Главная / Хронология / Выступление
выступление

Глава государства выступил на встрече с общественностью города Шымкента

Жаңалықтар

Надежность цитирования высокая опора Человек или должность Президентский корпус Дата события 11 апреля 2025 Документ дает надежную опору для тезисов: речь или интервью представлены содержательно.

Рабочий вывод

Что важно в документе

3 сигнала
Оценка

Казахстан привержен принципам открытой торговли и свободного движения товаров и услуг.

Позиция

Акция «Таза Қазақстан» объединила страну и стала общенациональным движением.

Позиция

Шымкент признан благоприятным регионом для бизнеса.

г. Шымкент Открывая встречу с местной общественностью, Президент подчеркнул, что Шымкент, имеющий глубокие исторические корни, сыграл особую роль в судьбе нашей страны. Здешние места олицетворяют дух и образ жизни нашего народа. – Шымкент известен как «шырайлы шаһар». Действительно, и люди, и погода в этом месте особенные. Граждане очень трудолюбивые и предприимчивые. Я искренне благодарен всем вам за ваши заслуги. Древний город стоит на перекрестке девяти дорог. Как известно, через эти земли проходил Великий Шелковый путь. С незапамятных времен в Шымкенте процветала торговля, здесь оставили свой след различные культуры и традиции. Преемственность прошлого и настоящего не прерывается и сегодня: через город проходит транспортный коридор Западная Европа – Западный Китай. Благодаря своему географическому положению растет стратегическое значение города. Как вы помните, несколько лет назад на встрече с жителями Шымкента я сказал: «Благополучие – суть экономики, согласие – суть политики». Эти ценности по-прежнему определяют стратегию развития нашей страны. Глядя на сегодняшний Шымкент, можно с уверенностью сказать: город с каждым годом становится краше. Запускаются новые производства. По моему поручению было построено несколько социальных объектов, в частности, Конгресс-холл, два дворца школьников, одиннадцать комфортных школ. Жители Шымкента предлагают переименовать Tulip Hall и назвать Конгресс-холл «Қызғалдақ сарайы» или «Қызғалдақ». Это хорошая идея, которую можно поддержать. Думаю, что уместнее будет назвать более кратко «Қызғалдақ». В прошлом году в городе построено 1,3 миллиона квадратных метров жилья. Активно развиваются металлургия, строительство и пищевая промышленность. В прошлом году рост экономики города составил 11%. В Шымкенте реализуются более 300 инвестиционных проектов с созданием 9 тысяч постоянных рабочих мест. Только в прошлом году в город было привлечено около 770 миллиардов тенге инвестиций, – сказал Глава государства. Касым-Жомарт Токаев напомнил, что Шымкент по праву считается благодатным местом для предпринимателей. Здесь работают около 140 тысяч субъектов малого и среднего бизнеса, которые формируют более половины экономики города. – Демографический рост мегаполиса также впечатляет. Наряду с естественным ростом населения отмечается и положительное миграционное сальдо. Это свидетельствует о жизнеспособности, привлекательности и большом потенциале города. Надо помнить и о том, что неконтролируемая миграция окажет влияние на техническую и социальную инфраструктуру. Безусловно, эти успехи стали возможны, прежде всего, благодаря трудолюбию, предприимчивости и сплоченности горожан. В сегодняшнее неспокойное время именно эти качества должны быть присущи каждому гражданину, – подчеркнул Президент. Глава государства прокомментировал нестабильность на международных рынках. – Вы знаете, что в мире складывается непростая ситуация, вызванная планами по разворачиванию глобальной торговой войны. Если такая война все же произойдет, ее последствия затронут все страны. В этом сомнений нет. В то же время мы приветствуем рациональное решение Президента Трампа объявить 90-дневный мораторий, чтобы уточнить позиции всех вовлеченных в торговый конфликт стран и по возможности начать переговоры. Эксперты предупреждают, что введение взаимных тарифов может спровоцировать серьезный спад мировой экономики и необратимо подорвать все правила международной торговли со всеми вытекающими отсюда последствиями, вплоть до вооруженных конфликтов. В начале недели все ключевые индексы находились на минимальных значениях, а нефть опускалась ниже 60 долларов за баррель. Однако после объявления американской администрацией тарифной отсрочки был зафиксирован рост котировок. Сейчас на мировых фондовых рынках и сырьевых биржах царит беспрецедентная нервозность, хотя признаки стабилизации все же присутствуют. Очевидно, что в мире происходит переход к политике жесткого тарифного противостояния. Речь идет не просто об очередной рецессии, а о возможном фундаментальном кризисе, затрагивающем основы мировой экономики с тяжелейшими последствиями для всей системы международных отношений. Мы тщательно анализируем ситуацию и учитываем все возможные риски. Как бы трудно ни было, Казахстан не отступит от намеченного стратегического курса всесторонней модернизации. Мы продолжим реализацию крупных проектов в сферах инфраструктуры, транспорта, промышленности, сельского хозяйства, цифровизации и в других направлениях. И, разумеется, государство будет выполнять свои социальные обязательства, – заявил Касым-Жомарт Токаев. По мнению Президента, необходимо максимально адаптироваться к глобальной ситуации – тщательно продумывать каждый шаг и принимать взвешенные решения. Важно защитить экономику страны от различных вызовов. – Правительству предстоит заблаговременно рассмотреть все ключевые проблемы, надо действовать эффективно и решительно. Казахстан располагает большими возможностями. Рост валового внутреннего продукта за январь-март составил 