Президент Казахстана принял участие в неформальном саммите Организации тюркских государств
Жаңалықтар
Рабочий вывод
Что важно в документе
Развитие Транскаспийского международного транспортного маршрута является стратегическим приоритетом.
В условиях геополитической напряженности сотрудничество в ОТГ становится особенно важным.
ОТГ должна способствовать диверсификации поставок энергоресурсов и товаров.
Венгрия, г. Будапешт В начале своего выступления Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев выразил признательность Премьер-министру Венгрии Виктору Орбану за проведение на высоком уровне неформального саммита Организации тюркских государств. – Сегодняшняя встреча имеет особое значение, поскольку проходит в самом сердце Европы. Это яркое подтверждение нашей нерушимой дружбы. Мы последовательно укрепляем единство наших государств, храним общие исторические корни, традиции и культурные ценности, – отметил Президент. По словам Главы государства, форум, который проходит под девизом «Место встречи Востока и Запада», отвечает интересам и стратегическим целям стран тюркского мира. Касым-Жомарт Токаев подчеркнул, что в нынешней сложной геополитической ситуации сотрудничество в рамках Организации приобретает исключительную актуальность. Далее в речи были перечислены предпринятые Казахстаном меры по развитию связей с партнерами по объединению. – В частности, назначен постоянный представитель Казахстана при Организации тюркских государств, в ближайшее время мы планируем открыть Постоянное представительство; 11–12 июня в Астане состоится XIV пленарное заседание Парламентской ассамблеи тюркских государств; город Актау в этом году объявлен культурной столицей тюркского мира, в рамках исполнения этой почетной миссии начата реализация конкретных мероприятий; по инициативе Казахстана на прошлой неделе была создана Консультативная платформа избирательных органов, ее первое заседание успешно прошло в древнем Туркестане; по согласованию сторон с июня текущего года Алматы станет молодежной столицей ОТГ. Таким образом, мы активно работаем во имя укрепления тюркского единства, – заявил Президент Казахстана. Вместе с тем Глава государства обратил внимание участников саммита на важность соблюдения соглашений, достигнутых государствами ОТГ. – Еще один крайне важный вопрос – это необходимость строгого следования документам и правилам, принятым в рамках нашей Организации. Нормы, установленные во всех договоренностях, касающиеся как процедурных аспектов, так и политических или экономических вопросов, необходимо уважать и неукоснительно исполнять, – подчеркнул он. Затем Глава государства высказался о ситуации в глобальной торговле, которая претерпевает серьезную трансформацию в связи с изменением тарифной политики. Он напомнил, что такого рода обстоятельства порождают как вызовы, так и новые возможности, и предложил для преодоления трудностей объединить усилия в таких ключевых секторах, как промышленность, транспорт и логистика, сельское хозяйство и цифровизация. Касым-Жомарт Токаев назвал стратегической задачу превращения Среднего коридора в транспортный мост между Востоком и Западом. Казахстан, по его словам, принимает меры по цифровизации процедур на границах с Кыргызстаном и Узбекистаном, упрощению транзита и модернизации логистической инфраструктуры, включая открытие третьего железнодорожного пункта пропуска на границе с Китаем. Он призвал входящие в ОТГ страны к совместной реализации крупных инфраструктурных проектов, в том числе по направлению «Север – Юг», что позволит существенно укрепить позиции тюркского региона как ключевого транзитного хаба. Президент также подчеркнул необходимость использования потенциала Организации для диверсификации цепочек поставок нефти, газа, урана и других товаров. Он выразил признательность Президенту Азербайджана Ильхаму Алиеву за поддержку усилий Казахстана, направленных на увеличение экспорта нефти в Европу. Кроме того, Глава нашего государства отметил, что в последнее время международные эксперты обсуждают инициативу по строительству Транскаспийского нефтегазопровода. По его словам, такие масштабные проекты требуют скоординированных действий на транснациональном уровне. В числе перспективных направлений