Выступление Главы государства Касым-Жомарта Токаева на мероприятии, посвященном памяти жертв политических репрессий и голода

Біз жыл сайын 31 мамырда Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске аламыз. Зұлмат заманда қаза болған жандардың рухына тағзым етеміз.

Өткен ғасырда Кеңес Одағына қарасты көптеген халық талай қиындықты бастан өткерді. Соның ішінде қазақ елі де зобалаң жылдардың тауқыметін тартты. Күшпен ұжымдастыру науқаны кезінде мал-мүлкінен айырылды. Жұртымыз алапат аштықтан қынадай қырылды, көп адам жан сауғалап, шетел асып кетуге мәжбүр болды. Сталиндік репрессия кезінде ұлтымыздың зиялылары, білімді, көзі ашық азаматтар жаппай қудаланды. Мыңдаған адам халық жауы атанып, аяусыз азапталды, сотсыз атылды. Ұлтымыз аз ғана уақыт ішінде Әлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Сәкен Сейфуллин, Ілияс Жансүгіров сияқты мыңдаған ең асыл перзенттерінен айырылды.

Қазақстан аумағында ГУЛАГ жүйесінің 11 лагері орналасты. «АЛЖИР» де – дәл сондай қасіретті жердің бірі. Мұнда жазықсыз жала жабылған 8 мыңға жуық әйел қамауда отырып шыққан. Олардың арасында Тұрар Рысқұлов, Сұлтанбек Қожанов, Темірбек Жүргенов, Бейімбет Майлин, Санжар Асфендияров сынды әйгілі тұлғалардың жұбайлары бар. АЛЖИР азабын көрген жандардың ұрпақтары қазір ортамызда отыр.

Саяси қуғын-сүргін – тек қазақ халқының басына түскен зобалаң емес. Мысалы, АЛЖИР-де алпыстан астам этнос өкілдері қамауда болды. Сондықтан сол қасіретті дәуірдің құрбаны болған, зардабын тартқан жұрттың бәрі осы нәубеттерден сабақ алуы керек. Мұндай кесапат ешқашан қайталанбауға тиіс. Ал қазіргі тарихи заманда бұл тек өзімізге ғана байланысты. Ұлт жылнамасындағы қаралы кезеңдерді жадымызда жаңғыртудың түпкі мәні осында.

Төл тарихымыздың ақтаңдақ беттерін ашу – ата-бабалардың және кейінгі ұрпақтың алдындағы қастерлі борышымыз. Соңғы жылдары бұл бағытта нақты жұмыс жүргізіліп жатыр. Осыдан 5 жыл бұрын Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия құрылды. Көптеген сарапшылар мен ғалымдар үш жыл бойы тынымсыз еңбек етті. Мемлекеттік және мекемелік архив құжаттары егжей-тегжей зерттелді. Саяси қуғынға ұшыраған 300 мыңнан астам азамат ақталды. Екі жарым миллионнан астам материалдың құпия белгісі алынып тасталды. Комиссия зерттеген құжаттар негізінде 72 томдық жинақ дайындалды. Қуғын-сүргін кезінде Алашорда қайраткерлеріне қатысты қозғалған істер 12 том болып жарыққа шықты. Бұл еңбекті әзірлеу барысында бұрын еш жерде жария етілмеген құжаттар алғаш рет ғылыми айналымға енгізілді. Сондай-ақ Президент архивінің жанынан ХХ ғасырдағы саяси қуғын-сүргін құжаттарын зерттеумен айналысатын арнайы орталық ашылды. Бұрын құпия болып келген 700 мың құжат, яғни қылмыстық іс осы орталыққа тапсырылды. Бұл – шын мәнінде, елімізде бұрын-соңды болмаған өте ауқымды жұмыс. Ашығын айтуымыз керек, басқа мемлекеттерде осындай көлемді зерттеулер әлі жасалған жоқ. Мұның бәрі – зерттеуші мамандардың қажырлы еңбегінің нәтижесі. Мен ел тарихын зерделеуге белсене атсалысқан барша азаматтарға, соның ішінде Комиссия мүшелеріне шын жүректен ризашылығымды білдіремін. Олардың еңбегі міндетті түрде марапатталады. Қазіргі таңда ғалымдарымыз жиналған деректерді жүйелеп, бір ізге түсіріп жатыр. Бұл – ұлт келешегіне қажетті аса маңызды жұмыс.

Төл шежіремізді мұқият зерттеуіміз және терең білуіміз қажет. Бұл – аксиома. Ұлтымыздың тарихын білмей, ең бастысы, оны терең түсінбей, қазіргі заманғы түрлі саяси үрдістер туралы дұрыс пайым жасау мүмкін емес. Миллиондаған адамның тоталитаризм құрбаны болғанын жадымызда сақтау – қастерлі парызымыз. Тарихты бұрмалауға, сол кезеңдегі мемлекеттің адамгершілікке жатпайтын зұлым саясатын ақтауға мүлдем болмайды. Сондай-ақ тарихты саясаттың қолшоқпары етіп, популистік идеяларды насихаттайтын, ел ішіне іріткі салатын құрал ретінде пайдалануға жол бермеуге тиіспіз. Біздің қоғамда жоғары азаматтық жауапкершілік салтанат құруға тиіс. Қуғын-сүргін мен ашаршылықтан ең көп зардап шеккен қазақ халқы болса да, бұл бұрынғы кеңес мемлекетінде өмір сүрген барлық дерлік халықтардың басына түскен қасірет. Сондықтан мұндай нәубеттер ешқашан қайталанбауы үшін одан сабақ алу өте маңызды.

Халқымыз ұлы дала өркениетінің бірегей мәдени кодын сақтап келеді. Соның арқасында біз ел тағдыры сынға түскен қатердің бәрін еңсеріп, әрдайым ар-намысымызды биік ұстай білдік. Жұртымыз ең қиын күндердің өзінде ынтымақ, гуманизм, бауырластық сияқты құндылықтардан ажыраған жоқ. Түрлі нәубеттен жапа шеккендердің бәріне көмек қолын созды. Сол себепті өзара қамқорлық, жауапкершілік, төзімділік сияқты қасиеттер ұлттық болмысымыздың сипатына айналды.

Тарихқа деген көзқарас қай кезде де саяси ахуалдың ықпалында кетпеуге тиіс. Бірақ өкінішке қарай, қазір бұл барлық жерде үйреншікті жағдайға айналды. Күні кеше ғана жер-көкке сыйғызбай мадақталған тарихи тұлғалар ғалым-сымақтардың қалауымен жағымсыз адамға айналып сала береді. Керісінше, бір кезде атына қара таңба басылған саяси қайраткерлер түрлі насихатшылардың арқасында танымал болып шыға келеді. Ал қуғын-сүргінді ұйымдастырушылар мен орындаушылар қаһарманға айналып кетті. Біз жазықсыз қуғын-сүргінге ұшыраған мемлекет және қоғам қайраткерлерінің, ғалымдар мен дәрігерлердің, сондай-ақ, олардың туыстары мен жұбайларының есімін ұмытпауымыз керек. Бірақ қандай ауыр болса да, өткен күндердің қасіреті еліміздің дамуына, өсіп-өркендеуіне кедергі болмауға тиіс. Бүгінгі ахуалға өткеннің өлшемімен қарап, үнемі кешегі күнмен өмір сүруге болмайды. Тарихқа барынша кең ауқымда қараған жөн. Біз тағдырдан теперіш көрдік деген ойдан арылуымыз қажет. Өткенге жалтақтау – әлсіздіктің белгісі.

Қазақ халқы тәуелсіз және егемен ел болу жолында сан түрлі қиындықты артқа тастап, көптеген сын-қатерді еңсерді. Сондықтан, тәуелсіздік – бәрінен қымбат қастерлі ұғым екенін санаға сіңіруіміз қажет. Жалпыұлттық бірлігімізді көздің қарашығындай сақтап, мемлекеттігімізді нығайту маңызды. Тағы да қайталап айтамын: өткенді ұмытпай, төл тарихымызға құрметпен қарау – дұрыс, демек, біз тек алға қарай жүріп, жарқын болашаққа ұмтылуымыз керек.

Біз стратегиялық бағдарымызды берік ұстанып келеміз. Әділетті Қазақстанды құру үшін ауқымды реформалар жасап жатырмыз. Үш жыл бұрын жалпыұлттық референдум өткізіп, Ата Заңымызға өзгерістер енгіздік. Сол арқылы еліміздің тұрақты дамуына мызғымас негіз қаладық. Мемлекеттің саяси жүйесін түбегейлі жаңғыртып, Парламенттің құзыретін кеңейттік, Үкіметтің жауапкершілігін күшейттік. Конституциялық Сот құрылды. Азаматтардың мемлекеттік маңызы бар шешім қабылдауға қатысу мүмкіндігі едәуір артты. Ауыл және аудан әкімдері тікелей сайланатын болды. Бұл қадам қоғамның билікке деген сенімін нығайта түсті. Заң мен тәртіп үстемдігін орнықтыру, әйелдердің құқығы мен балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін жүйелі реформалар жүзеге асырылды. Осы бағытта Парламент тиісті заңдар қабылдады. Бұл – елімізді жан-жақты жаңғыртуды көздейтін ауқымды жұмыстың бір бөлігі ғана. Алдымызда қыруар шаруа күтіп тұр. Шын мәнінде реформалардың нәтижесіне ұлтымыздың сана сезімі, тіпті болмысы өзгере бастады.

«Таза Қазақстан» жалпыұлттық жобасы – соның айқын дәлелі, халық бұл ұзақмерзімді стратегияны жаппай қолдады. Біз қазір бір ел болып Әділетті мемлекет пен берекелі қоғам құрып жатырмыз. Осы ортақ іске азаматтарымыз белсене қатысуда. Халқымыздың реформаларға деген сенімі зор. Себебі жұртымыз – жасампаз әрі жаңашыл.

Елімізде жаңа саяси және сайлау мәдениеті орнығып келеді. Қоғамда әр алуан пікір болса да, тұтас елдің мақсат-мұраты – бір. Жұртшылық масыл болу, орынсыз сын айтып, мін тағу секілді теріс қасиеттерден жирене бастады. Біз еңбекқор, білімпаз және озық ұлт болуға ұмтылған елміз. «Заң және тәртіп» мемлекетіміздің басты бағдарына айналуда. Елімізде саналы, сапалы қоғам қалыптасуда. Жүргізіліп жатқан реформалардың мақсаты да – осы. Бұл тарихи мағынасы бар жұмыс тоқтамайды, жалғаса береді. Біз ұлттық болмысымызды бекемдеп, ынтымақ-бірлігімізді нығайта береміз.

Бүгінгі жиынға жастар да қатысып отыр. Сіздерге айтарым: төл тарихымызды терең білу өте қажет. Бірақ бұл тек өткен күнмен өмір сүру деген сөз емес. Әрбір жас келешекке айқын көзқараспен қарап, нық қадам басуы керек. Қазіргі заман өте күрделі, бұрын болмаған үрдістер пайда болып жатыр. Жасанды интеллектінің бүкіл қоғамдық дамуға қандай ықпалы болмақ екені әлі толығымен зерттелмеген. Адамзатқа төнетін қауіп-қатерлер аз болмайды. Сондықтан ең алдымен жастарымыз бұлыңғыр келешекке толық дайын болуға тиіс. Бұл мақсатқа жету үшін өскелең ұрпақтың көзі ашық, көкірегі ояу, ұқыпты, тәртіпті, жинақы болуы керек. Абайша айтқанда, «ғылым таппай мақтанбауы» қажет. Егемен ел болудың қадір-қасиетін түсініп, тәуелсіздігімізді қорғауға қашанда дайын болуы керек. Сонда біздің мемлекеттілігіміз – мығым, болашағымыз – баянды болары хақ. Мен отаншыл ұл-қыздарымыздың жасампаз күш-жігеріне сенемін. Жолдарыңыз әрдайым ашық болсын!

Еліміз аман, жұртымыз тыныш болсын!