5,8%. Несомненно, это очень хороший показатель, особенно в столь непростые времена. Хочу отметить, что национальная экономика развивается в первую очередь за счет таких отраслей, как транспорт, строительство, промышленность и торговля. Это действительно значимое достижение. На случай обострения мирового кризиса мы сможем воспользоваться средствами Национального фонда и золотовалютными резервами. Уверен, в нынешних условиях отечественные предприниматели проявят исключительную активность и ответственность, потому что именно они способны, невзирая ни на какие сложности, самоотверженно трудиться. Настало время сосредоточиться не на словах, а на конкретных действиях. Нам нужно сплотиться и работать с полной самоотдачей, – сказал он. Касым-Жомарт Токаев отметил, что Казахстан как ответственный член международного сообщества остается твердо привержен принципам открытой торговли и свободного передвижения товаров и услуг. Наша страна выстраивает отношения со всеми партнерами на основе взаимного доверия, открытого диалога и учета интересов друг друга. – Торговля – движущая сила прогресса, которая способствует процветанию не только отдельных стран, но и целых регионов. Казахстан расположен на пересечении ключевых торговых маршрутов, соединяющих Восток и Запад, Север и Юг. Можно сказать, что это не просто специфика географического положения, но и наша историческая миссия. Мы должны рационально использовать это стратегическое преимущество, предопределенное судьбой. Именно поэтому Казахстан активно вовлечен в реализацию важнейших международных транспортно-логистических проектов. Наша цель ясна. Мы продолжим укреплять всестороннее и взаимовыгодное сотрудничество с соседними странами, с которыми нас объединила судьба. Интересы народа – превыше всего. Опираясь на них, мы осуществляем сбалансированную и стабильную внешнюю политику. В казахском языке есть поговорка: «Көрші ақысы – тәңір ақысы» («Принимая соседа, возвращаешь долг Богу»). Мы поддерживаем дружественные отношения со всеми сопредельными государствами, уделяя этому особое внимание. Мы ни в коем случае не остаемся в стороне, если у соседей случится беда. Мы кровно заинтересованы в том, чтобы в нашем окружении царили мир и стабильность, – подчеркнул Президент. Отдельно Глава государства высказался по налоговой реформе. – Поручая разработать новый Налоговый кодекс, я поставил задачу перейти к более понятной, стабильной и справедливой налоговой политике. На самом деле мы не ужесточаем налоговую политику, а упорядочиваем ее. Действующий кодекс перегружен многочисленными изменениями, подзаконными актами и исключениями. Кодекс превратился в документ, практическая польза которого, из-за сложности чтения и понимания, справедливо оспаривается и предпринимателями, и государственными служащими. Большое количество льгот и налоговых режимов создает преимущества для одних предпринимателей и вызывает обоснованное недовольство у других. Изначально налоговые послабления были рассчитаны на поддержку определенных отраслей экономики и категорий бизнеса. Но на практике это привело к злоупотреблениям со стороны недобросовестных предпринимателей, уклонению от уплаты налогов, дроблению бизнеса. Такую ситуацию мы терпеть не можем, и Казахстан не может превращаться в сплошную офшорную зону. Все это усложнило налоговое администрирование, привело к несправедливому распределению налоговой нагрузки. В настоящее время Парламентом рассматривается принципиально новый Налоговый кодекс. Документ должен обеспечить баланс между интересами бизнеса и государства, стимулировать предпринимателей к добросовестной уплате налогов. Дополнительные налоговые поступления позволят увеличить бюджет развития, построить новые школы, больницы и другие социальные объекты. Прозрачная и стабильная налоговая система укрепит инвестиционный потенциал страны. Она будет способствовать улучшению благосостояния граждан, росту экономики и развитию бизнеса. В первую очередь в такие непростые времена необходимо сохранять сплоченность. Народная мудрость гласит: «Ырыс ынтымақты елге барады» («Благополучие должно служить народу»). Важно сосредоточить наши усилия на достижении общих целей, – сказал Касым-Жомарт Токаев. Глава государства напомнил о значении акции «Таза Қазақстан», которая за короткое время объединила всю страну и стала общенациональной. – К этому начинанию активно присоединился и Шымкент. В прошлом году в городе было очищено 200 дворов и общественных пространств, высажено более 200 тысяч деревьев. «Таза Қазақстан» не ограничивается уборкой территории или участием в субботниках. Значение акции гораздо шире. Чистота – это, прежде всего, проявление внутренней культуры. Только добропорядочные граждане с чистой душой смогут построить по-настоящему передовую страну. В этом важном деле Шымкент должен соответствовать своему определению «шырайлы» («благодатный»). Кроме того, в стране необходимо непоколебимо соблюдать верховенство Закона и Порядка. Это одна из приоритетных задач. По сей день остаются актуальными слова Бауыржана Момышулы «Тәртіпке бас иген құл болмайды» («Тот, кто подчиняется дисциплине, никогда не станет рабом»). Исполняя Закон и соблюдая Порядок, мы сможем добиться поставленных целей и преодолеть любые кризисы. В нынешнее непредсказуемое время нашему народу как никогда нужен Порядок, основанный на Законе. Граждане, нарушающие Закон, непременно должны нести ответственность. По-другому быть не должно. Только так мы придем к процветанию и построим Справедливый, Безопасный, Сильный и Чистый Казахстан, – подытожил Президент. В завершение Касым-Жомарт Токаев выразил признательность жителям Шымкента и пожелал им успехов.