Касым-Жомарт Токаев выделил цифровизацию и информационные технологии. Он сообщил о начале прокладки оптоволоконного кабеля через Каспийское море, что позволит значительно усилить цифровую связанность в регионе. – Необходимо активизировать торговлю между нашими странами и расширить ее ассортимент. В прошлом году объем торговли Казахстана с партнерами по Организации достиг 11,4 миллиарда долларов, что составляет 8% всего внешнеторгового оборота нашей страны. Это неплохой показатель, но его можно увеличить. В этой связи предлагаю разработать специальный документ, направленный на развитие торговли, – сказал Президент. В выступлении также была отмечена необходимость углубления сотрудничества в сфере сельского хозяйства. В данном контексте Глава государства предложил наладить взаимодействие ОТГ с Исламской организацией по продовольственной безопасности. Особого внимания, по мнению Президента, требует совместное реагирование на участившиеся природные катастрофы. В качестве примера он привел заметное снижение уровня Каспийского моря, что оказывает серьезное негативное влияние на экологию, экономику и качество жизни. В этой связи Глава государства призвал тюркские страны к проведению совместных исследований и выработке общих экологических решений. В рамках заседания также выступили Премьер-министр Венгрии Виктор Орбан, Президент Кыргызстана Садыр Жапаров, Президент Азербайджана Ильхам Алиев, Президент Турции Реджеп Тайип Эрдоган, Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев и Генеральный секретарь ОТГ Кубанычбек Омуралиев. По итогам саммита главы государств приняли следующие документы: 1. Будапештская декларация Организации тюркских государств; 2. Заявление Совета глав государств по Афганистану; 3. Решение о присоединении Республики Узбекистан к Фонду тюркской культуры и наследия; 4. Решение о продлении срока полномочий Генерального секретаря Организации тюркских государств.
Мажарстан, Будапешт қаласы
Қасым-Жомарт Тоқаев Түркі мемлекеттері ұйымының бейресми саммитін көне Будапешт шаһарында өте жоғары деңгейде ұйымдастырғаны үшін Мажарстанның Премьер-министрі Виктор Орбанға ризашылығын білдірді.
– Бүгінгі алқалы жиынның Еуропа төрінде өтуінің айрықша мәні бар. Біз мажар жұртының қарт құрлықта тұғырлы мемлекет болып отырғанына дән ризамыз. Бүгін бәрімізді түбі бір түркі бауырларым деп құшақ жая қарсы алып жатсыздар. Мұны, шын мәнінде, мызғымас достығымыздың айқын көрінісі деп санаймын. Біз ынтымағы жарасқан елдеріміздің бірлігін бекемдеп, тамыры бір тарихымыз бен салт-дәстүрлерімізді ұлықтап келеміз, – деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, «Шығыс пен Батыс тоғысқан тұс» атауымен ұйымдастырылған саммит алып құрлықтың ұлан-ғайыр аумағын иеленіп жатқан түркі елдерінің мүддесіне, стратегиялық мақсат-міндетіне сай келеді. Қазіргі күрделі геосаяси жағдайда Ұйым аясындағы ынтымақтастықтың мәні тіпті артты. Бұл ретте Қасым-Жомарт Тоқаев түркі жұртының татулығы мен өзара байланысын нығайту, тұтастығын бекемдей түсу мақсатында Қазақстан қабылдаған кешенді шараларға тоқталды.
– Атап айтсақ, Түркі мемлекеттері ұйымының жанындағы Қазақстанның Тұрақты өкілін тағайындады. Көп ұзамай Тұрақты өкілдік ашуды жоспарлап отырмыз. Астанада 11-12 маусым күндері Түркі мемлекеттері Парламенттік Ассамблеясының XIV пленарлық отырысы өтеді. Ақтау қаласы биыл Түркі әлемінің мәдени астанасы ретінде жарияланды. Осы мәртебелі міндетті жоғары деңгейде атқару үшін нақты іс-шаралар қолға алынды. Қазақстанның бастамасымен өткен аптада Орталық сайлау органдарының консультативтік платформасы құрылды. Оның алғашқы отырысы киелі Түркістан қаласында табысты өтті. Ортақ келісім бойынша биыл маусым айынан бастап Алматы қаласы «Түркі мемлекеттері ұйымының жастар астанасы» атанады. Осылайша, біз түркі бірлігін нығайтамыз, – деді Президент.
Қасым Жомарт Тоқаевтың пікірінше, Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдер өзара қол жеткізген келісімдерді сақтауы қажет.
– Тағы бір аса маңызды мәселе, бұл – біздің Ұйымның шеңберінде қабылданған құжаттардағы ережелерді қатаң сақтау. Процедура мәселесі болсын, саяси және экономика сұрақтары болсын – келісімдердің ережелерінің барлығын құрметтеу, сақтау қажет, міндетті түрде іске асыру керек, – деді Президент.