Уважаемые соотечественники! Уважаемые участники мероприятия! Ежегодно 31 мая мы отдаем дань памяти жертвам политических репрессий и голода, склоняем головы перед всеми, кто погиб в те мрачные годы. В прошлом столетии многие народы, входившие в состав Советского Союза, пережили сложные испытания. Тяжелая участь не обошла и наш народ. Во время кампании по насильственной коллективизации люди лишились скота и имущества, массово умирали от голода, многие были вынуждены искать пристанище на чужбине. Сталинские репрессии затронули и национальную интеллигенцию – самую образованную и прогрессивную часть нашего общества. Тысячи людей были объявлены «врагами народа», подвергнуты жестоким пыткам, расстреляны без суда и следствия. За короткое время наша нация лишилась своих лучших представителей, среди которых были Алихан Бокейханов, Ахмет Байтурсынов, Сакен Сейфуллин, Ильяс Жансугуров и многие другие. На территории Казахстана располагалось 11 лагерей системы ГУЛАГ. АЛЖИР – одно из таких трагичных мест. Здесь отбывали наказание около 8 тысяч несправедливо осужденных женщин. Среди них жены таких выдающихся личностей, как Турар Рыскулов, Султанбек Кожанов, Темирбек Жургенов, Беимбет Майлин, Санжар Асфендияров. Сегодня здесь присутствуют потомки тех, кто пережил ужасы АЛЖИРа. Политические репрессии выпали на долю не только казахского народа. В АЛЖИРе находились в заключении представители более 60 этносов. Поэтому все пострадавшие в ту мрачную эпоху народы должны извлечь уроки из той трагедии, которая никогда не должна повториться. Это зависит только от нас. Именно в этом заключается главное значение памяти о трагических периодах нашего прошлого. Устранять «белые пятна» истории – наш священный долг перед прошлыми и будущими поколениями. В последние годы в этом направлении проводится комплексная работа. Пять лет назад была сформирована Государственная комиссия по полной реабилитации жертв политических репрессий. Большая группа экспертов и ученых на протяжении трех лет тщательно изучала документы государственных и ведомственных архивов. В результате было реабилитировано свыше 300 тысяч человек, подвергнутых преследованиям по политическим мотивам. Снят гриф секретности с более чем 2,5 миллиона материалов. На основе документов, исследованных комиссией, опубликован 72-томный сборник. Также издан двенадцатитомник с делами, заведенными в период репрессий в отношении деятелей Алашорды. В ходе подготовки этого труда были введены в научный оборот ранее не публиковавшиеся документы. При Архиве Президента открыт специальный центр, занимающийся изучением материалов политических репрессий ХХ века. Туда передано 700 тысяч дел, которые прежде были секретными. Это действительно масштабная работа, которая в Казахстане никогда раньше не проводилась. Стоит отметить, что в других странах такие объемные исследования до сих пор не осуществлены. Это результат упорного труда. Выражаю искреннюю признательность всем гражданам, в том числе членам Комиссии, активно участвовавшим в исследовательской деятельности. Их труд непременно будет удостоен высоких наград. Сейчас ученые систематизируют и упорядочивают собранную информацию. Эта работа очень важна для будущего нашей нации. Нужно изучать и знать историю своего народа. Это аксиома. Без глубокого знания национальной истории и, самое главное, без должного ее понимания невозможно рассчитывать на объективность суждений о современных политических тенденциях. Память о миллионах безвинных жертв тоталитаризма священна.Здесь не может быть каких-либо исторических интерпретаций, и, тем более, оправдания антигуманной и, по своей сути, порочной государственной политики того периода времени.Вместе с тем не следует субъективно, предвзято политизировать историю, использовать ее в качестве инструмента реализации разного рода деструктивных планов, распространения популистских идей. В нашем обществе должна присутствовать высокая гражданская ответственность. Репрессии и голод – это трагедия не только казахского народа, хотя мы очень сильно пострадали, пожалуй, больше всех, но и большинства народов бывшего советского государства. Поэтому крайне важно извлечь эти горькие уроки из прошлого, чтобы подобные трагедии никогда не повторялись. Наш народ – хранитель уникального культурного кода цивилизации Великой степи. Это помогло нам выстоять и сохранить человеческое достоинство во времена судьбоносных вызовов.Следуя идеалам солидарности, гуманизма, братства, наши предки протянули руку помощи всем пострадавшим в годы жестокого лихолетья. Именно поэтому сегодня в основе нашей общенациональной идентичности лежат такие ценности, как взаимопомощь, ответственность, толерантность. Прочтение истории не должно находиться под влиянием текущего политического момента. Но, к сожалению, это происходит сплошь и рядом. Еще недавно безудержно восхвалявшиеся исторические персонажи по мановению пера так называемых ученых становятся антигероями. И наоборот, имена заклейменных позором политических деятелей усилиями пропагандистов становятся популярными, организаторы и исполнители репрессивной кампании превращаются в народных героев. Мы должны помнить имена безвинно репрессированных государственных и общественных деятелей, ученых и врачей, а также их родственников, включая жен. Но прошлое, каким бы трагическим оно ни было, не должно стать препятствием к развитию и прогрессу нашего народа. Нельзя постоянно жить прошлым, воспринимая современные реалии через призму ушедших эпох.Нам нужен широкий, панорамный взгляд на историю. Нужно освобождаться от комплекса жертвы, ведь постоянно смотреть назад – это проявление слабости. На пути к Независимости и суверенитету наш народ преодолел множество трудностей и вызовов. Поэтому в сознании нашего общества незыблемым и сакральным должен стать постулат «Независимость превыше всего». Важно как зеницу ока беречь наше общенациональное единство и укреплять государственность. Еще раз повторяю: помнить о прошлом, чтить его – правильно, однако мы должны идти только вперед и стремиться к лучшему будущему. Сегодня мы уверенно идем вперед, претворяя в жизнь национальную стратегию, осуществляя масштабные реформы для построения Справедливого Казахстана. Три года назад в результате общенационального референдума была обновлена Конституция, что заложило прочный фундамент для дальнейшего поступательного прогресса страны. Мы кардинально переформатировали политическую систему, усилив полномочия Парламента и подотчетность Правительства.Был создан Конституционный Суд, значительно расширены возможности для участия граждан в принятии государственных решений.Важным шагом, который повысил доверие общества к власти, стало введение прямой выборности сельских и районных акимов. Проведены системные реформы для утверждения верховенства закона и порядка, защиты прав женщин и обеспечения безопасности детей. Парламент принял соответствующие законы на эту тему.Это лишь часть большой работы по всесторонней модернизации страны. Впереди еще большая работа. Самое главное, реформы изменили политический менталитет нашей нации. Происходит обновление общественного сознания. Об этом ярко свидетельствует общенациональный проект «Таза Қазақстан», который получил всенародную поддержку и воспринят в качестве долгосрочной стратегии. Сегодня мы вместе строим справедливое государство и гармоничное общество, и каждый гражданин вносит свой вклад в это дело. Люди поверили в реальность перемен, став движущей силой созидательных преобразований. В Казахстане формируется новая политическая и избирательная культура, при которой плюрализм мнений гармонично сочетается с единством целей и устремлений. Постепенно уходят в прошлое иждивенческие настроения и привычка к критиканству. Сегодня в почете трудолюбие, стремление к знаниям и прогрессу. Вышел на первый план принцип «Закон и Порядок». Другими словами, благодаря проводимым реформам обретает зримые очертания новое качество нашей нации. И мы продолжим вместе идти этой дорогой, укрепляя общенациональную идентичность и закаляя наше единство. Дорогие друзья! В сегодняшней встрече принимает участие и молодежь. Хочу вам сказать: нужно хорошо знать нашу историю, но это не значит, что надо жить только прошлым. Наша молодежь должна уверенно смотреть в будущее и твердым шагом идти вперед. Мы живем в очень непростое время. Возникают ранее не виданные тенденции и явления. Не до конца изучено влияние искусственного интеллекта на общественное развитие. Человечеству еще предстоит столкнуться с множеством вызовов. Поэтому наша молодежь в первую очередь должна быть в полной мере готова встретить это неопределенное будущее. Для этого подрастающему поколению необходимо быть прогрессивным, целеустремленным, прилежным и ответственным. Согласно заветам Абая, молодежь должна учиться и постигать науки. Важно осознавать ценность суверенитета и всегда быть готовыми отстаивать Независимость страны. Тогда наше государство будет сильным, а будущее – светлым. Я верю в созидательную силу нашей патриотичной молодежи. Желаю вам успехов на вашем жизненном пути! Мира и благополучия нашей Родине!

Мемлекет басшысы Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алуға арналған іс-шарада сөйлеген сөзі

Президентская вертикаль


Глава государства принял участие в первом саммите «Центральная Азия – Италия»

Саммитті ашқан Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанға сапармен келгені және бүгінгі жоғары деңгейдегі кездесуге бастамашы болғаны үшін Италия Министрлер Кеңесінің төрағасы Джорджа Мелониге ризашылығын білдірді.

– Сізді елордамызда қарсы алу – мен үшін үлкен мәртебе. Соғыстан кейінгі жылдарда Италия Үкіметінің басшылығына жеткен алғашқы әйелсіз. Әлемдік қоғамдастық мойындағандай, қазіргі заманның белгілі, тіпті, аса көрнекті саяси қайраткерісіз. Сіздің ішкі сын-қатер мен халықаралық проблемаларға қатысты көзқарасыңызбен және іс-әрекеттеріңізбен толықтай келісемін. Астана халықаралық форумына қатысып, мазмұнды баяндама жасағаныңыз үшін ризашылығымды білдіремін. Сіздің сөзіңізді саяси және сарапшылар қауымдастығы өте жақсы қабылдады, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев жиынға қатысқан және өңірлік кооперацияға ұдайы қолдау көрсетіп келе жатқан Орталық Азиядағы бауырлас мемлекеттердің басшыларына алғыс айтты.

– Орталық Азия ықылым заманнан бері Шығыс пен Батыс арасында дәнекер болып, өркениетаралық диалогты дамытуда маңызды қызмет атқарған. Бүгінде біздің өңір бұрын-соңды болмаған бірліктің үлгісін танытып, тату көршілік және баршаға ортақ прогресс қағидаттарын берік ұстанатынын көрсетуде. Әлемдік аренада жасампаз күн тәртібін ілгерілете отырып, Орталық Азия халықаралық қатынастың ықпалды субъектісі ретінде өз ұстанымын дәйекті түрде нығайтып келеді, – деді Мемлекет басшысы.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, отыз жылдан астам уақыт ішінде Италия өзін Орталық Азия елдерінің орнықты дамуына септігін тигізген сенімді серіктестердің бірі ретінде көрсетті. Президент «Орталық Азия+» форматында мүмкіндіктерді жұмылдыру Италия мен аймақ елдерінің өзара тиімді ынтымақтастығын кеңейтуге ықпал ететінін айтты.

Бұдан кейін Қасым-Жомарт Тоқаев Италиямен ықпалдастықтың перспективті бағыттарына қатысты ойымен бөлісті.

– Сауда-экономикалық байланысты тереңдету – басты басымдық. Әлемнің негізгі экономикалық полюстері арасындағы тарифтік қақтығыстың салдары барлық ел үшін ауыр болуы мүмкін. Мұндай жағдайда бұрын жолға қойылған сауда-экономикалық байланыстарды сақтап қалумен бірге, оны нығайтуға күш салу да өте маңызды. Біздің ойымызша, бірлескен жобаларды іске қосуға, ең алдымен, қосылған құны жоғары өнім шығару есебінен тауарлардың түрін көбейтуге баса мән беруге болады. Мәселен, Қазақстан Италияға жалпы құны 1 миллиард долларға жуықтайтын тауардың 100-ден аса түрі бойынша экспорт көлемін арттыруға дайын. Бұл ретте металлургия, машина жасау, мұнай-химия өнеркәсібі және басқа да өнімдер туралы сөз болып отыр, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев Орталық Азия елдері Еуропаға өздерінің агроөнеркәсіп өнімдерін жеткізуде мол әлеуетке ие деп санайды. Бұдан бөлек, сауда үйлері мен логистикалық орталықтардың ашылуы елдер арасындағы сауда-саттыққа тың серпін береді. Осы орайда, Қазақстан Президенті Алматыда Италия сауда үйін ашуды ұсынды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан-Италия серіктестігінің локомотиві саналатын энергетика саласындағы ынтымақтастықты тағы бір өзекті міндет ретінде атады.

– Еліміз Еуропа Одағына мұнай экспорттаушы мемлекеттердің алғашқы үштігіне кіреді. Былтыр Қазақстаннан Италия нарығына жеткен мұнай көлемі 30 миллион тоннадан асты. Бұл 2023 жылғы көрсеткіштен 27 пайызға артық. Қажет болған жағдайда оның көлемін арттыруға дайынбыз. Сонымен қатар болашағымыз баламалы энергия көздеріне байланысты болмақ. Бұл қазірдің өзінде анық байқалады. Төмен көміртекті экономикаға жүйелі түрде көшу – Қазақстан басымдықтарының бірі. Италиялық серіктестерімізбен бірлесіп, еліміздің бірқатар өңірінде жел мен күн электр станцияларын салып жатырмыз. Аталған жобалар үшін ризашылығымызды білдіреміз, – деді Президент.

Мемлекет басшысы өнеркәсіптік кооперацияны нығайту зор мүмкіндікке жол ашады деп санайды. Қазақстан Орталық Азиядағы сирек металдардың кен орындары туралы барлық өзекті ақпаратты жинақтайтын Аймақтық зерттеу орталығын құру туралы бастама көтерді.

– Бiрлескен кәсiпорындар құру, технологиялар трансфертi, италиялық өндiрiстi өз аймағымызда локализациялау ортақ мүддеге сай келеді. Бұдан елдеріміз едәуiр пайда табады. Бұл бағытта жемісті ықпалдастықтың мысалдары бар. Атап айтқанда, қазақстандық зауыттардың бірінде италиялық ауыл шаруашылығы техникасын құрастыру жолға қойылған. Бұдан бөлек, Италия компанияларының қатысуымен күкірт қышқылын өндіретін және газ өңдеу зауыттарының құрылысы басталды, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент тағы бір маңызды мәселе ретінде трансконтиненталды байланысты нығайтуға тоқталды. Яғни Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыта отырып, елдеріміз көне Жібек жолын жаңа сипатта қайта жаңғыртып жатыр.