Президент Конгресс-холға жиналған жергілікті қауым алдында сөйлеген сөзінде шаһарға жұмыс сапарымен арнайы келгенін, шырайлы Шымкент еліміз үшін өте маңызды қала, тарихы терең қастерлі мекен екенін атап өтті.

– Халқымыз Шымкентті «шырайлы шаһар» деп атайды. Расында бұл жердің ауа райы да, адамдары да өте керемет, ерекше деп айтуға болады. Қала тұрғындары – өте еңбекқор, таза, іскер азаматтар. Осы жерде отырған әр азаматтың еңбегі мол. Мен баршаңызға шын көңіліммен ризашылығымды білдіремін. Көне шаһар тоғыз жолдың торабында тұр. Ұлы Жібек жолы кезінде осы аймақтан өткені белгілі. Шымкентте ерте заманнан бері сауда-саттық өркен жайды, түрлі мәдениеттер мен дәстүрлердің ізі қалды. Бұл керуеннің көші әлі де үзілген жоқ. «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» көлік дәлізі осы қаланы басып өтеді. Күре жолдың арқасында шаһардың стратегиялық маңызы арта түсті. Менің бірер жыл бұрын Шымкент халқымен кездескенім естеріңізде болар. Сол кезде айтқан сөзімді тағы да қайталап өткім келеді: «Береке дегеніміз – экономика, ал ынтымақ дегеніміз – саясат». Шын мәнінде, осы екі құндылық елімізді алға бастайды. Мұны Шымкенттің бүгінгі келбетіне қарап айтуға да болады. Шаһар жыл өткен сайын қарыштап дамып келеді. Көптеген өндіріс орындары ашылып жатыр. Менің тапсырмаммен бірнеше әлеуметтік нысан салынды. Атап айтқанда, Конгресс-холл, екі Оқушылар сарайы, 11 жайлы мектеп бой көтерді. Айтпақшы, Шымкенттің бір топ азаматы Конгресс-холды «Tulip Hall» деп атамай, бұл ғимаратқа «Қызғалдақ сарайы» немесе «Қызғалдақ» деген атауды беру жөнінде ұсыныс айтып жатыр. Меніңше, орынды пікір, келісуге болады. Олай болса, сарайдың атауы «Қызғалдақ» болсын. «Қызғалдақ сарайы» деген сәл ұзақтау екен. Былтыр қалада жалпы аумағы 1,3 миллион шаршы метр болатын тұрғын үй салынды. Металлургия, құрылыс саласы, азық-түлік өндірісі қарқынды дамып жатыр. Былтыр қала экономикасы 11 пайызға өсті. Шымкентте 300-ден астам инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. Соның нәтижесінде 9 мың тұрақты жұмыс орны ашылды. Тек былтырдың өзінде қалаға 770 миллиард теңгеге жуық инвестиция тартылған, – деді Мемлекет басшысы.

