Главная / Хронология / Выступление
выступление

Касым-Жомарт Токаев выступил на саммите «Центральная Азия – Европейский Союз» в Самарканде

Жаңалықтар

Надежность цитирования высокая опора Человек или должность Президентский корпус Дата события 4 апреля 2025 Документ дает надежную опору для тезисов: речь или интервью представлены содержательно.

Рабочий вывод

Что важно в документе

3 сигнала
Оценка

Центральная Азия может стать транзитным узлом между Востоком и Западом при условии инфраструктуры и координации.

Оценка

ЕС — важный партнер Казахстана в науке и образовании.

Позиция

Токаев поблагодарил за поддержку создания Регионального центра ООН по ЦУР в Алматы.

Узбекистан, Самарканд В начале своего выступления Глава нашего государства поблагодарил Президента Узбекистана Шавката Мирзиёева за гостеприимство и высокий уровень организации саммита. Он также выразил признательность Президенту Европейского совета Антониу Коште, Президенту Европейской комиссии Урсуле фон дер Ляйен и главам государств Центральной Азии за неизменную приверженность укреплению многопланового сотрудничества. Президент Казахстана убежден, что в условиях стремительных геополитических изменений и глобальных вызовов расширение межрегионального партнерства приобретает особую актуальность и стратегическую значимость. Касым-Жомарт Токаев представил участникам саммита свое видение перспективной повестки взаимодействия между Центральной Азией и Европейским Союзом. Глава государства полагает, что первостепенное внимание следует уделять укреплению торгово-экономических связей. По его словам, Казахстан готов нарастить экспорт в ЕС по 175 товарным позициям на сумму более 2 млрд долларов. Для финансирования таких проектов Президент призвал европейские компании использовать платформу Международного финансового центра «Астана». Еще одним важным направлением сотрудничества в выступлении была названа энергетика. – Казахстан остается надежным поставщиком углеводородов в Европу. На долю нашей страны приходится около 13% всего импорта нефти Европейского Союза, основная часть которого идет через Каспийский трубопроводный консорциум (КТК). Мы высоко ценим поддержку Евросоюза, направленную на обеспечение стабильного и долгосрочного функционирования данного консорциума, и при этом развиваем альтернативные маршруты транспортировки сырья. Казахстан реализует проекты в сфере возобновляемой энергетики и экологически чистого топлива. Наращиваем мощности ветровой и солнечной энергетики, а также развиваем проекты по производству «зеленого» водорода совместно с нашими давними партнерами Total, Eni, Svevind и другими европейскими компаниями. Кроме того, Казахстан совместно с Узбекистаном и Азербайджаном приступает к работе над масштабным проектом строительства линии передачи «зеленой» энергии через Каспийское море с дальнейшим выходом на европейские рынки, – отметил Касым-Жомарт Токаев. По его мнению, сотрудничество в области редкоземельных материалов – еще одно стратегически значимое направление взаимодействия. Казахстан производит 19 из 34 видов сырья, необходимых для экономики Евросоюза, включая уран, титан, медь, литий, кобальт, вольфрам и многие другие. Кроме того, наша страна совместно с ЕБРР реализует проекты в области геологоразведки и внедряет передовые и устойчивые практики в горнодобывающей отрасли. В данном контексте Президент предложил создать в Астане Региональный исследовательский центр по редкоземельным металлам, который может стать источником актуальной информации для предприятий и инвесторов о доступных месторождениях, технологиях и их разработке. Глава государства считает, что при наличии необходимой инфраструктуры и скоординированных действий государств региона Центральная Азия может стать процветающим транзитным узлом, обеспечивая эффективные цепочки поставок между Востоком и Западом. В прошлом году объем контейнерных перевозок по Транскаспийскому международному транспортному маршруту вырос на 62%, составив 4,5 млн тонн. Планируется увеличение