Қасым-Жомарт Тоқаев баяндамасында қоршаған ортаны қорғау және экологиялық орнықтылық мәселелерін де қамтыды. Мемлекет басшысы Орталық Азия қазірдің өзінде жаһандық жылыну салдарын бастан кешіріп жатқанын айтты. Президент Италия тарапына аймақтағы экологиялық проблемаларды шешуге, соның ішінде Арал теңізі бассейнін қалпына келтіруге белсенді қолдау көрсеткені үшін ризашылығын білдірді.

Қасым-Жомарт Тоқаев білім беру мен мәдениет салаларындағы ықпалдастық жайында сөз қозғады.

– Қазіргі уақытта Италияда төрт мыңға жуық қазақстандық студент білім алады. Біз жастарымыздың үздік университеттерде оқуына мүмкіндік жасағаны және грант пен шәкіртақы ұсынғаны үшін Италия Үкіметіне алғыс айтамыз. Орайлы сәтті пайдалана отырып, Италияның техникалық жоғары оқу орындарын Қазақстанда филиалдарын ашуға шақырамын. Біз қазір инженерлік-техникалық білімге ерекше мән береміз, – деді Мемлекет басшысы.

Президент мәдени-гуманитарлық байланыстарды одан әрі дамыту мақсатында 2026 жылы «Орталық Азия мен Италияның мәдениет жылы» тақырыбы аясында бірлескен іс-шаралар легін өткізуді ұсынды.

Кездесу соңында Қасым-Жомарт Тоқаев жиында айтылған ұсыныстардың барлығы отырыс қорытындысы бойынша қабылданатын Бірлескен декларацияда көрініс табатынын жеткізді.

Сондай-ақ бірінші «Орталық Азия – Италия» саммитінде Италия Премьер-министрі Джорджа Мелони, Қырғызстан Президенті Садыр Жапаров, Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмон, Түрікменстан Президенті Сердар Бердімұхамедов, Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёев сөз сөйледі.

Открывая саммит, Президент Касым-Жомарт Токаев выразил признательность Председателю Совета министров Итальянской Республики Джордже Мелони за визит в Казахстан, а также за инициативу созыва сегодняшней встречи на высшем уровне – Для меня большая честь принимать Вас в нашей столице – Астане. Вы первая женщина во главе Правительства Италии за всю ее послевоенную историю. По общему признанию всего мирового сообщества, Вы являетесь выдающимся и, пожалуй, самым заметным политическим деятелем современности. Полностью разделяю Ваши взгляды и действия в отношении как внутренних вызовов, так и международных проблем. Благодарю Вас за участие в Международном форуме Астана, где Вы выступили с содержательной речью, позитивно воспринятой политическим и экспертным сообществом, – подчеркнул Президент Казахстана. Касым-Жомарт Токаев поблагодарил лидеров братских государств Центральной Азии за участие в работе саммита и неизменную поддержку региональной кооперации. – Центральная Азия с древних времен выступала мостом между Востоком и Западом, играя важнейшую роль в развитии межцивилизационного диалога. Сегодня наш регион как никогда прежде демонстрирует сплоченность и твердую приверженность принципам добрососедства и всеобщего прогресса. Центральная Азия последовательно укрепляет свои позиции как влиятельный субъект международных отношений, продвигая созидательную повестку на международной арене, – отметил Глава нашего государства. По его словам, за более чем три десятилетия Италия показала себя надежным партнером, всецело содействующим устойчивому развитию стран Центральной Азии. Президент выразил уверенность в том, что синергия возможностей в формате «Центральная Азия плюс» создаст мощный задел для расширения взаимовыгодного сотрудничества государств региона с Итальянской Республикой. Далее Касым-Жомарт Токаев обозначил свое видение перспективных направлений взаимодействия с Италией. – Первоочередной приоритет – углубление торгово-экономических связей. Тарифные конфликты между ключевыми экономическими полюсами мира чреваты тяжелыми последствиями для всех стран. В таких реалиях нам крайне важно не только сохранить наработанные торгово-экономические связи, но и приложить усилия для их укрепления. Особый акцент, на наш взгляд, можно сделать на запуске совместных проектов, расширении линейки товаров, прежде всего, за счет несырьевой продукции с высокой добавленной стоимостью. Казахстан способен нарастить экспорт в Италию по более чем 100 товарным позициям на сумму порядка 1 млрд долларов, – заявил Президент. По его мнению, страны Центральной Азии обладают большим потенциалом для увеличения поставок в Европу своей агропромышленной продукции. Кроме того, серьезный импульс расширению торговли между странами может придать открытие торговых домов и логистических центров. В частности, Глава государства предложил создать Итальянский торговый дом в Алматы. Следующей актуальной задачей Касым-Жомарт Токаев назвал сотрудничество в сфере энергетики, которая традиционно выступает локомотивом казахско-итальянского партнерства. – Наша страна входит в тройку крупнейших экспортеров нефти в Европейский союз. В прошлом году поставки казахстанской нефти на итальянский рынок превысили 30 млн тонн. Это на 27% больше, чем годом ранее. При необходимости мы готовы нарастить текущие объемы. Вместе с тем сегодня уже очевидно, что будущее за альтернативной энергетикой. Планомерный переход к низкоуглеродной экономике – один из приоритетов Казахстана. Мы признательны итальянским партнерам за реализацию совместных проектов по строительству ветровых и солнечных электростанций в ряде регионов страны, – сказал Президент. Глава государства полагает, что большие перспективы открывает усиление промышленной кооперации. Казахстан выступил с инициативой о создании Регионального исследовательского центра, который будет аккумулировать всю актуальную информацию о месторождениях редкоземельных металлов в Центральной Азии. – Практический интерес представляет создание совместных предприятий, трансфер технологий, локализация в регионе производств из Италии сулит существенные выгоды для наших стран. В этом направлении у нас есть примеры плодотворного сотрудничества. На одном из казахстанских заводов, например, налажена сборка итальянской сельскохозяйственной техники. Кроме того, при участии итальянских компаний начато строительство завода по производству серной кислоты, а также газоперерабатывающего завода, – отметил Касым-Жомарт Токаев. Другой актуальной задачей Президент назвал укрепление трансконтинентальной связанности. По его мнению, развивая Транскаспийский международный транспортный маршрут, наши страны, по сути, возрождают на новой основе древний Шелковый путь. Отдельный блок речи был посвящен вопросам охраны окружающей среды и экологической устойчивости. Глава государства напомнил, что Центральная Азия уже испытывает на себе последствия глобального потепления. Он выразил признательность итальянской стороне за активную поддержку в решении экологических проблем региона, в том числе в восстановлении бассейна Аральского моря. Президент также затронул вопросы сотрудничества в сферах образования и культуры. – В настоящее время около четырех тысяч казахстанских студентов обучаются в Италии. Мы признательны итальянскому Правительству за предоставление грантов и стипендий, которые позволяют нашим студентам учиться в лучших университетах Вашей страны. Пользуясь возможностью, хочу пригласить итальянские технические вузы к открытию филиалов в Казахстане. Особое внимание мы уделяем именно инженерно-техническому образованию, – сказал он. В целях дальнейшего развития культурно-гуманитарных связей Глава государства предложил провести в 2026 году серию совместных мероприятий под эгидой Года культурного сближения Центральной Азии и Италии. В завершение Касым-Жомарт Токаев выразил уверенность в том, что все высказанные сегодня предложения найдут отражение в принимаемой по итогам заседания Совместной декларации. В ходе первого саммита «Центральная Азия – Италия» также выступили Премьер-министр Италии Джорджа Мелони, Президент Кыргызстана Садыр Жапаров, Президент Таджикистана Эмомали Рахмон, Президент Туркменистана Сердар Бердымухамедов, Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев.

Президентская вертикаль


Глава государства провел встречу с Президентом Туркменистана Сердаром Бердымухамедовым

Қасым-Жомарт Тоқаев Түрікменстан Президентіне ілтипат білдіре отырып, оның бірінші «Орталық Азия – Италия» саммитіне қатысуы мемлекетаралық көпқырлы қарым-қатынастарды одан әрі ілгерілету тұрғысынан маңызды екенін атап өтті.

– Екі ел арасындағы ынтымақтастықты дамытуға баса мән береміз. Экономикалық байланыстарда нақты нәтижелерге қол жеткіземіз деп есептеймін. Басқа да салалар бойынша, әсіресе, мәдени-гуманитарлық бағытта ықпалдастық қарқынды дамып келеді. Күн тәртібіндегі жобаларды жүзеге асыруға қос тарап та күш жұмылдыратынын ескерсек, өзара тиімді қарым-қатынастың келешегі зор, – деді Мемлекет басшысы.

Президенттің пікірінше, қазір Астана мен Ашхабад арасындағы ынтымақтастық өркендеп, көптеген негізгі салаларда оң динамика байқалады.

Сердар Бердімұхамедов Қасым-Жомарт Тоқаевқа қонақжайлық танытқаны және «Орталық Азия – Италия» саммитін табысты өткізгені үшін алғыс айтты.

– Орталық Азия елдері мен Италия жоғары деңгейдегі осындай форматта тұңғыш рет келіссөз жүргізіп отыр. Саммит қорытындысы мемлекеттеріміз арасындағы ынтымақтастықты кеңейтуге ықпал ететініне сенімдімін, – деді Түрікменстан Президенті.

Кездесуде Қасым-Жомарт Тоқаев Халк Маслахатының Төрағасы Гурбангулы Бердімұхамедовке ыстық ықыласын жолдап, оның жауапты қызметіне толағай табыс тіледі.

Приветствуя Президента Туркменистана, Касым-Жомарт Токаев отметил, что его участие в первом саммите «Центральная Азия – Италия» имеет важное значение с точки зрения дальнейшего продвижения многогранных межгосударственных связей. – Пользуясь возможностью, хотел бы отметить наше особое внимание к развитию сотрудничества с Вашим государством. Мы рассчитываем на достижение конкретных результатов в ходе нашего экономического взаимодействия. Связи и в других областях развиваются достаточно успешно. Прежде всего, это культурно-гуманитарная сфера. Перспективы взаимовыгодных связей достаточно хорошие при том понимании, что будут предприниматься обоюдные усилия по конкретным проектам, которые уже сейчас стоят в повестке дня, – сказал Глава нашего государства. По его мнению, сегодня сотрудничество между Астаной и Ашхабадом развивается по восходящей и демонстрирует положительную динамику по многим ключевым отраслям. В свою очередь Президент Туркменистана выразил благодарность Касым-Жомарту Токаеву за гостеприимство и пожелал ему успешного проведения саммита «Центральная Азия – Италия». – Страны Центральной Азии и Италия впервые проводят переговоры в таком формате на высшем уровне. Уверен, что итоги саммита будут способствовать дальнейшему расширению и укреплению сотрудничества между нашими государствами, – отметил Сердар Бердымухамедов. В ходе беседы Касым-Жомарт Токаев передал теплые слова приветствия Председателю Халк Маслахаты Гурбангулы Бердымухамедову и пожелал дальнейших успехов в его ответственной деятельности.

Президентская вертикаль


Глава государства провел переговоры с Председателем Совета министров Италии Джорджей Мелони в расширенном формате

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанға ресми сапармен келген Джорджа Мелонимен кеңейтілген құрамда келіссөз жүргізді. Жиынға екі ел делегациялары қатысты.

Мемлекет басшысы Қазақстан мен Италия стратегиялық серіктес екенін атап өтті. Қос елдің қарым-қатынасы өзара құрметке, сенім мен ортақ мүддеге негізделген.

Президент мемлекеттер арасында тығыз саяси диалог орнап, берік экономикалық ынтымақтастық дамып келе жатқанын жеткізді. Сонымен қатар мәдени-гуманитарлық байланыс беки түскеніне назар аударды.

Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Италияның Орталық Азиядағы жетекші серіктесі, ал Италия еліміздің сауда әріптестерінің үштігіне енетін және ірі инвесторларының бірі екенін айтты. Елдер арасындағы тауар айналымы 24 пайызға артып, өткен жылы 20 миллиард долларға жетті.

– Сіздің басшылығыңызбен Италия Үкіметінің Қазақстанмен арадағы тығыз қарым-қатынастарды сауда және инвестиция салаларында ғана емес, парламентаралық ықпалдастық бағытында дамытуға ұмтылысын жоғары бағалаймыз. Сондай-ақ екіжақты гуманитарлық ықпалдастыққа да шынайы ризашылығымызды білдіреміз. Сіздің бұл сапарыңыздың екі ел арасындағы ынтымақтастыққа тың серпін беру тұрғысынан маңызы зор. Халықаралық аренада Қазақстан мен Италияның байланыстары сенімді әрі стратегиялық серіктес сипатында жалғаса береді деп сенемін, – деді Мемлекет басшысы.