Президент халық арасында Шымкентті «кәсіпкерлердің отаны» деп атайтынына назар аударып, қала экономикасының жартысынан көбі 140 мыңға жуық шағын және орта бизнес нысанының еншісінде екенін жеткізді.

– Мегаполистің демографиялық өсімі де жоғары. Табиғи өсіммен бірге, мұнда көшіп келіп жатқандар көп. Осының өзі қаланың тіршілікке қолайлы, болашағы зор екенін көрсетеді. Бірақ бақылаусыз көші-қон, яғни, миграция тиісті техникалық және әлеуметтік инфрақұрылымға әсер етеді. Мұны да ұмытпауымыз керек. Әрине, Шымкент мен жаңа айтып өткен табыстың бәріне, ең алдымен, еңбекқор, іскер әрі ұйымшыл халқының арқасында жетіп отыр. Қазіргі алмағайып заманда бұл қасиеттер әр азаматтың бойынан табылуы керек деп санаймын, – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаев әлем бетпе-бет келіп отырған жаңа сын-қатерлерге қатысты пікір білдірді.

– Баршаңызға белгілі, жаһандық сауда соғысының өршуі салдарынан дүние жүзінде күрделі ахуал қалыптасып келеді. Егер мұндай текетірес орын алса, оның зардабын барлық ел тартады. Оған еш күмән жоқ. Бұл ретте біз Президент Трамптың аталған қақтығысқа қатысы бар елдердің ұстанымдарын нақтылап, мүмкіндігінше келіссөз бастау үшін 90 күн мораторий жариялау туралы байыпты шешімін құптаймыз. Сарапшылар елдердің бір-біріне қарсы тарифтер енгізуі әлем экономикасының құлдырауына түрткі болып, халықаралық сауда-саттықтың бүкіл ережесін тас-талқан етуі, тіпті, оның соңы қарулы қақтығыстарға дейін ұласуы мүмкін деп ескертеді. Апта басында барлық негізгі индекстердің мәні төмендеп, мұнай бағамы барреліне 60 доллардан аспады. Алайда Америка билігі тарифтерді кейінге қалдыру туралы шешімін жариялаған соң, биржадағы бағалар өсті. Қазір жағдай біршама тұрақталғаны байқалғанымен, әлемдік қор нарығы мен шикізат биржалары бұрын-соңды болмаған мазасыз күйге түсіп тұр. Әлемнің қатаң тарифтік қақтығыстар саясатына көшкені анық. Әңгіме кезекті рецессия жайында ғана емес, жаһандық экономиканың іргесін шайқап, халықаралық қатынастар жүйесіне ауыр зардабын тигізетін дағдарысқа бет алғанымызда болып отыр. Біз қазіргі ахуалды мұқият сараптап, барлық қауіп-қатерді ескеріп жатырмыз. Ешбір қиындыққа қарамастан, Қазақстан жан-жақты жаңғыру жолынан ауытқымайды, стратегиялық бағдарымыз да өзгермейді. Біз инфрақұрылым, көлік, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, цифрландыру және басқа да бағыттар бойынша ірі жобаларымызды жүзеге асыра береміз. Жұмыс тоқтамайды. Сондай-ақ, әрине, мемлекетіміз әлеуметтік міндеттемелерін орындайды, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент жаһандық ахуалға мейлінше бейімделіп жұмыс істеу, яғни, әр қадамды мұқият ойластырып, салмақты шешімдер қабылдау арқылы Қазақстан экономикасын түрлі сын-қатерден сақтап қалу маңызды екеніне тоқталды.