грузопотока к 2027 году до 10 млн тонн. Касым-Жомарт Токаев поддержал стратегию ЕС Global Gateway, которая способствует расширению устойчивых транспортных связей в регионе. Казахстан активно продвигает инициативы по декарбонизации. Как сказал Президент, наша страна играет важнейшую роль в производстве чистой энергии, обеспечивая около 40% мировых поставок ядерного топлива. В прошлом году в Казахстане был создан Региональный проектный офис по вопросам изменения климата и «зеленой» энергетики. Глава государства в своей речи уделил особое внимание цифровым технологиям и развитию искусственного интеллекта. – Казахстан активно инвестирует в эти сферы. В начале года в нашей стране создан Международный консультативный совет по искусственному интеллекту при Президенте. В Казахстане реализуется программа по подготовке 100 тысяч IT-специалистов. В Астане создается высокотехнологичный центр Alem.AI, который будет содействовать внедрению инноваций, созданию стартапов и проведению исследований в данной области. Мы также запустили Венчурный фонд для ускоренного развития искусственного интеллекта. Через инициативу Team Europe Европейский Союз оказывает поддержку странам Центральной Азии в развитии сотрудничества в сфере цифровых технологий. Казахстан готов к сотрудничеству и обмену опытом. В этой связи предлагаю запустить на базе Astana Hub Инновационный кампус «Центральная Азия – Европейский Союз», – сказал Касым-Жомарт Токаев. Глава государства подчеркнул, что ЕС всегда был важным партнером Казахстана в сферах науки и образования. – Наши страны активно сотрудничают в рамках программ Erasmus+, Horizon Europe и других инициатив. Открытие свыше тридцати филиалов зарубежных университетов в Казахстане способствует продвижению полезных академических знаний в нашей стране. Мы заинтересованы в дальнейшем получении грантов и стипендий, такие программы уже реализуются совместно с рядом европейских государств. Предлагаем разработать программу «Erasmus+ для Центральной Азии» с акцентом на подготовку специалистов в таких приоритетных отраслях, как искусственный интеллект, управление водными ресурсами, биотехнологии и другие, – добавил Президент. Далее Касым-Жомарт Токаев отметил важность международной безопасности и стабильности как ключевого фактора устойчивого развития. Он подчеркнул, что Казахстан твердо привержен сбалансированной внешней политике, расширению сотрудничества со всеми заинтересованными государствами и основными организациями, включая ЕС. Напомнив о росте глобальной нестабильности, Президент заявил о необходимости проявлять сдержанность и ответственность в оценке происходящих в мире сложных событий. В год 80-летия ООН он призвал все страны направить усилия на соблюдение Устава всемирной организации и общепризнанных принципов международного права, а также поддержать деятельность Генерального секретаря Антониу Гутерриша. Касым-Жомарт Токаев высказался в поддержку переговорного процесса по Украине. – Казахстан неизменно выступает за мирное разрешение конфликтов, поэтому приветствуем начало переговоров по Украине, надеемся на благоприятный итог, хотя полностью понимаем всю сложность проблемы, – сказал он. Касым-Жомарт Токаев поблагодарил участников мероприятия и европейских партнеров за поддержку инициативы по созданию в Алматы Регионального центра ООН по Целям устойчивого развития для Центральной Азии и Афганистана. По его мнению, данный Центр будет эффективно служить продвижению универсальной «Повестки-2030», а также способствовать решению актуальных социальных, экономических и экологических вопросов в регионе. В ходе заседания также выступили Президент Республики Узбекистан Шавкат Мирзиёев , Президент Европейского совета Антониу Кошта , Президент Европейской комиссии Урсула фон дер Ляйе н, Президент Кыргызской Республики Садыр Жапаров , Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон , Президент Туркменистана Сердар Бердымухамедов , Президент Европейского банка реконструкции и развития Одиль Рено-Бассо.