Президент соңғы жиырма жылда Италия Қазақстан экономикасына 7,6 миллиард долларға дейін инвестиция құйғанын атап өтті. Сондай-ақ Қазақстанда ENI, SDF Group, PetroValves, Maire Tecnimont және Ballestra секілді ірі инвесторлар бастаған 270-ке жуық италиялық компания табысты жұмыс істеп жатқанын жеткізді.

Өз кезегінде Джорджа Мелони екі ел арасындағы ықпалдастықты жоғары бағалап, оның стратегиялық серіктестік рухына сай келетінін айтты.

– Сізді көреген көшбасшылардың бірі санаймын. Қазіргі сын-қатерлерді терең түсінетін адаммен әңгімелесу мен үшін өте құнды. Осынау қиын кезеңде жақсы жаңалықтар да бар. Соның бірі – Италия мен Қазақстан арасындағы қарым-қатынас. Біздің байланыстарымыздың деңгейі жоғары. Мұны бұған дейін бірнеше рет атап өттік. Дегенмен ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға мүмкіндік жеткілікті. Менің сапарымның мақсаты да осы. Сіздің еліңіздің Батыс пен Шығысты байланыстырып жатқан алтын көпір ретіндегі тарихи мәнін жақсы білеміз, – деді Италия Премьер-министрі.

Келіссөз барысында екіжақты күн тәртібінің негізгі бағыттарын қамтитын көптеген мәселе талқыланды. Қасым-Жомарт Тоқаев пен Джорджа Мелони Қазақстан мен Италияның қарым-қатынасын қарқынды дамытуға ықпал ететін серіктестікті одан әр жандандырып, жаңа бастамаларды жүзеге асыруға мүдделі екендерін растады.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Италия Министрлер Кеңесінің төрағасы Джорджа Мелони келіссөздер қорытындысы бойынша Стратегиялық серіктестікті нығайту жөнінде Бірлескен мәлімдеме қабылдады

Ресми делегация мүшелері мынадай құжаттармен алмасты:

1. Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Италия Республикасы Үкіметі арасындағы тұлғалардың реадмиссиясы туралы келісім;

2. Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мен Италия Кәсіпорындар және «Италияда жасалған» министрлігі, Қоршаған орта және энергетикалық қауіпсіздік министрлігі арасында аса маңызды қазба байлықтары мен шикізат материалдары саласындағы ынтымақтастық туралы бірлескен мәлімдеме;

3. «Самұрық-Қазына» АҚ мен Maire Tecnimont арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум;

4. «Самұрық-Қазына» АҚ мен Ansaldo арасындағы ынтымақтастық туралы келісім;

5. Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігі мен OICE арасында су ресурстарын басқару саласында білім және озық тәжірибе алмасу арқылы суға қатысты сын-қатерлерге байланысты практикалық шешімдерді ілгерілету жөніндегі ынтымақтастық бағдарламасын жүзеге асыру туралы меморандум;

6. Қазақстан Даму банкі, Cassa Depositi e Prestiti S.p.A. және SACE SpA арасындағы бірлескен декларация;

7. «Самұрық-Энерго» АҚ және SACE SpA арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;

8. «Kazakh Invest» ҰК» АҚ мен Italian Trade Agency арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум.

В рамках официального визита Председателя Совета министров Итальянской Республики в Казахстан Президент Касым-Жомарт Токаев провел переговоры с Джорджей Мелони в расширенном составе с участием делегаций двух стран. Открывая встречу, Глава нашего государства подчеркнул, что Казахстан и Италия являются стратегическими партнерами, отношения которых основаны на взаимном уважении, доверии и общих интересах. Президент сказал, что между двумя странами сложился тесный политический диалог, развивается прочное экономическое сотрудничество, активно укрепляются культурно-гуманитарные связи. Касым-Жомарт Токаев отметил, что Италия занимает третье место среди торговых партнеров Казахстана и входит в число крупнейших инвесторов. Товарооборот между странами вырос на 24%, достигнув 20 миллиардов долларов за прошлый год. – Мы высоко ценим стремление и приверженность итальянского Правительства под Вашим руководством к развитию тесных отношений с Казахстаном не только в сфере торговли и инвестиций, но и в укреплении связей и сотрудничества между парламентами наших стран. Мы также искренне благодарны за наше взаимодействие в гуманитарной сфере. Ваш визит имеет огромное значение в плане придания мощного импульса дальнейшему развитию нашего сотрудничества. Убежден, что Казахстан и Италия продолжат выступать на международной арене в качестве надежных и стратегических партнеров, – отметил он. Президент добавил, что за последние 20 лет Италия инвестировала в экономику Казахстана до 7,6 миллиарда долларов. Он указал, что около 270 итальянских компаний, включая таких крупных инвесторов, как ENI, SDF Group, PetroValves, Maire Tecnimont и Ballestra, успешно работают в Казахстане. В свою очередь Джорджа Мелони высказала мнение, что уровень сотрудничества между двумя странами в полной мере соответствует духу стратегического партнерства. – Хочу подчеркнуть, что я считаю Вас одним из наиболее прагматичных лидеров, с которыми мне доводилось встречаться. Общение с человеком, глубоко понимающим сложность текущих вызовов, чрезвычайно ценно. Радует, что в это сложное время есть и хорошие новости, одна из которых – это исключительные отношения между Италией и Казахстаном. Наши связи находятся на высоком уровне, и мы неоднократно это отмечали. Но всегда есть возможности для их дальнейшего укрепления – именно в этом и заключается цель данного визита. Мы признаем значимость Вашей страны и региона как исторического перекрестка, соединяющего Запад и Восток, – заявила Премьер-министр. В ходе переговоров стороны обсудили широкий спектр вопросов, охватывающих ключевые направления двусторонней повестки. Подтверждена обоюдная заинтересованность в дальнейшем укреплении партнерства и реализации новых инициатив, способствующих поступательному развитию казахско-итальянских отношений. По итогам переговоров Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев и Председатель Совета министров Италии Джорджа Мелони приняли Совместное заявление об укреплении стратегического партнерства Члены официальных делегаций обменялись следующими документами: 1. Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Итальянской Республики о реадмиссии лиц; 2. Совместное заявление между Министерством промышленности и строительства Республики Казахстан и Министерством предприятий и «Сделано в Италии», Министерством окружающей среды и энергетической безопасности Италии о сотрудничестве в области критических полезных ископаемых и критических сырьевых материалов; 3. Меморандум о сотрудничестве между АО «Самрук-Казына» и Maire Tecnimont; 4. Соглашение о сотрудничестве между АО «Самрук-Казына» и Ansaldo; 5. Меморандум о реализации программы сотрудничества по продвижению практических решений, связанных с водными вызовами, путем обмена знаниями и лучшими практиками в области водного управления между Министерством водных ресурсов и ирригации Республики Казахстан и OICE; 6. Совместная декларация между Банком развития Казахстана, Cassa Depositi e Prestiti S.p.A. и SACE SpA; 7. Меморандум о взаимопонимании между АО «Самрук-Энерго» и SACE SpA; 8. Меморандум о сотрудничестве между АО «НК «Kazakh Invest» и Italian Trade Agency.

Президентская вертикаль


Выступление Президента Касым-Жомарта Токаева на пленарной сессии Международного форума Астана

Баршаңызбен Астана халықаралық форумында жүздескеніме қуаныштымын!

Бүгінгі басқосуға шетел үкіметтерінің басшылары, дипломатия, бизнес және академиялық ортадағы достарымыз бен әріптестеріміз қатысып отыр.

Мәртебелі меймандарымызға, атап айтқанда, Руанда Президенті Поль Кагамеге және Солтүстік Македония Президенті Гордана Силяновска-Давковаға, Еуропа Кеңесінің Бас хатшысы Ален Берсеге, БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Пан Ги Мунға, Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінің жетекшілеріне, форумның өзге де қатысушыларына шынайы ризашылығымды білдіремін.

Форум аясында жаһандық экономика, өңірлік ынтымақтастық және халықаралық күн тәртібіндегі басқа да мәселелер жөнінде нәтижелі пікір алмасамыз деп үміттенеміз.

Бүгінгі жиын әлемде белгісіздік белең алған кезеңде өтіп отыр. Мұны жолайрық, халықаралық қатынастардағы сын сағаты деп сипаттасақ та болады. Алайда бұл тұжырымды тарихшылардың еншісіне қалдырған жөн. Қазір осы жағдайға қалай жауап беретініміз маңызды. Алдымызда таңдау тұр: қандай шешім қабылдаймыз, қандай құндылықтарды қорғаймыз?!

Дүние жүзін қақтығыстар мен соғыс өрті жайлап барады. Былтырғы мәліметке сәйкес, 52 мемлекет қарулы қақтығыс жағдайында тұрған. Ал осындай қатыгез әрекеттерден келген экономикалық шығын 19 триллион долларға жетті. Бұл, шамамен, әлемдік ІЖӨ-нің 13,5 пайызы.

Дегенмен осы сандардың арғы жағындағы ахуал одан да қорқынышты: қазіргі қақтығыстар анағұрлым ұзақ әрі күрделі сипатқа ие. Оған көптеген «ойыншылар», тіпті, ешқандай мемлекетке қатысы жоқ топтар араласады. Бұдан бөлек, мұндай қақтығыстардың тамырында түрлі қайшылықтар жатыр.

Аталған факторлар бейбітшіліктің берік орнауына кедергі келтіруде. Айрықша алаңдаушылық туғызатын тағы бір дүние бар. Ол – әлемдегі осы тектес шиеленістердің жаһанға мүлдем жаңа түсінік пен құндылықтар ұсынып, адамзатты түбегейлі түлеген, бірақ әзірге беймәлім келешекке бастап бара жатқан жасанды интеллектінің даму трендімен еш үйлеспеуі.

Бұл орайда тарихи тұжырымдар мен саяси араздыққа негізделген әскери қақтығыстар мен соғыстар мүлдем орынсыз, тіпті ақылға қонбайды.

Соғысудың орнына біз халқымызды, әсіресе, жастарымызды саналы әрі өркениетті қоғам құруға үндеуіміз керек.

Әрине, қақтығыстардың қай-қайсысы да жіті назар аударуды қажет етеді. Әйтсе де, ядролық қаруды иеленген мемлекеттер арасындағы шиеленіске айрықша мән бергеніміз жөн.

Бүгінде тоғыз елдің арсеналында жалпы саны 13 мың ядролық оқтұмсық бар. Сарапшылар оны қолдану ықтималдылығы артып келе жатқанын ескертеді. Тіпті, бұған жазатайым қателік, оқыс оқиға немесе эскалация себеп болуы мүмкін.

Бір ғана жарылыстың салдары жойқын болмақ. Ғалымдар атом бомбасы түскен жерін күл-талқан етіп қана қоймай, жаһандық ауқымдағы климат апатына әкеп соғуы, егістік атаулыны жойып жіберуі мүмкін екенін айтады.

Оның қасіретін біз жақсы білеміз. Жерімізде жасалған 450 ядролық сынақтың зардабымен Қазақстан әлі күнге дейін бетпе-бет келіп отыр. Біз бейбітшілік үшін Кеңес өкіметінен мұраға қалған ядролық арсеналдан өз еркімізбен бас тарттық. Бүгінде жаппай қырып-жоятын ядролық және биологиялық қаруды таратпау ұстанымын жақтаймыз.

Жаһандық қауіпсіздікке төнген қатерге тек геосаяси сипат тұрғысынан қарамау керек. Мұны мойындаған жөн.

Әлемдегі қазіргі ахуал өзгеріп жатыр. Мультилатерализмнің үні құмыққанда, протекционизм өршиді.

Осынау бей-берекет кезеңдегі біздің міндетіміз – ынтымақты қатаң сақтау, ыдыраған тұсын қайта қалпына келтіру.

Қазақстан қазіргідей алмағайып заманды сындарлы ықпалдастық тұрғысынан қарастырады. Сыртқы саясатта жікке бөлінбей диалогқа келуді, кез келген елдің егемендігін құрметтеуді басшылыққа аламыз.

Әсіреұлтшылдық танытып, өзге халықтардың тарихы мен мәдени дәстүрлерін менсінбеуге жол берілмейді.

Аз халықтардың ана тілінде сөйлеп, төл мәдениетін дәріптеуіне құрметпен қарау қажет. Сондықтан Қазақстанда «Бірлігіміз – әралуандықта» қағидатын қатаң ұстанамыз.

Соңғы бірнеше жылда Қазақстанда ауқымды экономикалық және институционалдық реформалар жүргізілді. Біздің мақсатымыз айқын – барынша әртараптандырылған, инклюзивті және келешекке бағдарланған экономика құру. Экономикалық өсім орнықты болумен қатар, оның игілігі әр азаматқа әділ бөлінуге тиіс.

Елімізді түбегейлі жаңғыртып, Әділетті Қазақстанның негізін қалау үшін мемлекеттілікті нығайтуға көп күш-жігер жұмсап жатырмыз.

Жалпыұлттық референдум арқылы Конституциямызға өзгеріс енгізіліп, басты билік институттарына реформа жасалды.

Біз суперпрезиденттік жүйеден бас тарттық. «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» қағидасын басшылыққа алатын, тежеу мен тепе-теңдік жүйесі бар президенттік республика жолын таңдадық.