– Сондықтан Үкімет кез келген мәселені алдын ала қарастырып, тиімді және батыл әрекет етуге тиіс. Еліміздің мүмкіндіктері мол, әлеуеті орасан зор. Қаңтар-наурыз айлары бойынша ішкі жалпы өнімнің өсімі 5,8 пайыз болды. Бұл – қазіргі күрделі жағдайда өте жақсы көрсеткіш деп күмәнсіз айтуға болады. Ұлттық экономикамыз негізінен көлік саласы, құрылыс саласы, өнеркәсіп және сауда-саттық есебінен дамып жатқанын атап өткім келеді. Бұл – өте маңызды жетістік. Сонымен қатар әлемдік дағдарыс күшейіп кеткен жағдайда еліміз Ұлттық қор резерві мен алтын валюта қорының мүмкіндіктерін қолдана алады. Осындай күрделі уақытта біздің кәсіпкерлеріміз де ерекше белсенді жұмыс істейді деп сенемін. Себебі оларды ешқандай қиындыққа қарамай еңбек ете алатын нақты істің адамдары деп есептеймін. Бізге қазір құр сөздің еш қажеті жоқ. Біз бәріміз бір ел болып тек табанды және тиімді жұмыс істеуіміз керек, – деді Мемлекет басшысы.

Президенттің айтуынша, Қазақстан халықаралық қоғамдастықтың жауапты мүшесі ретінде ашық сауда, тауарлар мен қызметтердің еркін қозғалысы қағидаттарын берік ұстанады. Сондай-ақ еліміз барлық серіктестерімен өзара сенімге, ашық диалогқа негізделген қарым-қатынас құрады.

– Сауда-саттық – дамудың көзі. Жекелеген елдермен қатар, тұтас аймақтардың өзі сауданың арқасында өркендеп, көркейе түсті. Қазақстан Шығыс пен Батысты, Солтүстік пен Оңтүстікті жалғайтын сауда жолдарының тоғысында тұр. Бұл – біздің географиялық ерекшелігіміз ғана емес, тарихи тағдырымыз деуге болады. Демек біз еліміздің маңдайына жазылған осы стратегиялық мүмкіндікті ұтымды пайдалануымыз керек. Сондықтан Қазақстан аса маңызды халықаралық көлік-логистика жобаларын жүзеге асыру ісіне белсенді түрде қатыса бермек. Біздің негізгі мақсатымыз бәріне түсінікті деп ойлаймын. Біз тағдыр қосқан көршілес елдермен жемісті және жан-жақты ынтымақтастықты нығайта береміз. Ұлт мүддесін бәрінен биік қойып, байыпты және байсалды сыртқы саясатты жүргіземіз. Қазақта «Көрші ақысы – Тәңір хақысы» деген сөз бар. Көрші мемлекеттердің бәрімен тату-тәтті өмір сүріп жатырмыз. Біз қашанда бұл мәселеге айрықша мән береміз. Көршімізде өрт шықса, оның жалыны бізді де шарпиды. Сондықтан іргелес елдердің бәрінде тыныштық пен тұрақтылық болғанын қалаймыз. Әрине, мұның барлығы – уақытша қиындықтар. Ең бастысы, біздің бағдарымыз айқын, жолымыз ашық. Алға қойған мақсаттарымызды міндетті түрде іске асырамыз. Үкімет пен әкімдердің негізгі міндеті – қолға алған реформалар мен жобаларды тиянақты жүзеге асыру. Сонда ғана ұлттық экономикамыз да тұрақты даму жолына түспек, – деді Президент.

Осы ретте Қасым-Жомарт Тоқаев салық реформасы жайындағы ойымен бөлісті.