Өзбекстан, Самарқанд

Мемлекет басшысы «Орталық Азия – Еуропа Одағы» саммитінде сөз сөйледі.

Президент ерекше қонақжайлық көрсеткен және саммитті жоғары деңгейде ұйымдастырған Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиёевке алғыс айтты. Сонымен қатар көпжақты ынтымақтастықты нығайтуға әрдайым ниет танытқаны үшін Еуропалық Кеңес Президенті Антониу Коштаға, Еуропалық комиссия Президенті Урсула фон дер Ляйенге және Орталық Азия елдерінің басшыларына шынайы ризашылығын білдірді.

Қазақстан Президенті геосаяси дүрбелеңдер мен жаһандық сын-қатерлер белең алған кезеңде Орталық Азия мен Еуропа Одағы арасындағы ықпалдастықтың өзектілігі арта түскеніне назар аударды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық Азия мен Еуропа Одағының келешектегі күн тәртібіне қатысты өз ойын ортаға салды.

Президент, ең алдымен, сауда-экономикалық байланыстарды нығайтуға баса мән берген жөн деп санайды. Оның айтуынша, Қазақстан ЕО нарығына жалпы құны 2 миллиард доллардан асатын 175 тауар түрінің экспортын ұлғайтуға дайын.

Қасым-Жомарт Тоқаев еуропалық компанияларды осындай жаңа жобаларды қаржыландыру үшін «Астана» халықаралық қаржы орталығының алаңын пайдалануға шақырды.

Мемлекет басшысы энергетика саласын ынтымақтастықтың аса маңызды бағыты ретінде атады.

– Қазақстан – Еуропаға көмірсутегін жеткізетін сенімді серіктестердің бірі. Еуропа Одағы шетелден импорттайтын мұнайдың 13 пайызға жуығы біздің елімізге тиесілі. Оның басым бөлігі Каспий құбыр консорциумы (КҚК) арқылы тасымалданады. Еуропа Одағы аталған консорциумның тұрақты әрі ұзақ мерзімді жұмыс істеуіне қолдау білдіріп отыр. Біз мұны жоғары бағалаймыз. Дегенмен шикізат тасымалдаудың балама жолдарын да дамытамыз. Қазақстан жаңартылатын қуат көздері мен экологиялық таза отын жобаларын жүзеге асыруға кірісті. Total, Eni, Svevind секілді бұрыннан келе жатқан серіктестерімізбен және басқа да еуропалық компаниялармен бірге жел, күн электр стансаларының қуатын арттырып, «жасыл» сутегі өндірісі жобасын қолға алдық. Бұдан бөлек, Қазақстан Өзбекстан және Әзербайжан елдерімен бірлесіп, «жасыл» энергияны Каспий теңізі арқылы Еуропа нарығына жеткізетін біртұтас электр желісін салу бойынша ірі жобаны бастады, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың пікірінше, сирек кездесетін минералдарды игеру саласындағы ынтымақтастықтың стратегиялық маңызы зор.

Бүгінде Қазақстанда Еуропа Одағы экономикасына қажетті 34 шикізаттың 19 түрі өндіріледі. Оның қатарында уран, титан, мыс, литий, кобальт, вольфрам және басқа да көптеген элементтер бар. Сонымен қатар еліміз Еуропалық қайта құру және даму банкімен арадағы келісім бойынша геологиялық барлау саласында бірлескен жобаларды іске асырып, кен игерудің озық тәжірибесін енгізіп жатыр. Бұл ретте Президент Астанада Сирек кездесетін металдарды зерттейтін аймақтық орталық құруды ұсынды. Аталған ғылыми мекеме кәсіпорындар мен инвесторларды игеруге болатын кеніштер, технологиялардың дамуы туралы өзекті ақпаратпен қамтамасыз етеді.

Мемлекет басшысы Орталық Азияның Шығыс пен Батыс арасында тиімді жеткізу тізбегі қалыптасқан транзит торабына айналуға мүмкіндігі бар деп санайды. Былтыр Транскаспий халықаралық көлік дәлізімен контейнер арқылы тасымалданған жүк көлемі 62 пайызға артып, 4,5 миллион тоннаны құраған. 2027 жылға қарай жүк көлемін он миллион тоннаға дейін жеткізу көзделіп отыр. Қасым-Жомарт Тоқаев Еуропа Одағының Орталық Азия өңіріндегі орнықты көлік байланысының дамуына оң септігін тигізіп отырған Global Gateway стратегиясына қолдау білдірді.

Қазақстан декарбонизация бастамаларын белсенді жүзеге асырып келеді. Президент еліміздің әлемдегі ядролық отынның 40 пайызға жуығын қамтамасыз ету арқылы таза энергия өндірісінде маңызды рөл атқаратынын айтты. Өткен жылы Қазақстанда Климаттың өзгеруі және жасыл энергетика бойынша Жобалық кеңсе ашылды.

Мемлекет басшысы цифрлық технология мен жасанды интеллектіні дамыту мәселесіне айрықша тоқталды.