Бұл тұжырым Қазақстандағы саяси жүйенің ерекшеліктеріне мейлінше лайықты модель екеніне кәміл сенемін.

Президент өкілеттілігі бір реттік 7 жылдық мерзіммен шектелді. Қазақстанда ғана емес, біздің аймақта мұндай шешім бұрын-соңды қабылданбаған. Менің ойымша, бұл қадам еліміздің саяси жүйесін нығайтуға, экономикасын дамытуға және өркениетті қоғам құруға негіз болады.

Президент – халықтың белгілі бір мерзімге, біздің жағдайымызда жеті жылға жалдаған менеджері.

Парламент азаматтық қоғам және жаңа саяси партиялардың мүшелерімен толықты. Сондай-ақ әйелдерге, жастарға және әлеуметтік тұрғыдан осал топтың өкілдеріне қосымша квота берілді.

Адам құқықтарын қорғаудың нақты тетіктері болмаса, ілгері жылжу мүмкін емес. Бұл жүйе «Заң мен тәртіп» қағидатында көрініс тапқан.

Біз аталған реформаларды геосаяси ахуал тұрақсыз кезеңде қолға алғанымызды білеміз. Бірақ «Жол мұраты – жету». Осы стратегиялық бағдарымыздан айнымаймыз, реформаларды тоқтатпаймыз.

Жаһандағы сын-қатерлерге қарамастан, экономикамыз былтыр 5,1 пайызға өсті. Шетелден тартылған тікелей инвестицияның көлемі рекордтық көрсеткішке жетті. Транскаспий халықаралық көлік бағытымен тасымалданған жүк 62 пайызға артты.

Дейтұрғанмен біздің стратегиялық мұратымыз цифрмен ғана өлшенбейді. Бұл реформалар жұртшылықтың өркендеуіне жол ашатын жаңа қоғамдық келісімді орнатуды көздейді.

Біз адам капиталына инвестиция салып, жас мамандардың қалыптасуына жағдай жасаймыз. Ең басты міндетіміз – аймақтар арасындағы алшақтықты азайту және орта тапты нығайту.

Сол себепті цифрлық технология мен жасанды интеллектіден бастап жасыл энергетика мен қосымша құны жоғары өндіріске дейінгі негізгі секторлардағы әлеуетімізді күшейте береміз.

Біз цифрлық трансформацияда елеулі табысқа қол жеткіздік. Мақсатымыз – Еуразиядағы жетекші IT хабқа айналу.

Әсіресе, жасанды интеллектіні дамытуға айрықша мән беріп отырмыз. Бірқатар шетелдік университеттің филиалы бар, зерттеу мен әзірлеу саласындағы серіктестік жолға қойылған академиялық және инновациялық хабқа айналғымыз келеді.

Қазақстан ең қуатты суперкомпьютерді іске қосуға кірісті. Қазірдің өзінде бұл жұмыс басталып кетті.

Бұдан бөлек, СryptoCity деп аталатын жаңа пилоттық жобаны жүзеге асыруды жоспарлап отырмыз. Мұнда криптовалютаны азық-түлік сатып алуға, қызмет төлеміне және басқа да мақсаттарда пайдалануға жағдай жасалады.

Әлемдегі уран қорының 40 пайызы Қазақстанның еншісінде. Сондықтан еліміз атом энергетикасын дамытуды ұлттық стратегияның басым бағыты ретінде қарастырады.

Алайда климат дағдарысы шешілмей, ешқандай орнықты даму болмайды. Орталық Азия – планетадағы климат өзгерістеріне осал өңірлердің бірі. Мұнда ғаламдық жылыну деңгейі әлемдегі орташа көрсеткішпен салыстырғанда екі есе жоғары.

Аталған қиындықтарды еңсеру үшін өңірлік тұрғыдан үйлестірілген, прагматикалық бағыттағы климат күн тәртібін ілгерілетуге бейілміз. Оның аясында еліміз бірқатар халықаралық ұйымға мүше болып, келісімдерге қосылды.

Келесі жылы Қазақстан БҰҰ-мен бірге Өңірлік экологиялық саммитін өткізеді. Бұл алаң Орталық Азия елдерінің стратегиясын жаһандық мақсатпен ұштастыруды көздейді.

Қазақстан өзара құрмет пен аймақтық ықпалдастықты арқау еткен Орталық Азияның тұрақтылығы берік, ынтымағы бекем, болашағы айқын болғанын қалайды.

Екі ай бұрын БҰҰ Бас Ассамблеясы Алматыда Орталық Азия мен Ауғанстан үшін Орнықты даму мақсаттары жөніндегі БҰҰ-ның аймақтық орталығын құру туралы қарарды ресми түрде қабылдады.

Бұл – біздің көпжақты дамуға үлес қосқан маңызды жетістігіміз. Аталған орталық бірлескен жобаларға қолдау көрсетіп, техникалық сараптамаларды қамтамасыз етеді және халықаралық ынтымақтастықты үйлестіреді.

Сөзсіз, біз бетпе-бет келіп отырған сын-қатерлер трансұлттық сипатқа ие. Десек те оған қарсы әрекетімізде бірізділік жоқ. Әлемдегі ахуал өте шетін, тұрақсыз әрі кереғарлыққа толы. Сондықтан жаһандық ынтымақтастық үшін құрылған институттар осы жағдайларға сай болуға тиіс.

Қазақстан орта державалар әділетті әрі инклюзивті әлемдік тәртіптің орнауына мүдделі болуы керек деп санайды. Қазіргі жүйені мұқият саралап, тың әдіс-тәсілдерге сүйену қажет. Соған сәйкес, орта державалар да жауапкершілік жүгін көтеруге дайын болуға тиіс.

Жыл соңына таман Нью-Йоркте БҰҰ-ның 80 жылдығын атап өтеміз. 1945 жылы, яғни, дүние жүзіндегі сұрапыл соғыстан кейін 51 мемлекет бірге құрған бұл Ұйым бейбіт әрі қауіпсіз әлемді құрудың батыл жолын ұсынды.

Бүгінде Ұйымға 193 ел мүше. Осылайша, ол әлемдегі құрамы әралуан, күрделі әрі өзара тығыз байланысқан қоғамдастыққа айналды.

Әйтсе де БҰҰ-ның негізгі тармақтары, әсіресе, Қауіпсіздік Кеңесі мүлдем өзгерген жоқ.

80 жыл бұрын жасалған институционалды құрылым мен қазіргі заман арасында алшақтық көп. Бұл Ұйымға және оның тиімділігіне деген сенімге селкеу түсіреді.

Миллиардтаған адамның тағдырына әсер ететін аса маңызды шешімді бірнеше елдің қабылдағаны дұрыс емес.

Сондықтан Қазақстан БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің құрамын кеңейтіп, оған әлемнің әр өңірінен өкіл қосу туралы ұстанымды қолдайды.

БҰҰ өзектілігін жоғалтпай, қазіргі заманның талаптарына сай болуы үшін Қауіпсіздік Кеңесіне құрылымдық реформа жасалуға тиіс.

Алпауыт елдер бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтауға бейіл екенін анық білдіруі керек. Әрі барлық мемлекеттің территориялық тұтастығын қорғау туралы ең басты қағидаттан айнымауға тиіс.

Бәріміз БҰҰ Жарғысын мүлтіксіз сақтауымыз қажет. Оның негізгі принциптеріне үстірт немесе немқұрайлы қараудан аулақ болуымыз керек. Сонда ғана Біріккен Ұлттар Ұйымының абырой-беделіне деген сенімді қалпына келтіре аламыз.

Сіздер Астанаға әлемнің түкпір-түкпірінен келдіңіздер. Әрқайсысыңыз тәжірибелеріңізді, дүниетанымдарыңызды және құндылықтардың ықпалымен қалыптасқан көзқарастарыңызды ортаға саласыздар.

Аталған форумның мәні осындай интеллектуалдық әралуандықта жатыр.

Алдымызда келешектің түрлі сценарийі күтіп тұр. Бірі үміт ұялатады, бірі қауіп-қатерге толы. Бәріне ортақ өркениет жолын таңдаймыз ба, әлде жікке бөлініп құрдымға кетеміз бе? Оны үркердей топтың мәлімдемесі емес, көптің ауызбіршілігі шешуі қажет.

Астана халықаралық форумы осы ынтымақтастыққа қолдау білдіру үшін құрылды. Аталған алаң өзара құрметке негізделген және ашық пікірталас мүмкіндігін ұсынады.

Биылғы форум тақырыбы – «Ақыл-ой қосу арқылы келешекті бағдарлау» ( Connecting Minds, Shaping the Future) Бұл – біздің үндеуіміз әрі қалтқысыз сеніміміз.

Жаһандық сын-қатерді жалғыз еңсеру мүмкін емес. Дипломатия ресми протоколдың тар шеңберінен шығып, анағұрлым терең әрі адами қалыптағы қарым-қатынасқа төр ұсынуға тиіс.

Біз дүниежүзілік дамудың жаңа кезеңіне қадам бастық. Мұнда адамдар арасындағы сенім, білім-тәжірибемен бөлісу және азаматтық қоғамның ынтымақтастығы халықаралық қатынастардың жаңа іргетасын қалайды. Сондықтан ықпалдастықтың аясын кеңейте беруіміз керек.

Қазақстан идеяның кені, араағайындық шешімдердің архитекторы және түрлі өңірлер мен мәдениеттердің серіктесі ретінде осы өзгерістерге үлес қосуға дайын.

Бұл форум тың ойлар айтылатын ғана емес, батыл қадамдар жасалатын алаңға айналсын. Баршаңызды мазмұнды диалог орнатуға шақырамын.

Алдағы пікірталастар қызықты, форум жұмысы нәтижелі болуына тілектестік білдіремін.