Мемлекет басшысы соңғы кездегі тарифке қатысты оқиғалар жаһандық сауда саясатындағы өте үлкен өзгерістерге себеп болғанына назар аударды. Президент мұндай дағдарыстар түрлі сын-қатер тудырумен қатар жаңа мүмкіндіктерге жол ашатынын алға тартып, өнеркәсіп, көлік-транзит, ауыл шаруашылығы, цифрландыру сияқты бағыттар бойынша бірлесе әрекет етуді ұсынды.
Қасым-Жомарт Тоқаев Орта дәлізді Шығыс пен Батыстың арасындағы негізгі көпірге айналдыруды стратегиялық міндет ретінде атады. Бұл ретте Президент еліміз Қырғызстанмен және Өзбекстанмен шекарадағы рәсімдерді цифрландыру, жүк транзитін жеңілдету үшін нақты шаралар қабылдап жатқанын, сондай-ақ Қазақстан-Қытай шекарасында үшінші темір жол бекетін ашуды жоспарлап отырғанын жеткізді. Осы орайда Қасым-Жомарт Тоқаев бауырлас елдерді ірі инфрақұрылымдық жобаларды бірлесіп жүзеге асыруға, соның ішінде «Солтүстік – Оңтүстік» бағыты бойынша халықаралық көлік қатынасын дамытуға шақырды. Аталған жоба түркі елдерінің өңірлік транзит хабы ретіндегі рөлін едәуір нығайтады.
Президент мұнай, газ, уран және тағы да басқа тауарларды жеткізу тізбегін әртараптандыру ісінде Ұйымның әлеуетін пайдалану қажет екеніне назар аударды. Осы ретте Қазақстаннан Еуропа бағытында мұнай жеткізуді арттыру жобасын қолдағаны үшін Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиевке алғыс айтты
Бұдан бөлек, Қасым-Жомарт Тоқаев соңғы уақытта халықаралық сарапшылар Транскаспий мұнай және газ құбырларын салу бастамасын талқылап жүргенін атап өтіп, мұндай жобалар өте ауқымды және трансұлттық деңгейдегі ықпалдастықты талап ететінін жеткізді.
Мемлекет басшысының айтуынша, цифрландыру және ақпараттық технологиялар саласындағы ынтымақтастықтың болашағы зор. Биыл еліміз Каспий теңізі арқылы оптикалық-талшықты кабель тарту жобасын жүзеге асыра бастады. Соның нәтижесінде аймақтағы цифрлық байланыс нығая түседі.
– Елдеріміз арасындағы сауда-саттықты жандандырып, тауар түрін көбейту қажет. Өткен жылы Қазақстанның Ұйымға мүше елдермен арадағы алыс-берісі 11,4 миллиард долларға жетті. Бұл – еліміздің сыртқы саудасының 8 пайызына тең. Әрине, жақсы көрсеткіш. Дегенмен оны арттыра түсу керек. Осыған орай, сауда-саттықты дамыту үшін арнайы құжат әзірлеуді ұсынамын, – деді Президент.
Сондай-ақ ауыл шаруашылығы саласындағы ықпалдастықты күшейтуге баса мән берілді. Қасым-Жомарт Тоқаев Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Ислам ұйымы мен Түркі мемлекеттері ұйымы арасындағы ынтымақтастықты арттырудың маңызына тоқталды.
Мемлекет басшысының пікірінше, әлемде жиілеген табиғат апаттарына қарсы тұру үшін күш жұмылдыру мәселесі аса өзекті. Мәселен, соңғы жылдары Каспий теңізінің деңгейі айтарлықтай төмендеп кетті. Бұл жағдай аймақтың экологиясы мен экономикасына, халықтың әл-ауқатына кері әсерін тигізуде. Президент түркі елдерін осыған қатысты бірлескен ғылыми зерттеулер жүргізуге және ортақ жобалар әзірлеуге үндеді.
Саммитте Мажарстан Премьер-министрі Виктор Орбан, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев, Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев және ТМҰ Бас хатшысы Кубанычбек Өмірәлиев сөз сөйледі.
Мемлекеттер басшылары саммит қорытындысы бойынша мынадай құжаттар қабылдады: