respect, and cooperation, we successfully convened spiritual leaders from around the world at the 7th Congress.

Just last week, we held the First Forum of Young Religious Leaders to ensure the continuity of dialogue between generations. Kazakhstan has also played an active role in resolving interstate and other conflicts. Our country is acting as a responsible state, contributing to the stable and secure development of the world. In this regard, the Central Asian countries have very similar positions," Ashimbayev noted.

Maulen Ashimbayev also stressed the increasing prominence of Central Asia in international affairs, identifying key mechanisms for deepening cooperation in the region. These included both interparliamentary cooperation and strengthening ties in areas of mutual interest.

"Parliamentary diplomacy is becoming a catalyst for advancing the regional agenda and strengthening the legal framework for regional cooperation. Expanding collaboration between Central Asian businesses and working together in water management and humanitarian fields are of great importance. The development of transport corridors remains a critical task to enhance regional cooperation. With a strong foundation of historical and cultural unity, our region is gaining new strength and unity.

I am confident that our joint efforts, based on mutual respect, trust, and pragmatism, will lead Central Asia to become one of the most dynamic, prosperous, and promising regions in the world in the coming years. Therefore, it is crucial to support our Presidents’ initiatives to deepen cooperation in Central Asia by using various mechanisms," said Ashimbayev, emphasizing the importance of consolidating joint efforts to achieve common goals.

The event also included contributions from the heads of leading Kazakhstani and international think tanks, researchers, experts, and diplomats. Among the speakers were Eldor Aripov , Director of the Institute for Strategic and Interregional Studies under the President of Uzbekistan, Sharifzoda Saidkhomid, Head of the Department for Regional Security Issues at the Center for Strategic Studies under the President of Tajikistan, and Eric Rudenshield, Senior Fellow for Caspian Affairs at the Caspian Policy Center (USA).

It should be noted that the First Astana Think Tank Forum 2024, on the topic "Middle Powers in a Changing Global Order: Strengthening Security, Stability, and Sustainable Development," was held in the capital on October 16-17. The forum was organized by the Kazakhstan Institute for Strategic Studies under the President of Kazakhstan, under the aegis of the Astana International Forum.

Over two days, the forum focused the attention of the international expert community on geopolitical, economic, and strategic aspects of cooperation across the region from the Atlantic to the Pacific. During the plenary session of the Astana Think Tank Forum 2024, the President of Kazakhstan, Kassym-Jomart Tokayev, delivered a keynote speech.

(Press Service of the Senate, 74-72-27. Photo by N. Baibulin)