Уважаемые гости! Для меня большая честь приветствовать всех вас на Международном форуме Астана. Мы рады встрече с нашими друзьями и коллегами, представляющими правительства, дипломатические круги, бизнес и академическое сообщество. Хочу выразить искреннюю благодарность нашим особым гостям: Президенту Руанды Полю Кагаме, Президенту Северной Македонии Гордане Силяновской-Давковой, генеральному секретарю Совета Европы Алену Берсе, бывшему генеральному секретарю ООН Пан Ги Муну, руководителям организаций системы ООН и другим уважаемым участникам. Мы возлагаем большие надежды на плодотворный обмен мнениями по вопросам мировой экономики, регионального сотрудничества и другим актуальным проблемам международной повестки дня. Мы встречаемся в период глубокой глобальной неопределенности. Возникает соблазн назвать этот момент перекрестком, переломной точкой в мировых делах. Но оставим подобные формулировки историкам. Сейчас гораздо важнее, каким будет наш ответ. Нам предстоит сделать выбор – в решениях, которые мы принимаем, и ценностях, которые мы отстаиваем. Конфликты и войны продолжают распространяться по континентам и обществам. Согласно данным за прошлый год, 52 государства находились в состоянии вооруженного конфликта. При этом экономические потери от насилия достигли 19 триллионов долларов – это около 13,5% мирового ВВП. Однако за цифрами скрывается более тревожная реальность: современные конфликты становятся все более затяжными и сложными. В них зачастую вовлечено большое количество игроков, в том числе негосударственные формирования. Кроме того, в основе таких конфликтов лежат глубоко укоренившиеся противоречия. Эти факторы значительно усложняют достижение прочного мира. Наибольшее беспокойство в такой глобальной ситуации связано с тем, что она входит в полное противоречие с новыми тенденциями, связанными с искусственным интеллектом, который начинает доминировать, ведя человечество к кардинально обновленной и пока неизвестной реальности, несущей новые смыслы и новые оценки. В данном контексте военные конфликты и даже войны, обосновываемые историческими доводами или политической враждебностью, выглядят абсолютно устаревшими и даже странными. Вместо того, чтобы развязывать войны, мы должны привлечь наши народы, прежде всего молодое поколение, более активно участвовать в достижении прогресса и формировании просвещенного общества. Хотя традиционные конфликты требуют безотлагательного внимания, мы также должны сфокусироваться на еще более сложной перспективе: нарастающей напряженности между государствами, обладающими ядерным оружием. Сегодня девять государств обладают совокупным арсеналом из более чем 13 тысяч ядерных боеголовок. Эксперты предупреждают, что риск их применения возрастает, и это может произойти из-за просчета, случайности или эскалации. Последствия даже одного взрыва могут привести к пагубным последствиям. Ученые считают, что помимо непосредственных разрушений, это может спровоцировать глобальную климатическую катастрофу и привести к гибели урожая. Мы знаем, что это означает. Казахстан до сих пор сталкивается с историческими последствиями произведенных на его территории 450 ядерных испытаний. Во имя мира мы отказались от унаследованного ядерного арсенала. Сегодня мы продолжаем выступать за нераспространение ядерного и биологического оружия. Мы должны признать, что угрозы глобальной безопасности носят не только геополитический характер. Текущая мировая ситуация продолжает меняться. Растет протекционизм, тогда как мультилатерализм дает сбои. На фоне этой неопределенности стоит четкая задача сохранить налаженное сотрудничество и восстановить его в случае, если оно было нарушено. Казахстан рассматривает современный турбулентный мир через призму конструктивного взаимодействия. В нашей внешней политике мы опираемся на приоритет диалога над разделением, а также на уважение суверенных прав. Недопустимы националистическое высокомерие и игнорирование исторических и культурных традиций народов. В то же время необходимо уважать право всех национальных меньшинств говорить на своих языках и развивать свои культуры. Поэтому мы в Казахстане решительно отстаиваем принцип «Единство в многообразии». Дорогие друзья! За последние несколько лет Казахстан провел глубокие экономические и институциональные реформы. Мы решительно намерены построить более диверсифицированную, инклюзивную и ориентированную на будущее экономику, рост которой обеспечит не только стабильность, но и справедливость. Наша страна предприняла усилия по модернизации и укреплению государственности, чтобы построить в Казахстане подлинно справедливое общество. На общенациональном референдуме были внесены изменения в Конституцию и одобрены реформы ключевых институтов власти. Мы перешли от «суперпрезидентской» формы правления к президентской республике с консолидированной системой сдержек и противовесов, основанной на концепции «Сильный Президент – Влиятельный Парламент – Подотчетное Правительство». Я твердо убежден, что эта концепция остается наиболее соответствующей особенностям политической системы Казахстана. Президентское правление ограничено одним семилетним сроком. Этот беспрецедентный для Казахстана и нашего региона шаг, на мой взгляд, сделает нашу политическую систему более устойчивой, экономику – более динамичной, а общество – более цивилизованным. Убежден, что Президент – это государственный управленец, нанятый своим народом на определенный срок, в нашем случае на семь лет. В Парламенте расширено представительство гражданского общества, новых политических партий, женщин, молодежи и людей, представляющих уязвимые группы. Считаю, что дальнейшее развитие невозможно без действенной системы защиты прав человека, основанной на концепции «Закон и Порядок». Мы осознаем, что наши реформы проходят в условиях крайне нестабильной геополитической обстановки. Но, как гласит пословица, «Дорогу осилит идущий». Мы не свернем с этого стратегического пути, не прекратим реформы. Несмотря на глобальные вызовы, в 2024 году рост нашей экономики составил 5,1%. Объем прямых иностранных инвестиций достиг рекордных показателей. Грузопоток по Транскаспийскому международному транспортному маршруту увеличился на 62%. Однако наше стратегическое видение не измеряется только цифрами. Реформы нацелены на создание нового общественного договора, в рамках которого будет обеспечено процветание всего общества. Мы инвестируем в человеческий капитал, расширяем возможности для молодых специалистов. Наша первоочередная задача – сократить региональные диспропорции и укрепить средний класс. Именно поэтому мы продолжаем укреплять наш потенциал в ключевых секторах – от цифровых технологий и искусственного интеллекта до чистой энергетики и производств с высокой добавленной стоимостью. Мы добились значительного прогресса в цифровой трансформации, что отражает наше стремление стать евразийским IT-хабом. Мы уделяем особое внимание искусственному интеллекту. Наша цель – стать академическим и инновационным хабом, в котором будет действовать ряд филиалов иностранных университетов и налажено партнерство в области исследований и разработок. Казахстан запускает самый мощный суперкомпьютер, который уже доставлен в страну. Кроме того, мы планируем создать новаторскую пилотную зону CryptoCity, в которой криптовалюты можно будет использовать для покупки товаров, услуг и для других целей. Казахстан, располагающий 40% мировых запасов урана, рассматривает ядерную энергетику как приоритетное направление своей национальной стратегии. Однако развитие не может быть устойчивым без решения климатического кризиса. Центральная Азия – один из наиболее уязвимых к климатическим изменениям регионов на планете. Потепление здесь происходит в два раза быстрее, чем в среднем по всему миру. В ответ мы продвигаем прагматичную и согласованную на региональном уровне климатическую повестку. Наши обязательства включают участие в различных международных организациях и соглашениях. В 2026 году Казахстан в партнерстве с ООН проведет Региональный экологический саммит, который призван стать платформой для объединения стратегий Центральной Азии и глобальных амбиций. Казахстан по-прежнему привержен стабильной, интегрированной и ориентированной на будущее Центральной Азии, основанной на взаимном уважении и региональной солидарности. Два месяца назад Генеральная Ассамблея ООН официально учредила Региональный центр ООН по целям устойчивого развития для Центральной Азии и Афганистана в Алматы. Это важная веха в нашем многостороннем взаимодействии по вопросам развития. Центр будет поддерживать совместные проекты, предоставлять техническую экспертизу и координировать международное сотрудничество. Уважаемые гости! Стоящие перед нами угрозы, несомненно, носят транснациональный характер. Однако наши ответные действия становятся все более разобщенными. Институты глобального сотрудничества следует адаптировать в условиях более хрупкого, нестабильного и противоречивого мира. Казахстан твердо убежден, что средние державы должны быть привержены справедливому и инклюзивному глобальному порядку, который требует переоценки подходов. Соответственно, средние державы, возможно, должны принять на себя большую ответственность. В конце этого года мы отметим 80-летие Организации Объединенных Наций в Нью-Йорке. Основанная в 1945 году 51 государством после разрушительной мировой войны, ООН предложила смелое видение более мирного и безопасного мира. Сегодня в Организацию входят 193 государства-члена, представляющие собой более разнообразное, комплексное и взаимосвязанное глобальное сообщество. Однако основные структуры ООН, особенно Совет Безопасности, со временем практически не изменились. Этот разрыв между институциональной структурой, которая была создана 80 лет назад, и современными реалиями подрывает доверие к ООН и ее эффективность. Критические решения, затрагивающие миллиарды людей, не должны приниматься лишь несколькими странами. Поэтому Казахстан поддерживает расширение Совета Безопасности ООН, включая более широкое региональное представительство. Структурная реформа Совета Безопасности необходима, чтобы ООН оставалась актуальной и по-настоящему отражала реальный мир. Крупные державы должны подтвердить свою приверженность делу сохранения мира и безопасности, а также ключевому принципу уважения территориальной целостности всех стран. Все мы должны твердо придерживаться Устава ООН, избегая предвзятых и избирательных подходов к его основным принципам. Только так мы сможем восстановить доверие к авторитету Организации Объединенных Наций. Дорогие друзья! Вы приехали в Астану со всех уголков мира со своим опытом, знаниями и взглядами, сформированными на основе разных ценностей и приоритетов. Именно это интеллектуальное многообразие стало одной из причин для созыва данного Форума. Существуют разные сценарии будущего – одни открывают возможности, другие таят опасности. Ждет ли нас инклюзивный прогресс или разрушительная фрагментация? Это будет зависеть не от заявлений нескольких лиц, а от сотрудничества большинства. Международный форум Астана был создан для поддержки этого сотрудничества, предоставляя платформу, основанную на взаимном уважении и открытом обмене мнениями. Тема этого года «Объединяя умы, формируя будущее» – это одновременно и призыв, и убеждение. Она отражает нашу уверенность, что глобальные вызовы не могут быть преодолены в изоляции. Дипломатия должна эволюционировать к более глубоким и гуманным формам взаимодействия, не ограничиваясь рамками формального протокола. Мы вступаем в новый этап глобального развития, в котором новую архитектуру международных отношений будут формировать доверие между людьми, обмен знаниями и гражданская солидарность. Поэтому мы должны расширить горизонты нашего сотрудничества. Казахстан готов внести свою лепту в эти изменения в качестве генератора идей, архитектора консенсусных решений и надежного партнера разных регионов и культур. Пусть этот Форум станет местом не только для размышлений, но и для действий. Призываю вас к содержательному диалогу. С нетерпением жду предстоящих дискуссий. Надеюсь, что результаты Форума будут продуктивными и вдохновляющими. Спасибо.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Астана халықаралық форумының Пленарлық сессиясында сөз сөйледі

Президентская вертикаль


Глава государства принял Генерального директора Всемирной организации интеллектуальной собственности (ВОИС) Дарена Танга

Әңгімелесу барысында зияткерлік меншік саласындағы Қазақстанның әлеуетін арттыруға, экожүйені нығайтуға және орнықты білім экономикасын құруға бағытталған бірлескен бастамалар талқыланды.

Қасым-Жомарт Тоқаев болашаққа бағдарланған интеллектуалды меншіктің берік негізін қалауда Ұйым еліміздің ең басты серіктесі екенін атап өтті.

Қазіргі кезде зияткерлік меншік құрамдас бөлігі бар Ұлттық инновациялық стратегияны әзірлеу жобасы іске қосылды. Бұл ғылыми зерттеулерді ынталандыруға, озық технологияларды дамытуға және жағымды инновациялық орта қалыптастыруға бағытталған. Сондай-ақ Қазақстан Ұйыммен бірлесе отырып, Технология мен инновацияны қолдау орталығы жобасын жүзеге асырады.

Дарен Танг елімізде қабылданған шаралардың нақты нәтиже беріп жатқанын айтты. Былтыр Қазақстан Жаһандық инновациялық рейтингтегі орнын жақсартқан болатын.

В ходе беседы были обсуждены совместные инициативы, направленные на развитие потенциала Казахстана в сфере интеллектуальной собственности, укрепление инновационной экосистемы и создание устойчивой экономики знаний. Касым-Жомарт Токаев отметил, что Всемирная организация интеллектуальной собственности является ключевым партнером нашей страны в построении прочной системы интеллектуальной собственности, ориентированной на будущее. В настоящее время запущен проект по разработке Национальной стратегии в области инноваций с компонентом по интеллектуальной собственности. Он направлен на стимулирование научных исследований, развитие передовых технологий и формирование благоприятной инновационной среды. Казахстан и ВОИС также совместно реализуют проект по запуску Центров поддержки технологий и инноваций. Дарен Танг сообщил, что принимаемые в нашей стране меры дают ощутимые результаты. В 2024 году Казахстан улучшил свои позиции в Глобальном инновационном рейтинге.

Президентская вертикаль


Глава государства принял и.о. министра промышленности и торговли Афганистана Нуриддина Азизи

Кездесуде Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Ауғанстанды аймақтағы маңызды серіктес ретінде қарастыратынын және екі ел арасында сенім мен ынтымақтастықты одан әрі нығайтуға ниетті екенін атап өтті. Мемлекет басшысының айтуынша, еліміз Ауғанстанда орнықтылық пен қауіпсіздіктің орнауына мүдделі. Бұл аймақтың игілігі жолында ауған мемлекетінің әлеуетін пайдалануға мүмкіндік береді.

Өзара байланыстарды қалпына келтіру мақсатында Қазақстанның үкіметтік делегациясы Кабулға екі рет барды.

Нуриддин Азизи Қазақстанның халықаралық ұйымдарда Ауғанстан тақырыбын дәйекті түрде ілгерілетіп келе жатқаны және гуманитарлық көмек көрсеткені үшін ризашылық білдірді. Ол ресми Кабулдың бірлескен жобаларды жүзеге асыруға қызығушылық танытатынын жеткізді. Бұл Ауғанстанда жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді.

Әңгімелесу барысында сауда-экономикалық, көлік-логистикалық және аграрлық салалардағы, сондай-ақ геологиялық барлау мен цифрландыру бағыттарындағы ынтымақтастықтың перспективасы талқыланды. Қазақстан компаниялары ауған аумағындағы ірі инфрақұрылымдық жобаларға қатысуға дайын. Қазіргі кезде Тургунди – Герат темір жол құрылысы салынып жатыр. Сонымен қатар Қазақстанның Ауғанстанға ауыл шаруашылығы өнімдері мен химия өнеркәсібі тауарларының экспортын ұлғайтуға мүмкіндігі зор.

В ходе встречи Касым-Жомарт Токаев отметил, что Казахстан рассматривает Афганистан как важного партнера в регионе и намерен и далее укреплять атмосферу доверия и сотрудничества между нашими странами. По его словам, Казахстан заинтересован в создании в Афганистане устойчивой и безопасной среды, которая позволит использовать потенциал этого государства во благо всего региона. Для возобновления контактов Кабул дважды посещала казахстанская правительственная делегация. В свою очередь Нуриддин Азизи поблагодарил Казахстан за последовательное продвижение темы Афганистана в международных организациях и оказание гуманитарной помощи. По его словам, Кабул рассчитывает на реализацию совместных проектов, которые будут способствовать созданию рабочих мест в Афганистане. Собеседники обсудили перспективы сотрудничества в торгово-экономической, транспортно-логистической и аграрной сферах, а также в геологоразведке и цифровизации. Казахстанские компании и далее готовы участвовать в крупных инфраструктурных проектах на афганской территории. В настоящее время ведется строительство железной дороги Тургунди – Герат. Кроме того, Казахстан обладает возможностями для увеличения поставок продукции сельского хозяйства и химической промышленности в Афганистан.

Президентская вертикаль


Ерлан Карин встретился с заместителем заведующего Отделом пропаганды ЦК Компартии Китая

Ерлан Қарин Қытай Коммунистік партиясының Орталық комитеті Үгіт-насихат бөлімі меңгерушісінің орынбасары Ху Хэпинмен кездесті. Бұл жүздесу мәдени-гуманитарлық және ақпараттық саладағы екіжақты ынтымақтастықты дамыту аясында өтті.