– Қазақстан аталған салаларға инвестицияны арттырды. Жыл басында Президент жанындағы Жасанды интеллект жөніндегі халықаралық консультативтік кеңестің негізі қаланды. Қазір елімізде 100 мың жоғары білікті IT-маман даярлауды көздейтін ауқымды бағдарлама басталды. Астанада Alem.ai жоғары технологиялар орталығын құру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Ол инновацияны енгізумен, стартаптарды қолдаумен және осы салада зерттеулер жүргізумен айналысады. Бұдан бөлек, біз жасанды интеллект саласының дамуын жеделдету үшін Венчурлік қорды іске қостық. Еуропа Одағы Team Europe бастамасы арқылы Орталық Азия елдеріне цифрлық технологиялар саласындағы ынтымақтастықты өркендетуге көмек көрсетіп келеді. Қазақстан бұл бағытта тәжірибе алмасуға дайын. Осы орайда Astana Hub базасында «Орталық Азия – Еуропа Одағы» инновациялық кампусын ашуды ұсынамын, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы Еуропа Одағы еліміздің ғылым және білім саласындағы маңызды серіктесі екенін атап өтті.

– Мемлекеттеріміз Erasmus+, Horizon Europe бағдарламалары және тағы да басқа бастамалар аясында ынтымақтаса жұмыс істеп келеді. Қазақстанда отыздан астам шетелдік университеттің бөлімшелері ашылды. Бұл елімізде академиялық білімнің өркен жаюына ықпал етеді. Біз гранттар мен стипендиялар санын көбейтуге мүдделіміз. Мұндай бірлескен бағдарламалар бірқатар Еуропа елдерімен жүзеге асырылып жатыр. Жасанды интеллект, су ресурстарын басқару, биотехнология секілді маңызды салаларда маман даярлауға басымдық беретін «Орталық Азияға арналған Erasmus+» бағдарламасын әзірлеуді ұсынамыз, – деді Президент.

Мемлекет басшысы орнықты дамудың басты кепілі саналатын халықаралық қауіпсіздік пен тұрақтылықтың маңызына тоқталды. Оның айтуынша, Қазақстан теңгерімді сыртқы саясатты берік ұстанады және барлық мүдделі мемлекеттермен, негізгі халықаралық құрылымдармен, соның ішінде Еуропа Одағымен ынтымақтастықты кеңейтуге ниетті.

Президент жаһандық тұрақсыздық шиеленісе түскен кезеңде әлемдегі күрделі оқиғаларға баға беруде барынша байыптылық танытып, жауапкершілікпен қарауға шақырды. Сондай-ақ ол барлық елді БҰҰ Жарғысы мен жалпыға ортақ халықаралық құқық қағидаларын мүлтіксіз сақтау үшін барынша күш-жігер жұмылдыруға, сондай-ақ Бас хатшы Антониу Гутерриштің қызметіне қолдау білдіруге үндеді. Ұйымның құрылғанына 80 жыл толған сәтте мұның өзектілігі арта түседі.

Қасым-Жомарт Тоқаев Украинаға қатысты келіссөз процесіне қолдау білдірді.

– Қазақстан кез келген қақтығыстың бейбіт жолмен шешілуін жақтайды. Сондықтан Украинаға қатысты келіссөздердің басталуын құптаймыз. Мәселенің күрделі екенін түсінеміз. Дегенмен шиеленіс оң шешімін табады деп үміттенеміз, – деді Президент.

Мемлекет басшысы БҰҰ Бас Ассамблеясы Алматыда Орталық Азия мен Ауғанстан үшін орнықты даму мақсаттары жөніндегі аймақтық орталықты құру туралы қарарды бірауыздан қабылдағанын айтып, жиын қатысушыларына Қазақстанның бастамасын қолдағанына ризашылық білдірді. Оның пікірінше, Орталық Ұйымның 2030 жылға дейінгі күн тәртібін ілгерілетуге, өңірдегі өзекті әлеуметтік, экономикалық және экологиялық мәселелерді шешуге елеулі үлес қосады.

Саммитте сондай-ақ Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев , Еуропалық Кеңес Президенті Антониу Кошта , Еуропалық комиссия Президенті Урсула фон дер Ляйе н, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров , Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон , Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов , Еуропалық қайта құру және даму банкінің президенті Одиль Рено-Бассо сөз сөйледі.