– Жаңа Салық кодексін әзірлеуге тапсырма берген кезде мен мейлінше түсінікті, тұрақты әрі әділ салық саясатына көшу жөнінде міндет қойдым. Шын мәнінде, біз салық саясатын қатаңдатпаймыз, керісінше ретке келтіреміз. Қазіргі кодекс көп өзгеріске ұшыраған. Заңға тәуелді актілерге және жекелеген жағдайларда басқаша ереже қолданатын ерекшеліктерге толы. Кодекс оқып, түсінуге қиын құжатқа айналған. Соның салдарынан кәсіпкерлер мен мемлекеттік қызметкерлер оны әрқалай қабылдап, өз уәждерін алға тартады. Қаптаған жеңілдіктер мен салық режимдері кәсіпкерлердің бір бөлігіне артықшылық берсе, тағы бірі оған наразы. Ол да негізсіз емес. Бастапқыда салық жеңілдігі экономиканың белгілі бір салалары мен бизнестің нақты санаттарын қолдау мақсатында енгізілген еді. Бірақ кәсіпкерлер жеңілдікті бас пайдасына жаратып, салықтан жалтарып, бизнестерін бөлшектей бастады. Мұндай жағдайға біз жол бере алмаймыз. Қазақстан жаппай офшор аймағына айналып кетпеуі керек. Мұның бәрі салықты басқару жүйесін күрделендіріп, салық жүктемесі әділетсіз бөлінетін жағдайға әкеп соқты. Қазір Парламентте мүлдем жаңа Салық кодексі қаралып жатыр. Аталған құжат бизнестің де, мемлекеттің де мүддесін ескеріп, кәсіпкерлерді салықты дұрыс төлеуге ынталандыруға тиіс. Қосымша салық түсімдері даму бюджетін ұлғайтып, жаңа мектептер, ауруханалар және басқа да әлеуметтік нысандар салуға мүмкіндік береді. Ашық және тұрақты салық жүйесі еліміздің инвестициялық әлеуетін күшейтеді. Осының бәрі азаматтардың әл-ауқатының жақсаруына, тұтас экономиканың өсіміне, яғни, түптеп келгенде, бизнестің дамуына өте тиімді әрі пайдалы болмақ. Әрине, осындай күрделі кезеңде бізге ең алдымен ауызбіршілік керек. Халқымызда «Ырыс ынтымақты елге барады» деген жақсы сөз бар. Ұйыса білген ұлттың ұпайы түгел. Сондықтан жұртты ортақ мақсатқа жұмылдыру өте маңызды, – деді Мемлекет басшысы.

Осы орайда Президент «Таза Қазақстан» акциясына айрықша тоқталып, бұл жоба аз уақыт ішінде бүкіл елді біріктіріп, жалпыұлттық сипатқа ие болғанын атап өтті.

– Осы бастамаға шымкенттік ағайын да белсене атсалысып жатыр. Былтыр қалада 200-ден астам аула мен қоғамдық орын тазартылды, 200 мыңнан астам ағаш отырғызылды. «Таза Қазақстан» айналаны тазалаумен немесе сенбілікке шығумен шектелмейді. Оның ауқымы және мағынасы өте кең. Тазалық дегеніміз – ең алдымен, ішкі мәдениеттің өлшемі. Еліміздегі әр азаматтың жаны таза, қолы мен ісі таза болса, шын мәнінде озық ойлы ұлтқа айналамыз. Осы маңызды істе Шымкент қаласы өзінің «шырайлы» деген атына сай болып, көш бастауы керек. Елімізде заң мен тәртіп біржола үстемдік құруға тиіс. Бұл – мән-мағынасы ерекше мақсат. Бауыржан Момышұлының «Тәртіпке бас иген құл болмайды» деген сөзі ешқашан маңызын жоғалтпайды. Заңды сақтап, тәртіпке бағына білсек, мақсатымызға жетеміз, кез келген дағдарысты еңсере аламыз. Қазіргі бұлыңғыр заманда елімізге заңға негізделген тәртіп ауадай қажет. Заңды бұзған азаматтарды міндетті түрде жауапқа тарту керек. Басқа жол жоқ. Осылайша, әділетті, қауіпсіз, қуатты және таза Қазақстанды құрып, өркендеген ел боламыз, – деді Мемлекет басшысы.

Сөз соңында Президент Шымкент жұртшылығына ризашылығын білдіріп, еңбектеріне табыс тіледі.