Мемлекеттік кеңесші Қазақстан мен Қытай арасындағы бұқаралық ақпарат құралдары, ғылым және мәдениет салаларындағы өзара іс-қимылдың негізгі бағыттарын атап өтті. Сондай-ақ екі елдің сараптамалық орталықтары мен жетекші медиа құрылымдары арасындағы тәжірибе алмасу мәселесіне ерекше назар аударды.

Ху Хэпин қонақжайлық көрсеткені үшін Қазақстан тарапына ризашылығын білдіріп, Қытай мен Орталық Азия елдерінің БАҚ саласындағы ынтымақтастығы форумының жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын айтты.

Тараптар гуманитарлық диалогты нығайту өзара түсіністік пен ынтымақтастық рухындағы байланыстарды одан әрі бекемдеуге ықпал ететініне сенім білдірді.

Государственный советник Республики Казахстан Ерлан Карин провел встречу с заместителем заведующего Отделом пропаганды Центрального комитета Коммунистической партии Китая Ху Хэпином. Визит прошел в контексте развития двустороннего сотрудничества в культурно-гуманитарной и информационной сферах. Ерлан Карин отметил ключевые направления взаимодействия между Казахстаном и Китаем в области медиа, науки и культуры. Особое внимание было уделено вопросам обмена опытом между аналитическими центрами и ведущими медиаструктурами двух стран. В свою очередь Ху Хэпин поблагодарил за теплый прием, отметив высокий уровень подготовки Форума по сотрудничеству СМИ Китая и стран Центральной Азии. Собеседники выразили уверенность, что укрепление гуманитарного диалога будет способствовать дальнейшему развитию связей в духе взаимопонимания и сотрудничества.

Мемлекеттік кеңесші

Государственный советник

Президентская вертикаль


Президент Казахстана провел встречу с группой высоких представителей ООН

Мемлекет басшысы БҰҰ Бас хатшысының орынбасары – БҰҰ Бас хатшысының цифрлық мәселелер және озық технологиялар жөніндегі арнаулы өкілі Амандип Сингх Гиллмен, БҰҰ Бас хатшысының орынбасары – БҰҰ Даму бағдарламасы Әкімшісінің орынбасары Хаолян Шумен, БҰҰ Бас хатшысының Ауғанстан бойынша арнайы өкілі және Ауғанстанға көмектесу жөніндегі БҰҰ миссиясының басшысы Роза Отынбаевамен, БҰҰ Бас хатшысының жастар ісі жөніндегі көмекшісі Фелипе Паульермен кездесті.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, Астана халықаралық форумына БҰҰ-ның беделді өкілдерінің қатысуы сан қырлы әрі сындарлы диалогтың баршаға ортақ екенін көрсетеді.

Қазақстан Президенті геосаяси тұрақсыздық белең алған кезеңде БҰҰ өзінің әмбебап әрі баламасыз сипатын сақтап, бейбітшілік, қауіпсіздік және дамуды қамтамасыз ету ісіндегі бірегей Ұйым ретінде қала беретініне сенім білдірді.

Глава государства встретился с заместителем Генерального секретаря ООН – специальным посланником Генерального секретаря ООН по вопросам цифровых и передовых технологий Амандипом Сингхом Гиллом, заместителем Генерального секретаря ООН – заместителем Администратора Программы развития ООН Хаолян Шу, специальным представителем Генерального секретаря ООН по Афганистану и главой Миссии ООН по содействию Афганистану Розой Отунбаевой, помощником Генерального секретаря ООН по делам молодежи Фелипе Паульером. Касым-Жомарт Токаев отметил, что участие столь представительной делегации ООН в Международном форуме Астана служит свидетельством общей приверженности многостороннему и конструктивному диалогу. Президент Казахстана убежден, что в нынешних условиях геополитической нестабильности ООН должна оставаться универсальной и безальтернативной организацией в деле обеспечения мира, безопасности и развития.

Президентская вертикаль


Глава государства направил телеграмму поздравления Президенту Азербайджана

Қасым-Жомарт Тоқаев Ильхам Әлиевті және әзербайжан халқын ұлттық мерекесі – Тәуелсіздік күнімен құттықтады.

– Сан ғасырлық достыққа негізделген қазақ-әзербайжан қарым-қатынасы шынайы стратегиялық серіктестік пен одақтастық рухында дамып келе жатқаны қуантады. Бірлескен күш-жігеріміз арқылы жетістіктерімізді еселеп, сан қырлы мемлекетаралық ынтымақтастықты жаңа белеске шығаратынымызға сенімдімін, – деп жазылған жеделхатта.

Қасым-Жомарт Тоқаев Ильхам Әлиевтің жауапты мемлекеттік қызметіне табыс, ал бауырлас әзербайжан халқына бақ-береке тіледі.

Касым-Жомарт Токаев поздравил Ильхама Алиева и азербайджанский народ с национальным праздником – Днем независимости. – Отрадно, что на основе многовековой дружбы казахско-азербайджанские отношения динамично развиваются в духе подлинного стратегического партнерства и союзничества. Уверен, совместными усилиями мы приумножим наши достижения, обеспечив вывод многогранного межгосударственного сотрудничества на новые высоты, – говорится в телеграмме. Президент Казахстана пожелал Ильхаму Алиеву дальнейших успехов в ответственной государственной деятельности, а братскому азербайджанскому народу – благополучия и процветания.

Президентская вертикаль


Глава государства поздравил Президента Эфиопии с Национальным днем

Қасым-Жомарт Тоқаев Президент Тайе Ацке-Селассиеге Эфиопияның Ұлттық күніне орай құттықтау жеделхатын жолдады.

Қазақстан Президенті жеделхатында екі ел арасындағы қарым-қатынас зор әлеуетке ие екенін атап өтіп, өзара ынтымақтастықты одан әрі дамыту үшін күш-жігер жұмылдыруға әзірлігін растады.

Қасым-Жомарт Тоқаев Тайе Ацке-Селассиенің жауапты мемлекеттік қызметіне толағай табыс, ал Эфиопия халқына құт-береке тіледі.

Президент Касым-Жомарт Токаев направил поздравительную телеграмму Президенту Тайе Ацке-Селассие по случаю Национального дня Эфиопии. В своем послании Глава государства подчеркнул, что отношения между двумя странами имеют большой потенциал, и подтвердил готовность приложить усилия в целях дальнейшего развития взаимного сотрудничества. Касым-Жомарт Токаев пожелал Тайе Ацке-Селассие успехов в его ответственной государственной деятельности, а эфиопскому народу – благополучия и процветания.

Президентская вертикаль


Глава государства провел встречу с Президентом Бундесрата Германии Анке Релингер

Қасым-Жомарт Тоқаев Ақордада Германия Федеративтік Республикасы Бундесратының Президенті, Саар федералды жерінің Премьер-министрі Анке Релингермен кездесу өткізді.

Президент Германияны Қазақстанның Еуропа Одағындағы негізгі стратегиялық серіктесі ретінде атап, бұл ел экономикамыздың жетекші инвесторының бірі саналатынын айтты.

– Германия – біз үшін маңызды ел, Еуропадағы негізгі серіктесіміз. Сіздердің мемлекетпен ынтымақтастыққа айрықша мән береміз. Осы орайлы сәтті пайдалана отырып, Германияға жасаған сапарым туралы ойыммен бөліскім келеді. Өзім бұрыннан жақсы білетін Штайнмайер мырзамен келіссөз жүргіздім. Ал парламентаралық байланыстарға келетін болсақ, мен ықпалдастықтың бұл бағытын қолдаймын, – деді Қазақстан Президенті.

Мемлекет басшысы мәртебелі мейманға еліміздің экономикалық саясатының басым бағыттары жайында әңгімелеп берді.

– Қазір ірі инфрақұрылымдық жобаларды, цифрландыру және жасанды интеллектті дамытуға күш салу керек деп ойлаймыз. Сонымен қатар көлік-логистика және ауыл шаруашылығы салаларын да өркендету қажет, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент Қазақстан соңғы жылдары ауқымды саяси реформалар жүргізгенін жеткізді.

– Заңнамаға, ең әуелі, Конституцияға жасалған өзгерістер Қазақстанның жаңғыру жолына түбегейлі түскенін көрсетеді. Әрине, реформалар жалғасып жатыр. Құқық қорғау және сот жүйесіне де өзгерістер енгізілуі мүмкін. Бұл – өте маңызды. Бірақ мемлекеттің құрылымы, мен бұл жерде президенттік басқару жүйесі туралы айтып отырмын, бұрынғы қалпында сақталады. Өйткені қазіргідей алмағайып кезеңде мемлекеттің сипаты осындай болуға тиіс. Бұл біздің түсінігімізге сай келеді, – деді Мемлекет басшысы.

Өз кезегінде Анке Релингер кездесуге мүмкіндік жасағаны үшін Қасым-Жомарт Тоқаевқа алғыс айтып, екі ел игілігі жолында ортақ мақсаттарды ілгерілетуге дайын екенін жеткізді.

– Ой-пікір алмасуға уақыт бөлгеніңіз үшін көп рақмет. Сіздің ыстық ықыласыңызды Федералдық Президент Штайнмайерге жеткіземін. Ол – Қазақстан мен Орталық Азияның шынайы досы. Қазақстан орта держава ретінде біздің осы өңірдегі негізгі серіктесіміз, – деді Германия Бундесратының Президенті.

Кездесуде Қазақстан мен Германия арасындағы сауда-экономикалық, инвестициялық және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастықты нығайту мәселелері талқыланды.

В резиденции Акорда состоялась встреча Президента Касым-Жомарта Токаева с Президентом Бундесрата Германии, Премьер-министром федеральной земли Саар Анке Релингер. Глава государства подчеркнул, что Германия входит в число ключевых стратегических партнеров Казахстана в Европейском союзе и является одним из ведущих инвесторов в нашу экономику. – Германия для нас – очень важная страна, основной партнер в Европе. Мы уделяем очень большое внимание развитию сотрудничества с Вашим государством. Пользуясь возможностью, хотел бы поделиться своими теплыми воспоминаниями о недавнем визите в Германию. Я имел переговоры с Президентом г-ном Штайнмайером, которого я знаю давно. Что касается парламентских взаимоотношений, то я полностью поддерживаю данный вид сотрудничества, – отметил Президент Казахстана. Он рассказал высокой гостье об основных приоритетах экономической политики нашей страны. – Мы полагаем, что сейчас нужно сделать упор на создание и развитие крупных инфраструктурных проектов, цифровизации, искусственного интеллекта. Кроме того, считаем, что нужно заниматься транспортной логистикой и, конечно же, сельским хозяйством, – сказал Касым-Жомарт Токаев. По его словам, Казахстан за последние годы провел масштабные политические реформы. – Изменения, которые были внесены в законодательство, прежде всего, в Конституцию, говорят о том, что Казахстан кардинальным образом меняется. Конечно же, реформа будет продолжаться. Некоторые новеллы, видимо, будут касаться правоохранительной и судебной системы. Это крайне важно. Но в целом характер государства, я имею в виду его президентскую систему, будет оставаться в силе, поскольку это в полной мере соответствует нашему пониманию, каким должно быть наше государство в условиях меняющегося мира, – подчеркнул Глава государства. В свою очередь Анке Релингер поблагодарила Касым-Жомарта Токаева за встречу и выразила готовность способствовать продвижению общих целей на благо интересов обеих стран. – Большое спасибо за то, что Вы уделяете время для обмена идеями, мыслями. Я передам Ваше приветствие Федеральному Президенту Штайнмайеру. Он большой друг Казахстана и Центральной Азии. Казахстан как средняя держава является нашим ключевым партнером в регионе и очень хорошим партнером, – отметила Президент Бундесрата Германии. В ходе беседы были обсуждены конкретные аспекты укрепления торгово-экономического, инвестиционного и культурно-гуманитарного сотрудничества между Казахстаном и Германией.

Президентская вертикаль


Глава государства провел встречу с Президентом Руанды Полем Кагаме в расширенном формате

Қасым-Жомарт Тоқаев Астана халықаралық форумына қатысу үшін елімізге келген Руанда Президентімен келіссөз жүргізді.

Мемлекет басшысы Руанда Президенті Поль Кагаменің Қазақстанға 2015 жылы жасаған сапарынан кейін екі елдің өзара құрметке негізделген, ынтымақтастық пен орнықты дамуды көздейтін қарым-қатынасы айтарлықтай табысқа жеткенін атап өтті. Президент Қазақстанның Африка мемлекеттерімен байланысты кеңейтуге ерекше мән беретіне назар аударды.

– Сіздің көреген көшбасшылығыңызбен Руанда даму даңғылына түсіп, институционалды орнықтылық пен болашаққа бағдарланған жаңашылдықтың үлгісін көрсетті. Еліңіздің экономикалық өсімі 8 пайыздан асты. Бұл – жаңғыртудың жарқын көрінісі. Осы орайда Сіздің еліңізбен ынтымақтастықты дамытуға айрықша мән береміз. Қазақстан екіжақты тиімді байланыстарды нақты жобалар арқылы ілгерілетуге дайын. Сіздің сапарыңыз барысында қол жеткізілген уағдаластықтар Қазақстан мен Руанда арасындағы қарым-қатынасты жаңа деңгейге көтеретініне сенімдімін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Өз кезегінде Поль Кагаме көрсетілген сый-құрмет үшін ризашылығын білдіріп, Қазақстанның екіжақты ықпалдастықты дамытудағы күш-жігеріне жоғары баға берді. Сондай-ақ Руанда мен Қазақстан арасындағы серіктестіктің әлеуетіне тоқталып, екі елдің өркендеуіне және стратегиялық диалогтың нығаюына ықпал ететін бірлескен жобаларды жүзеге асыруға дайын екенін жеткізді.

– Астанаға екінші мәрте жолым түскеніне қуаныштымын. Қазақстан ұлттық даму жолында толайым табысқа жетіп, соның арқасында халықаралық аренадағы рөлі артып келеді. Біз Өзіңізбен және Сіздің еліңізбен серіктес әрі достас болғанымызға ризамыз, – деді Руанда Президенті.

Келіссөз барысында мемлекеттер басшылары екіжақты ықпалдастықтың басым бағыттарын, соның ішінде сауда, инвестиция, көлік, ауыл шаруашылығы, ақпараттық технология, электрондық үкімет және қаржы салаларындағы байланыстарды дамытуға уағдаласты.

Келіссөздер қорытындысы бойынша Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Руанда Президенті Поль Кагаме Бірлескен мәлімдеме қабылдады.

Ресми делегация мүшелері мынадай құжаттармен алмасты:

1. Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі мен Руанда Республикасы Сыртқы істер және халықаралық ынтымақтастық министрлігі арасында саяси және дипломатиялық консультациялар бойынша өзара түсіністік туралы меморандум;

2. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі мен Руанда Республикасы Қаржы және экономикалық жоспарлау министрлігі арасындағы ынтымақтастық туралы меморандум;

3. Қазақстан Республикасы Цифрлық даму, инновация және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі мен Руанда Республикасы Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және инновация министрлігі арасында ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы ынтымақтастық бойынша өзара түсіністік туралы меморандум;

4. Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі мен Руанда Республикасы Білім министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;

5. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі мен Руанда Республикасы Ауыл және мал шаруашылығы министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;

6. «Самұрық-Қазына» АҚ мен Rwanda Mines, Petroleum and Gas Board арасындағы ынтымақтастық жөніндегі келісім;

7. Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі мен Руанда Республикасы Даму кеңесінің арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;

8. Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі мен Руанда Республикасы Сауда және индустрия министрлігі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум;

9. «Kazakh Invest» Ұлттық компаниясы» АҚ мен Руанда Республикасы Даму кеңесінің арасындағы өзара түсіністік туралы меморандум.

Касым-Жомарт Токаев провел переговоры с Президентом Руанды Полем Кагаме, прибывшим в Казахстан для участия в Международном форуме Астана. Глава государства отметил, что с момента последнего визита Поля Кагаме в Казахстан в 2015 году обе страны достигли значительного прогресса в двусторонних отношениях, основанных на взаимном уважении и общем видении сотрудничества и устойчивого развития. Президент подчеркнул, что Казахстан придает большое значение расширению связей с африканскими государствами. – Под Вашим сильным и мудрым руководством Руанда стала примером институциональной устойчивости и перспективных инноваций. Впечатляет экономический рост, превышающий 8 процентов. Это образец успешной модернизации. В этом контексте мы придаем большое значение развитию сотрудничества с Вашей страной. Казахстан готов воплотить наши устремления в практическую плоскость через реализацию конкретных проектов на взаимовыгодной основе. Уверен, что договоренности, достигнутые во время Вашего визита, выведут казахско-руандийские отношения на новый уровень, – заявил Касым-Жомарт Токаев. В свою очередь Поль Кагаме выразил признательность за теплый прием и высоко оценил усилия Казахстана по развитию двустороннего сотрудничества. Он подчеркнул, что Руанда видит значительный потенциал для укрепления партнерства с Казахстаном и готова к реализации совместных инициатив, которые будут способствовать процветанию обеих стран и укреплению диалога. – Рад вновь быть в Астане. Казахстан добился выдающихся успехов в национальном развитии, благодаря чему его конструктивная позиция пользуется признанием на мировой арене. Мы рады быть партнерами и друзьями с Вами и Вашей страной, – добавил Президент Руанды. В ходе переговоров Главы государств определили ряд приоритетных направлений для дальнейшего взаимодействия, включая торговлю, инвестиции, транспорт, сельское хозяйство, информационные технологии, электронное правительство и финансы. По итогам переговоров Президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев и Президент Руанды Поль Кагаме приняли Совместное заявление. Члены официальных делегаций обменялись следующими документами: 1. Меморандум о взаимопонимании о политических и дипломатических консультациях между Министерством иностранных дел Республики Казахстан и Министерством иностранных дел и международного сотрудничества Республики Руанда; 2. Меморандум о сотрудничестве между Министерством финансов Республики Казахстан и Министерством финансов и экономического планирования Республики Руанда; 3. Меморандум о взаимопонимании между Министерством цифрового развития, инноваций и аэрокосмической промышленности Республики Казахстан и Министерством информационно-коммуникационных технологий и инноваций Республики Руанда по сотрудничеству в области информационно-коммуникационных технологий; 4. Меморандум о взаимопонимании между Министерством науки и высшего образования Республики Казахстан и Министерством образования Республики Руанда; 5. Меморандум о взаимопонимании между Министерством сельского хозяйства Республики Казахстан и Министерством сельского хозяйства и животноводства Республики Руанда; 6. Соглашение о сотрудничестве между АО «Самрук-Қазына» и Rwanda Mines, Petroleum and Gas Board; 7. Меморандум о взаимопонимании между Министерством туризма и спорта Республики Казахстан и Советом развития Республики Руанда; 8. Меморандум о взаимопонимании между Министерством торговли и интеграции Республики Казахстан и Министерством торговли и индустрии Республики Руанда; 9. Меморандум о взаимопонимании между АО «Национальная компания «Kazakh Invest» и Советом развития Республики Руанда.

Президентская вертикаль


Глава государства провел встречу с Президентом Северной Македонии Горданой Силяновской-Давковой

Қасым-Жомарт Тоқаев Астана халықаралық форумына қатысу үшін Қазақстанға жұмыс сапарымен келген Солтүстік Македония Президенті Гордана Силяновска-Давковамен кездесу өткізді.

Мемлекет басшысы мәртебелі мейманға ілтипат білдіріп, оның сапары Астана мен Скопье арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың 30 жылдығы қарсаңында өтіп жатқанын атап өтті.

– Қазақстан Солтүстік Македониямен жан-жақты серіктестікті дамытуға мүдделі және Сіздің еліңізді Балқан түбегіндегі сенімді әріптес ретінде қарастырамыз, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Гордана Силяновска-Давкова Қазақстанға шақырғаны үшін Президентке алғыс айтып, екіжақты ықпалдастықты одан әрі нығайтуға зор әлеует бар екенін жеткізді.

Тараптар сауда-экономикалық, инвестициялық және гуманитарлық салалардағы ынтымақтастықты егжей-тегжейлі талқылады. Президенттер Қазақстан-Солтүстік Македония қарым-қатынастарының барлық саласына тың серпін беруге уағдаласты. Әсіресе, ауыл шаруашылығы, көлік-логистика, қаржы және туризм сияқты перспективті бағыттарға назар аударылды. Мемлекеттер басшылары Солтүстік Македонияның танымал Alkaloid фармацевтикалық компаниясының Алматыда өкілдік ашу туралы шешімін құптады.

Бұдан бөлек, халықаралық күн тәртібіндегі өзекті мәселелер туралы пікір алмасты.

В Акорде состоялась встреча Президента Касым-Жомарта Токаева с Президентом Северной Македонии Горданой Силяновской-Давковой, прибывшей в Казахстан с рабочим визитом для участия в Международном форуме Астана. Приветствуя высокого гостя, Глава государства отметил, что ее визит проходит в канун 30-летия установления дипломатических отношений между Астаной и Скопье. – Казахстан заинтересован в развитии всестороннего партнерства с Северной Македонией, мы рассматриваем Вашу страну как надежного партнера на Балканском полуострове, – сказал Касым-Жомарт Токаев. В свою очередь Гордана Силяновска-Давкова поблагодарила Президента Казахстана за приглашение и отметила имеющийся высокий потенциал для дальнейшего укрепления двустороннего взаимодействия. В ходе встречи собеседники обстоятельно обсудили торгово-экономическое, инвестиционное и гуманитарное сотрудничество. Достигнута договоренность придать дополнительный импульс всему спектру казахско-македонских взаимоотношений. Особое внимание было уделено таким перспективным направлениям, как сельское хозяйство, транспорт и логистика, финансы и туризм. Президенты поприветствовали решение известной македонской фармацевтической компании Alkaloid открыть представительство в Алматы. Также состоялся обмен мнениями по актуальным вопросам международной повестки.

Президентская вертикаль


Касым-Жомарт Токаев провел переговоры с Президентом Руанды Полем Кагаме

Ақорда резиденциясында елімізге ресми сапармен келген Руанда Республикасының Президенті Поль Кагамені салтанатты қарсы алу рәсімі өтті.

Мемлекеттер басшылары бір-біріне ресми делегация мүшелерін таныстырды. Құрмет қарауылының бастығы рапорт берген соң Қазақстан мен Руанданың әнұрандары шырқалды. Салтанатты рәсімнен кейін президенттер келіссөз өткізді.

Қасым-Жомарт Тоқаев Поль Кагамеге ілтипат білдіріп, бұл сапардың тарихи мәні зор деп бағалады. Сондай-ақ Қазақстан мен Руанда арасындағы қарым-қатынас жаңа деңгейге шығатынын жеткізді.

– Сіздің бұл сапарыңыз және алдағы келіссөздер екіжақты ықпалдастыққа тың серпін беру тұрғысынан өте маңызды деп ойлаймын. Руанданың экономикасы қарқынды дамып келеді. Меніңше, өзара байланыстарды нығайта беру қажет. Өйткені Қазақстан – ІЖӨ көлемі, ІТ технологиялар мен жасанды интеллектті дамыту бойынша өңірдегі көшбасшы ел. Бұл біздің өзара тиімді ынтымақтастығымызды өркендетудің басым бағыттары бола алады. Сондықтан Сіздің сапарыңызға ерекше мән беремін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Руанда Президенті Мемлекет басшысына қонақжайлық танытқаны үшін алғыс айтып, екіжақты ынтымақтастықты дамытуға ниетті екенін жеткізді.

– Еліңізге шақырғаныңыз үшін ризашылығымды білдіремін. Мен бұған дейін Қазақстанға 2015 жылы келген болатынмын, бұл менің екінші сапарым. Өзіңізбен және Сіздің командаңызбен бірге екі ел игілігі жолындағы бірлескен жұмысымызды жалғастырудың мүмкіндіктерін қарастырамыз, – деді Поль Кагаме.

Тараптар Қазақстан мен Руанданың саяси, сауда-экономикалық, көлік-логистика, ауыл шаруашылығы және цифрландыру салаларындағы қарым-қатынастарын дамыту перспективасын талқылады. Сондай-ақ президенттер аймақтық және халықаралық мәселелер туралы пікір алмасты.

В Акорде состоялась торжественная церемония встречи Президента Республики Руанда Поля Кагаме, прибывшего в Казахстан с официальным визитом. Главы государств представили друг другу членов официальных делегаций. Начальник роты почетного караула отдал президентам приветственный рапорт, прозвучали государственные гимны двух стран. Затем состоялись переговоры глав государств. Обращаясь к Полю Кагаме, Касым-Жомарт Токаев назвал его визит историческим и открывающим новую главу в отношениях Казахстана и Руанды. – Считаю, что данный визит и предстоящие переговоры имеют очень важное значение с точки зрения придания дополнительного импульса нашему двустороннему взаимодействию. Мы очень позитивно относимся к Руанде. Ваша экономика находится на подъеме, страна добилась впечатляющего экономического роста. Нам нужно наращивать контакты, поскольку Казахстан занимает лидирующие позиции в регионе по объему ВВП, по развитию IT-технологий, а также искусственного интеллекта. Это приоритетные направления для нашего взаимовыгодного сотрудничества. Поэтому я придаю большое значение Вашему визиту, – сказал Касым-Жомарт Токаев. В свою очередь Президент Руанды высказал признательность Главе нашего государства за теплый прием и заявил о намерении активизировать двусторонние связи. – Благодарю Вас за любезное приглашение посетить Казахстан. Это мой второй визит, в прошлый раз я был здесь в 2015 году. Мы будем рады изучить с Вами и Вашей командой возможности для дальнейшей совместной работы на благо обеих стран, – подчеркнул Поль Кагаме. Стороны обсудили перспективы развития казахско-руандийских отношений в политической, торгово-экономической, транспортно-логистической, аграрной сферах и цифровизации. Президенты обменялись мнениями по региональным и международным вопросам.

Президентская вертикаль